{"id":10812,"date":"2021-06-19T20:49:32","date_gmt":"2021-06-19T20:49:32","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=10812"},"modified":"2021-06-19T20:49:36","modified_gmt":"2021-06-19T20:49:36","slug":"cung-nhau-gin-vang-giu-ngoc-cho-cac-hang-hang-gam-theu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=10812","title":{"rendered":"<strong>C\u00d9NG NHAU \u201cG\u00ccN V\u00c0NG GI\u1eee NG\u1eccC\u201d CHO C\u00c1C \u201cH\u00c0NG H\u00c0NG G\u1ea4M TH\u00caU\u201d<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>Gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-10.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10813\" width=\"494\" height=\"417\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-10.jpg 591w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-10-300x253.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-10-465x393.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 494px) 100vw, 494px\" \/><figcaption>_________________________<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Thi h\u00e0o <strong>Nguy\u1ec5n Du<\/strong> ra \u0111\u1eddi trong h\u1eadu b\u00e1n th\u1ebf k\u1ef7 18. T\u00f4i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 h\u1ecfi c\u00f3 ph\u1ea3i trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf \u0111\u00e3 n\u1ed5i h\u1ee9ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00f4ng b\u00ecnh m\u00e0 ban cho nh\u00e2n lo\u1ea1i nh\u1eefng thi\u00ean t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t ch\u00fang ch\u0103ng? Nh\u01b0 <strong>Johann Wolfgang von Goethe<\/strong> sinh n\u0103m 1749 t\u1ea1i \u0110\u1ee9c Qu\u1ed1c, <strong>Nguy\u1ec5n Du<\/strong> sinh n\u0103m 1765 t\u1ea1i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta, <strong>Francois-Ren\u00e9 Chateaubriand<\/strong> sinh n\u0103m 1768 t\u1ea1i Ph\u00e1p Qu\u1ed1c, v\u00e0 <strong>William Wordsworth<\/strong> sinh n\u0103m 1770 t\u1ea1i Anh Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Goethe<\/strong>, \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t v\u0103n h\u00e0o d\u00e2n t\u1ed9c \u0110\u1ee9c, n\u0103m m\u1edbi 25 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 vi\u1ebft cu\u1ed1n truy\u1ec7n t\u00ecnh bi \u0111\u00e1t mang t\u00ean <strong>Die Leiden des jungen Werthers<\/strong> (N\u1ed7i \u01b0u s\u1ea7u ch\u00e0ng trai tr\u1ebb Werther) \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed1i \u01b0u s\u1ea7u th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng: Goethe \u0111\u00e3 g\u1eb7p v\u00e0 y\u00eau say \u0111\u1eafm trong tuy\u1ec7t v\u1ecdng m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 \u0111\u00ednh h\u00f4n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u00e3ng m\u1ea1n v\u00e0 bi th\u1ea3m \u1ea5y khi\u1ebfn \u00f4ng l\u1eaby l\u1eebng danh ti\u1ebfng kh\u1eafp \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0m cho m\u1ed9t s\u1ed1 thanh ni\u00ean \u0111a s\u1ea7u \u0111a c\u1ea3m \u0111ang th\u1ea5t t\u00ecnh gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi trong truy\u1ec7n t\u1ef1 k\u1ebft li\u1ec5u cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00e0 trong t\u00fai qu\u1ea7n v\u1eabn c\u00f2n cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft kia! <strong>Chateaubriand<\/strong> c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n ti\u00ean kh\u1edfi c\u1ee7a tr\u00e0o l\u01b0u v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e3ng m\u1ea1n n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p qua cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft <strong>Atala<\/strong>, m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1eeba bu\u1ed3n v\u1eeba m\u00e3nh li\u1ec7t \u0111am m\u00ea trong khung c\u1ea3nh thi\u00ean nhi\u00ean r\u1ef1c r\u1ee1 c\u1ee7a r\u1eebng n\u00fai B\u1eafc M\u1ef9, m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 <strong>Chateaubriand <\/strong>ch\u01b0a t\u1eebng th\u0103m vi\u1ebfng v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quen v\u1edbi c\u00e1c s\u1eafc d\u00e2n da \u0111\u1ecf qua s\u00e1ch v\u1edf. V\u00e0 <strong>Wordsworth<\/strong>, \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t thi nh\u00e2n b\u00ean tr\u1eddi Anh Qu\u1ed1c, n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 30 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 c\u00f9ng <strong>Samuel Taylor Coleridge<\/strong> xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1eadp th\u01a1 <strong>Lyrical Ballads<\/strong>, m\u1edf \u0111\u1ea7u cho th\u1eddi \u0111\u1ea1i thi ca l\u00e3ng m\u1ea1n trong n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc qu\u1ed1c gia \u1ea5y. Th\u1ebf c\u00f2n <strong>Nguy\u1ec5n Du<\/strong> c\u1ee7a ch\u00fang ta th\u00ec sao? H\u00e3y nghe l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c ca ng\u1ee3i thi h\u00e0o h\u1ecd Nguy\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3. Thi s\u0129 l\u1eaby l\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 chuy\u00ean l\u00e0m th\u01a1 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh mang t\u00ean <strong>Rabindranath Tagore<\/strong> (1861-1941, gi\u1ea3i Nobel v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng 1913) khi vi\u1ebfng th\u0103m Vi\u1ec7t Nam n\u0103m 1929 \u0111\u00e3 coi Nguy\u1ec5n Du l\u00e0 v\u1ecb thi s\u0129 \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 3 trong h\u00e0ng ng\u0169 nh\u1eefng thi s\u0129 mu\u00f4n thu\u1edf, ch\u1ec9 sau L\u00fd B\u1ea1ch v\u00e0 Victor Hugo (theo h\u1ecdc gi\u1ea3 Th\u00e1i V\u0103n Ki\u1ec3m). V\u0103n s\u0129 Ph\u00e1p <strong>Ren\u00e9 Crayssac<\/strong> (1883-1940)\u0111\u00e3 d\u1ecbch <strong>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/strong> sang ti\u1ebfng Ph\u00e1p v\u00e0 cho r\u1eb1ng \u00e1ng v\u0103n ki\u1ec7t t\u00e1c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh m\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 k\u00e9m c\u00e1c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7t t\u00e1c, v\u00f4 lu\u1eadn \u1edf th\u1eddi n\u00e0o v\u00e0 \u1edf x\u1ee9 n\u00e0o (theo h\u1ecdc gi\u1ea3 \u0110\u00e0o Duy Anh).&nbsp; Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec thi\u00ean t\u00e0i thi ca h\u1ecd Nguy\u1ec5n c\u1ee7a ch\u00fang ta khi \u0111\u1ee9ng c\u1ea1nh nh\u1eefng \u0111\u1ea1i danh v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u0169ng ngang ng\u1eeda v\u1edbi h\u1ecd, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u201cm\u01b0\u1eddi ph\u00e2n v\u1eb9n m\u01b0\u1eddi\u201d c\u1ea3, nh\u01b0ng ri\u00eang \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i th\u00ec \u0111\u1ecdc th\u01a1 Nguy\u1ec5n Du th\u00edch th\u00fa g\u1ea5p b\u1ed9i ph\u1ea7n \u0111\u1ecdc c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb ngo\u1ea1i qu\u1ed1c kia, v\u00ec t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a v\u1edbi Nguy\u1ec5n Du.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10814\" width=\"301\" height=\"433\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-2.jpg 604w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-2-209x300.jpg 209w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-2-383x550.jpg 383w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-2-348x500.jpg 348w\" sizes=\"auto, (max-width: 301px) 100vw, 301px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Nguy\u1ec5n Du<\/strong> (ND) sinh n\u0103m 1765 trong m\u1ed9t danh gia v\u1ecdng t\u1ed9c. Cha l\u00e0 ho\u00e0ng gi\u00e1p Nguy\u1ec5n Nghi\u1ec5m, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 T\u0129nh, l\u00e0m th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng tri\u1ec1u L\u00ea. M\u1eb9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ecb T\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Ninh, k\u00e9m ch\u1ed3ng 32 tu\u1ed5i. ND m\u1ed3 c\u00f4i cha n\u0103m 11 tu\u1ed5i v\u00e0 m\u1ed3 c\u00f4i m\u1eb9 n\u0103m 13 tu\u1ed5i. Anh c\u1ea3 l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3n, th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i, anh th\u1ee9 hai l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110i\u1ec1u t\u1eebng l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y. N\u0103m 1783, l\u00fac 18 tu\u1ed5i, ND \u0111\u1eadu tam tr\u01b0\u1eddng (t\u00fa t\u00e0i); c\u00f9ng n\u0103m n\u00e0y, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi anh t\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1 \u0111\u1eadu th\u1ee7 khoa k\u1ef3 thi h\u01b0\u01a1ng (c\u1eed nh\u00e2n). T\u00ecnh h\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00fac \u1ea5y th\u1ef1c b\u1ea5t \u1ed5n. N\u0103m 1788 L\u00ea Chi\u00eau Th\u1ed1ng c\u1ea7u vi\u1ec7n nh\u00e0 Thanh; Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 l\u00ean ng\u00f4i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf Hu\u1ebf. N\u0103m 1789 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n Thanh. N\u0103m 1802 Gia Long di\u1ec7t T\u00e2y S\u01a1n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n; ND l\u00e0m tri huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung (thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean ng\u00e0y nay), m\u1ea5y th\u00e1ng sau th\u0103ng tri ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn (thu\u1ed9c H\u00e0 T\u00e2y ng\u00e0y nay). N\u0103m 1809 ND l\u00e0m cai b\u1ea1 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. N\u0103m 1813 ND th\u0103ng c\u1ea7n ch\u00e1nh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, ch\u00e1nh s\u1ee9 sang nh\u00e0 Thanh. N\u0103m sau \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, th\u0103ng tham tri b\u1ed9 L\u1ec5. N\u0103m 1820 Gia Long m\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u1ed1i ng\u00f4i. ND \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ch\u00e1nh s\u1ee9 sang T\u00e0u b\u00e1o tang v\u00e0 c\u1ea7u phong, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00e0 qua \u0111\u1eddi, th\u1ecd 56 tu\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote has-text-align-right is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong><em>Thi\u1ec7n c\u0103n \u1edf t\u1ea1i l\u00f2ng ta<\/em><\/strong><br><strong><em>Ch\u1eef t\u00e2m kia m\u1edbi b\u1eb1ng ba ch\u1eef t\u00e0i<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Cho \u0111\u1ebfn nay, ch\u00fang ta v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 khi n\u00e0o ND vi\u1ebft <strong>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/strong>, tr\u01b0\u1edbc hay sau khi \u0111i s\u1ee9 sang Trung Qu\u1ed1c n\u0103m 1813? Theo B\u00f9i K\u1ef7 v\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim th\u00ec Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u (TK) b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u00e0u c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Thanh T\u00e2m T\u00e0i Nh\u00e2n, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, v\u1ec1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 t\u00e0i s\u1eafc, c\u00f3 l\u00f2ng trung, hi\u1ebfu, ti\u1ebft ngh\u0129a, m\u00e0 \u0111\u1eddi b\u1ecb b\u00e8o gi\u1ea1t hoa tr\u00f4i. ND b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1ed7 r\u01b0\u1eddm r\u00e0, th\u00f4 l\u1ed7, d\u01a1 b\u1ea9n. So v\u1edbi ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u00e0u th\u00ec TK c\u1ee7a ND thanh nh\u00e3 v\u00e0 v\u0103n v\u1ebb h\u01a1n nhi\u1ec1u. H\u00e0 Nh\u01b0 Chi, khi so s\u00e1nh TK v\u1edbi ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u00e0u nguy\u00ean th\u1ee7y, nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh TK l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00e2n \u0111\u1ed1i ho\u00e0n h\u1ea3o, k\u1ebft c\u1ea5u ch\u1eb7t ch\u1ebd, t\u00ecnh \u00fd \u0111\u1eadm \u0111\u00e0 kh\u00e9o l\u00e9o, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, th\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3m m\u00e0u s\u1eafc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 d\u1eaby \u0111\u1ea7y thi v\u1ecb. V\u1eabn theo H\u00e0 Nh\u01b0 Chi, m\u1ed9t n\u00e0ng Ki\u1ec1u t\u00e0i hoa duy\u00ean d\u00e1ng nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea1i l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 m\u1ec7nh v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1eaft khe \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh v\u00e0o t\u00e2m h\u1ed3n ND v\u00e0 th\u00fac gi\u1ee5c c\u1ee5 vi\u1ebft n\u00ean TK \u0111\u1ec3 h\u1ea3 h\u00ea nh\u1eefng m\u1ed1i c\u1ea3m t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee5 xem nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng thuy\u1ec1n v\u1edbi m\u00ecnh: ND ph\u1ea3i qu\u00ean nh\u00e0 L\u00ea m\u00e0 ra l\u00e0m quan v\u1edbi nh\u00e0 Nguy\u1ec5n th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c chi, v\u00ec ch\u1eef \u201cm\u1ec7nh\u201d o\u00e1i o\u0103m, n\u00e0ng Ki\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ecf Kim Tr\u1ecdng m\u00e0 ch\u1ecbu b\u01b0\u1edbc giang h\u1ed3?&nbsp; \u0110\u00fang l\u00e0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Vui l\u00e0 vui g\u01b0\u1ee3ng k\u1ebbo l\u00e0,<\/em><\/strong><br><strong><em>Ai tri \u00e2m \u0111\u00f3 m\u1eb7n m\u00e0 v\u1edbi ai?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ed9i dung TK g\u1ed3m 3254 c\u00e2u th\u01a1 l\u00e0m theo th\u1ec3 l\u1ee5c-b\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n: (1) Th\u00fay Ki\u1ec1u v\u00e0 Kim Tr\u1ecdng g\u1eb7p g\u1ee1 v\u00e0 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau; (2) Nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a Th\u00fay Ki\u1ec1u tr\u00ean b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng lu\u00e2n l\u1ea1c; v\u00e0 (3) Kim-Ki\u1ec1u t\u00e1i ng\u1ed9. TK c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m ch\u1ee9ng minh cho \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt \u201ct\u00e0i m\u1ec7nh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1\u201d: Ki\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb t\u00e0i hoa n\u00ean ph\u1ea3i m\u1ec7nh b\u1ea1c. Trong ph\u1ea7n k\u1ebft, may thay, ND c\u0169ng cho ch\u00fang ta tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng thi\u1ec7n t\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3i h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 m\u1ec7nh:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Thi\u1ec7n c\u0103n \u1edf t\u1ea1i l\u00f2ng ta<\/em><\/strong><br><strong><em>Ch\u1eef t\u00e2m kia m\u1edbi b\u1eb1ng ba ch\u1eef t\u00e0i<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 nghe ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c ca t\u1ee5ng TK tr\u00ean \u0111\u00e2y, v\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta t\u00ecm hi\u1ec3u xem c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ngh\u0129 g\u00ec v\u1ec1 tuy\u1ec7t t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du. T\u00f4i xin \u0111\u00f3ng g\u00f3p trong ph\u1ea7n n\u00e0y n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb TK c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh t\u00ean tu\u1ed5i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn bao qu\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PH\u1ea0M QU\u1ef2NH:<\/strong> Sau khi cho r\u1eb1ng TK c\u1ee7a ND hay h\u01a1n c\u1ea3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Khu\u1ea5t Nguy\u00ean (343BC-278BC) b\u00ean T\u00e0u v\u00e0\u00a0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Jean-Baptiste Racine (1639-1699) v\u00e0 Jacques-B\u00e9nigne Bossuet (1627-1704) b\u00ean T\u00e2y, Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh trong ng\u00e0y gi\u1ed7 ND n\u0103m 1924 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 th\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc anh linh thi h\u00e0o h\u1ecd Nguy\u1ec5n r\u1eb1ng \u201c<strong><em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u00f2n, ti\u1ebfng ta c\u00f2n; ti\u1ebfng ta c\u00f2n, n\u01b0\u1edbc ta c\u00f2n, c\u00f2n non c\u00f2n n\u01b0\u1edbc c\u00f2n d\u00e0i, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 k\u1ebb h\u1eadu sinh xin d\u1ea7u l\u00f2ng d\u1ed1c ch\u00ed c\u1ed1 gia c\u00f4ng trau chu\u1ed1t l\u1ea5y ti\u1ebfng qu\u1ed1c \u00e2m nh\u00e0, cho qu\u1ed1c hoa ng\u00e0y m\u1ed9t r\u1ef1c r\u1ee1, qu\u1ed1c h\u1ed3n ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ec9nh t\u00e1o, qu\u1ed1c v\u1eadn ng\u00e0y m\u1ed9t v\u1ebb vang, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u1ecfi ph\u1ee5 c\u00e1i ch\u00ed ho\u00e0i b\u00e3o c\u1ee7a ti\u00ean sinh, ng\u1eadm c\u01b0\u1eddi ch\u00edn su\u1ed1i c\u0169ng c\u00f2n th\u01a1m l\u00e2y<\/em><\/strong>\u201d (T\u1ea1p ch\u00ed Nam Phong, th\u00e1ng 8, 1924). V\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh b\u1ecb hai c\u1ee5 ngh\u00e8 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c K\u1ebf v\u00e0 Hu\u1ef3nh Th\u00fac Kh\u00e1ng x\u1ec9 v\u1ea3 th\u1eadm t\u1ec7 (t\u00f4i s\u1ebd n\u00f3i ti\u1ebfp v\u1ec1 v\u1ee5 l\u00ean \u00e1n qu\u00e1 n\u1eb7ng tay n\u00e0y \u1edf m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n sau).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>NGUY\u1ec4N T\u01af\u1edcNG TAM:<\/strong> Nh\u00e0 v\u0103n th\u1ee7 l\u00e3nh c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n vi\u1ebft trong T\u1ea1p ch\u00ed Nam Phong n\u0103m 1924: \u201cC\u00e1i l\u00e0n s\u00f3ng th\u01a1 Ki\u1ec1u h\u00ecnh nh\u01b0 lai l\u00e1ng kh\u1eafp c\u00f5i Nam. Tr\u1eeb nh\u1eefng c\u00e2u ca dao ra, th\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec3n truy\u1ec7n n\u00e0o ph\u1ed5 th\u00f4ng trong \u0111\u00e1m d\u00e2n gian b\u1eb1ng Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u. V\u00ec v\u0103n Ki\u1ec1u hay qu\u00e1, n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 qu\u00ea kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c c\u0169ng th\u00edch xem v\u00e0 th\u00edch ng\u00e2m nga. Nh\u01b0ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i hay c\u1ee7a v\u0103n Ki\u1ec1u th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 k\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u2026 T\u00f4i xin n\u00f3i quy\u1ebft m\u1ed9t l\u1eddi r\u1eb1ng: Mong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t quy\u1ec3n truy\u1ec7n n\u00e0o hay h\u01a1n Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9ng t\u01b0\u1edfng. C\u00e1i tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 th\u01a1 qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u00edch r\u1ed3i.\u201d Nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 c\u00e2u th\u01a1 thu\u1ed9c lo\u1ea1i v\u0103n h\u1eefu d\u01b0 ba l\u00e0 c\u00e2u \u201cL\u01a1 th\u01a1 t\u01a1 li\u1ec5u bu\u00f4ng m\u00e0nh,\u201d Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam th\u1ea5y ba ch\u1eef \u201cl\u01a1 th\u01a1 t\u01a1\u201d nghe r\u1ea5t \u00eam tai, hay v\u1ec1 ph\u1ea7n t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u00edt m\u00e0 hay v\u1ec1 ph\u1ea7n \u00e2m \u0111i\u1ec7u \u00eam \u00e1i nhi\u1ec1u h\u01a1n. V\u00e0 c\u00e2u \u201cN\u00e1ch t\u01b0\u1eddng b\u00f4ng li\u1ec5u bay ngang tr\u01b0\u1edbc m\u00e0nh\u201d \u00f4ng th\u1ea5y r\u1ea5t hay v\u1ec1 c\u1ea3nh s\u1eafc.&nbsp; \u00d4ng c\u0169ng th\u1ea5y trong TK nhi\u1ec1u ch\u1ed7 c\u1ea3nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean l\u1ea1c, \u0111\u00fang nh\u01b0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>C\u1ea3nh n\u00e0o c\u1ea3nh ch\u1eb3ng \u0111eo s\u1ea7u<\/em><\/strong><br><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi bu\u1ed3n c\u1ea3nh c\u00f3 vui \u0111\u00e2u bao gi\u1edd<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 l\u00fac Th\u00fac Sinh tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi Ki\u1ec1u, tr\u00f4ng ra c\u1ea3nh v\u1eadt c\u0169ng h\u00ecnh nh\u01b0 chia vui v\u1edbi m\u00ecnh:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Long lanh \u0111\u00e1y n\u01b0\u1edbc in tr\u1eddi<\/em><\/strong><br><strong><em>Th\u00e0nh x\u00e2y kh\u00f3i bi\u1ebfc, non ph\u01a1i b\u00f3ng v\u00e0ng<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 khi Ki\u1ec1u v\u00e0 Kim g\u1eb7p nhau l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, l\u00fac t\u1eeb gi\u00e3, c\u00f4 Ki\u1ec1u c\u00f2n tr\u00f4ng theo, nh\u01b0ng n\u00e0o th\u1ea5y g\u00ec \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 th\u1ea5y:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>D\u01b0\u1edbi c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y trong veo<\/em><\/strong><br><strong><em>B\u00ean c\u1ea7u t\u01a1 li\u1ec5u b\u00f3ng chi\u1ec1u th\u01b0\u1edbt tha<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hai c\u00e2u \u0111\u1ec7m \u1ea5y v\u00e0o th\u1eadt l\u00e0 t\u1ea3 r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i bu\u1ed3n, c\u00e1i nh\u1edb c\u1ee7a c\u00f4 Ki\u1ec1u m\u00e0 h\u00ecnh nh\u01b0 c\u1ea3nh v\u1eadt c\u0169ng \u00e2u s\u1ea7u!<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-12.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10815\" width=\"317\" height=\"236\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-12.jpg 475w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-12-300x223.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-12-465x346.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 317px) 100vw, 317px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>V\u0168 \u0110\u00ccNH LONG:<\/strong> L\u1ea5y \u00e2m nh\u1ea1c l\u00e0m \u1ea9n d\u1ee5 \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 TK, ph\u00ea b\u00ecnh gia V\u0169 \u0110\u00ecnh Long vi\u1ebft trong T\u1ea1p ch\u00ed Nam Phong n\u0103m 1924 r\u1eb1ng \u201cTK th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y \u0111\u00e0n tuy\u1ec7t qu\u00fd kh\u00f4ng ph\u00edm kh\u00f4ng d\u00e2y. T\u00e1c gi\u1ea3 l\u1ea5y \u0111\u1ea7u l\u01b0\u1ee1i m\u00e0 n\u1ea9y l\u00ean ti\u1ebfng, m\u1ed7i \u0111o\u1ea1n v\u0103n l\u00e0 m\u1ed9t cung, m\u1ed7i c\u00e2u v\u0103n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec7u, m\u1ed7i ch\u1eef l\u00e0 m\u1ed9t tay n\u1ec9 non th\u00e1nh th\u00f3t, r\u00e9o r\u1eaft ti\u00eau tao, \u0111\u00eam khuya canh t\u0129nh m\u00e0 nghe ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t gi\u1ecdng ng\u00e2m Ki\u1ec1u th\u00ec c\u00f2n \u0111\u00e0n n\u00e0o hay b\u1eb1ng n\u1eefa &#8230; C\u1ee5 ND kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e0 thi s\u0129, c\u1ee5 ch\u00ednh l\u00e0 Th\u1ea7n Th\u01a1 v\u1eady!\u201d Theo V\u0169 \u0110\u00ecnh Long, nh\u1eefng c\u00e2u Ki\u1ec1u n\u00f3i v\u1edbi ch\u00e0ng Kim th\u1eadt hay th\u1eadt t\u00ecnh, nh\u01b0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Th\u01b0a r\u1eb1ng \u0111\u1eebng l\u1ea5y l\u00e0m ch\u01a1i<\/em><\/strong><br><strong><em>R\u1ebd cho th\u01b0a h\u1ebft m\u1ed9t l\u1eddi \u0111\u00e3 nao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;<\/em>Ch\u1eef \u201cr\u1ebd\u201d d\u00f9ng c\u00f3 th\u1ea7n t\u00ecnh kh\u00f4ng? Ta th\u1ea5y h\u00ecnh nh\u01b0 n\u00e0ng Ki\u1ec1u l\u1ea5y tay g\u1ea1t ch\u00e0ng Kim ra v\u1eady! N\u0103m l\u1ea7n l\u00e1y ch\u1eef \u201cc\u00f2n\u201d trong hai c\u00e2u th\u01a1 sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u1ec7t chi\u00eau, nh\u01b0 th\u1ec3 m\u1ed9t l\u1eddi th\u1ec1 nguy\u1ec1n v\u0129nh c\u1eedu:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>C\u00f2n non, c\u00f2n n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n d\u00e0i<\/em><\/strong><br><strong><em>C\u00f2n v\u1ec1 c\u00f2n nh\u1edb \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi h\u00f4m nay<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ecnh nh\u00e2n t\u01b0\u01a1ng t\u01b0 nhau l\u00e0 nh\u1eefng c\u1ea3nh n\u00e3o n\u00f9ng m\u00e0 ND t\u1ea3 r\u1ea5t kh\u00e9o. Ch\u00e0ng Kim n\u1ed7i l\u00f2ng canh c\u00e1nh lu\u00f4n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p \u0111\u00e3 g\u1eb7p trong ng\u00e0y h\u1ed9i \u0110\u1ea1p Thanh :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>S\u1ea7u giong c\u00e0ng l\u1eafc c\u00e0ng \u0111\u1ea7y<\/em><\/strong><br><strong><em>Ba thu d\u1ecdn l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u00e0y d\u00e0i gh\u00ea !<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00eam kh\u00f4ng ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ea9n v\u01a1 ng\u1ecdn \u0111\u00e8n t\u00e0n&nbsp;:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Tu\u1ea7n tr\u0103ng khuy\u1ebft, \u0111\u0129a d\u1ea7u hao<\/em><\/strong><br><strong><em>M\u1eb7t m\u01a1 t\u01b0\u1edfng m\u1eb7t, l\u00f2ng ngao ng\u00e1n l\u00f2ng<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u1eadu \u0111\u1ed3 \u0111\u00e3 mang n\u1eb7ng g\u00e1nh t\u01b0\u01a1ng t\u01b0 th\u00ec c\u00f2n thi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ebfn s\u00e1ch, \u0111\u1ebfn b\u00fat, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Ph\u00f2ng v\u0103n h\u01a1i gi\u00e1 nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng<\/em><\/strong><br><strong><em>Tr\u00fac xe ng\u1ecdn th\u1ecf, t\u01a1 ch\u00f9ng ph\u00edm loan<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ed3i nghe ti\u1ebfng gi\u00f3 \u0111\u1eadp v\u00e0o m\u00e0nh c\u0169ng nh\u1edb \u0111\u1ebfn ai \u2013 v\u00ec nh\u1edb nhung m\u00e0 tr\u00e0 m\u1ea5t ngon, m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng k\u00e9m ng\u00e1t :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>M\u00e0nh t\u01b0\u01a1ng ph\u00e2n ph\u1ea5t gi\u00f3 \u0111\u00e0n<\/em><\/strong><br><strong><em>H\u01b0\u01a1ng g\u00e2y m\u00f9i nh\u1edb tr\u00e0 khan gi\u1ecdng t\u00ecnh<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>L\u01afU TR\u1eccNG L\u01af:<\/strong>&nbsp; \u0110\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5 l\u1eddi c\u1ee5 ngh\u00e8 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c K\u1ebf cho r\u1eb1ng TK \u201cch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ng\u00e2m v\u1ecbnh ch\u01a1i b\u1eddi, \u0111\u1ec3 l\u00fac thanh nh\u00e0n m\u00e0 \u0111\u1ecdc \u0111\u00f4i c\u00e2u cho ti\u00eau khi\u1ec3n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh \u0111\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh h\u1ecdc, m\u00e0 \u0111em ra d\u1ea1y \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u\u201d (b\u00e1o H\u1eefu Thanh, th\u00e1ng 9 n\u0103m 1924) v\u00e0 nh\u1ea5t&nbsp; l\u00e0 l\u1eddi k\u1ebft t\u1ed9i gay g\u1eaft c\u1ee7a c\u1ee5 ngh\u00e8 Hu\u1ef3nh Th\u00fac Kh\u00e1ng r\u1eb1ng \u201cTruy\u1ec7n Ki\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 d\u00e2m th\u01b0, r\u00f5 kh\u00f4ng \u00edch m\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1i &#8230; Hi\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i ta ng\u00e0y nay m\u00e0 di\u1ec5n ra nh\u1eefng tu\u1ed3ng th\u01b0\u01a1ng phong, b\u1ea1i t\u1ee5c kia, c\u00e1i gi\u1ed1ng \u0111\u1ed9c con \u0111\u0129 Ki\u1ec1u gieo v\u00e0o trong c\u00f5i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt &#8230;\u201d (b\u00e1o Ti\u1ebfng D\u00e2n, th\u00e1ng 9 n\u0103m 1930), L\u01b0u Tr\u1ecdng L\u01b0 vi\u1ebft trong tu\u1ea7n b\u00e1o Ph\u1ee5 N\u1eef Th\u1eddi \u0110\u00e0m v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 1933: \u201cAi mu\u1ed1n l\u00e0m th\u00e1nh hi\u1ec1n th\u00ec \u0111i \u0111\u1ecdc Ng\u0169 Kinh, T\u1ee9 Th\u01b0. H\u00e3y \u0111\u1ec3 Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u l\u1ea1i cho b\u1ecdn ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi trong nh\u1eefng ph\u00fat m\u1ec7t nh\u1ecdc, bu\u1ed3n r\u1ea7u, ch\u00e1n n\u1ea3n, c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u00e2m nga nh\u1eefng c\u00e2u nh\u01b0 :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>D\u01b0\u1edbi c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y trong veo<\/em><\/strong><br><strong><em>B\u00ean c\u1ea7u t\u01a1 li\u1ec5u b\u00f3ng chi\u1ec1u th\u01b0\u1edbt tha<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00c0O DUY ANH:<\/strong> \u0110\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn t\u1eadp \u201cKh\u1ea3o Lu\u1eadn v\u1ec1 Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u\u201d xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1943, h\u1ecdc gi\u1ea3 \u0110\u00e0o Duy Anh kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u201cNguy\u1ec5n Du \u0111\u00e3 gieo trong l\u00f2ng ta m\u1ed9t m\u1ed1i tin ch\u1eafc ch\u1eafn, m\u1ed9t m\u1ed1i hy v\u1ecdng d\u1ed3i d\u00e0o v\u1edbi ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a ta.\u201d C\u0169ng theo \u00f4ng, \u1edf th\u1eddi L\u00ea m\u1ea1t, ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 Cung O\u00e1n Ng\u00e2m Kh\u00fac, Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m, Phan Tr\u1ea7n Truy\u1ec7n, Hoa Ti\u00ean K\u00fd &#8230; vi\u1ebft b\u1eb1ng qu\u1ed1c \u00e2m, nh\u01b0ng l\u1eddi v\u0103n \u0111i\u00eau tr\u00e1c, hay d\u00f9ng \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, cho n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u tr\u00ed th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng l\u00e3m, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ed5 c\u1eadp trong d\u00e2n gian. Duy Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 t\u00ednh nghi\u00eam trang, \u0111\u01b0\u1eddng ho\u00e0ng, \u0111i\u00eau luy\u1ec7n, \u0111\u1ee7 khi\u1ebfn cho k\u1ebb h\u1ecdc th\u1ee9c ph\u1ea3i kh\u00e2m ph\u1ee5c v\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ee7 c\u1ea3 t\u00ednh gi\u1ea3n d\u1ecb, ph\u1ed5 th\u00f4ng \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho b\u00ecnh d\u00e2n hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>TR\u1ea6N TR\u1eccNG KIM <\/strong><strong>&amp; B\u00d9I K\u1ef6:<\/strong> Trong cu\u1ed1n \u201cTruy\u1ec7n Th\u00fay Ki\u1ec1u\u201d hi\u1ec7u kh\u1ea3o v\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1925, \u0111\u1ed3ng t\u00e1c gi\u1ea3 h\u1ecd Tr\u1ea7n v\u00e0 h\u1ecd B\u00f9i nh\u1eadn th\u1ea5y ND kh\u00e9o d\u00f9ng l\u1ed1i ho\u1ea1t h\u1ecda, ch\u1ecdn c\u00e1i h\u00ecnh d\u00e1ng n\u00e0o r\u00f5 th\u1eadt n\u1ed5i, r\u1ed3i t\u00ecm m\u1ed9t v\u00e0i ch\u1eef th\u1eadt \u0111\u00fang m\u00e0 t\u1ea3 ra, h\u1ec5 \u0111\u1ecdc qua l\u00e0 nh\u1eadn ngay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n t\u01b0\u1edbng:<\/p>\n\n\n\n<p>Kim Tr\u1ecdng:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Phong t\u01b0 t\u00e0i m\u1ea1o tuy\u1ec7t v\u1eddi<\/em><\/strong><br><strong><em>V\u00e0o trong phong nh\u00e3, ra ngo\u00e0i h\u00e0o hoa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00e3 Gi\u00e1m Sinh:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Qu\u00e1 ni\u00ean tr\u1ea1c ngo\u1ea1i t\u1ee9 tu\u1ea7n<\/em><\/strong><br><strong><em>M\u00e0y r\u00e2u nh\u1eb5n nh\u1ee5i \u00e1o qu\u1ea7n b\u1ea3nh bao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fa B\u00e0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Tho\u1eaft tr\u00f4ng nh\u1eddn nh\u1ee3t m\u00e0u da<\/em><\/strong><br><strong><em>\u0102n g\u00ec cao l\u1edbn \u0111\u1eaby \u0111\u00e0 l\u00e0m sao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf Khanh:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>M\u1ed9t ch\u00e0ng v\u1eeba tr\u1ea1c thanh xu\u00e2n<\/em><\/strong><br><strong><em>H\u00ecnh dong ch\u1ea3i chu\u1ed1t, \u00e1o kh\u0103n d\u1ecbu d\u00e0ng<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb H\u1ea3i:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>R\u00e2u h\u00f9m h\u00e0m \u00e9n m\u00e0y ng\u00e0i<\/em><\/strong><br><strong><em>Vai n\u0103m t\u1ea5c r\u1ed9ng th\u00e2n m\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edbc cao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-9.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10816\" width=\"265\" height=\"362\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-9.jpg 594w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-9-220x300.jpg 220w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-9-403x550.jpg 403w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Nguyen-Du-9-366x500.jpg 366w\" sizes=\"auto, (max-width: 265px) 100vw, 265px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>HO\u00c0I THANH:<\/strong> Theo b\u00e0i vi\u1ebft \u201cQuy\u1ec1n S\u1ed1ng C\u1ee7a Con Ng\u01b0\u1eddi Trong Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u\u201d c\u1ee7a nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh Ho\u00e0i Thanh n\u0103m 1949, n\u1ebfu n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 say Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u th\u00ec kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng \u00f4ng ngh\u00e8 Chu M\u1ea1nh Trinh (m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o hoa phong nh\u00e3 ki\u1ec3u Kim Tr\u1ecdng). \u00d4ng ngh\u00e8 l\u00e3ng m\u1ea1n n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 say v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n say lu\u00f4n c\u1ea3 n\u00e0ng Ki\u1ec1u nh\u01b0 say m\u1ed9t giai nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ef1c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng chuy\u1ec7n si t\u00ecnh nh\u01b0 th\u00eau t\u00ean Ki\u1ec1u v\u00e0o tay \u00e1o, m\u01a1 t\u01b0\u1edfng d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 v\u00e0ng cho Ki\u1ec1u \u1edf, m\u01b0\u1ee3n c\u1ecf th\u01a1m g\u1ecdi h\u1ed3n Ki\u1ec1u v\u1ec1, v\u00e0 th\u1ea5y nh\u01b0 Ki\u1ec1u v\u1ec1 th\u1eadt! Chuy\u1ec7n l\u1ea1 \u0111\u1eddi n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec theo Ho\u00e0i Thanh, \u201cND c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea1y cho ta bi\u1ebft gh\u00e9t, bi\u1ebft y\u00eau. Gh\u00e9t nh\u1eefng c\u00e1i b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng trong x\u00e3 h\u1ed9i. Y\u00eau nh\u1eefng c\u1ea3nh s\u1ed1ng \u0111\u00e1ng y\u00eau v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 tr\u00e1nh cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u1ebb nh\u1ea1t, hiu h\u1eaft, cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u1ecf c\u00e2y &#8230; Nh\u1eefng c\u1eed ch\u1ec9 u\u1ec3 o\u1ea3i, nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i thi\u1ebfu l\u00f2ng tin, nh\u1eefng c\u00e1i nh\u00ecn h\u1eddi h\u1ee3t, nh\u1eefng t\u00e2m t\u01b0 m\u1ec7t nh\u1ecdc h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i m\u1ed9t c\u01a1n gi\u00f3 n\u00e0o &#8230; TK ngay gi\u1edd \u0111\u00e2y v\u1eabn c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea3i t\u1eed ho\u00e0n sinh, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 gieo ch\u1ea5t n\u1ed3ng say v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng &#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>NGUY\u1ec4N L\u1ed8C:<\/strong> Trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cV\u0103n H\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam N\u1eeda Cu\u1ed1i Th\u1ebf K\u1ef7 18\u201d xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1997 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, nh\u00e0 bi\u00ean kh\u1ea3o Nguy\u1ec5n L\u1ed9c c\u00f3 nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t tinh t\u1ebf v\u1ec1 c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng ca dao, t\u1ee5c ng\u1eef trong TK, m\u00e0 t\u00f4i xin t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c trong nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i trong TK c\u00f3 h\u00e0ng m\u1ea5y ch\u1ee5c c\u00e2u th\u01a1 ND tr\u1ef1c ti\u1ebfp r\u00fat ra t\u1eeb ca dao. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 hai c\u00e2u:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>V\u1ea7ng tr\u0103ng ai x\u1ebb l\u00e0m \u0111\u00f4i<\/em><\/strong><br><strong><em>N\u1eeda in g\u1ed1i chi\u1ebfc n\u1eeda soi d\u1eb7m tr\u01b0\u1eddng<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>l\u00e0 r\u00fat ra t\u1eeb c\u00e2u ca dao:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Ti\u1ec5n \u0111\u01b0a m\u1ed9t ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u n\u1ed3ng<\/em><\/strong><br><strong><em>V\u1ea7ng tr\u0103ng x\u1ebb n\u1eeda t\u01a1 l\u00f2ng \u0111\u1ee9t \u0111\u00f4i<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ca dao trong TK \u0111\u01b0\u1ee3c ND s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 ch\u1ea5t li\u1ec7u ngh\u1ec7 thu\u1eadt, ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 nh\u1eefng tr\u00edch d\u1eabn. Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2u n\u00e0o ND d\u00f9ng l\u1ea1i nguy\u00ean v\u1eb9n, m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u00e0o n\u1eb7n l\u1ea1i cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi phong c\u00e1ch chung c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 trong t\u00e1c ph\u1ea9m. TK c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 kh\u00f4ng th\u1ea5y d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a ca dao, m\u00e0 ai c\u0169ng nh\u1eadn ra \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ca dao, nh\u01b0 :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>X\u00f3t thay huy\u00ean c\u1ed7i xu\u00e2n gi\u00e0<\/em><\/strong><br><strong><em>T\u1ea5m l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 ngu\u00f4i<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Ch\u1ed1c \u0111\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m tr\u1eddi<\/em><\/strong><br><strong><em>C\u00f2n ra khi \u0111\u00e3 da m\u1ed3i t\u00f3c s\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>ND c\u0169ng d\u00f9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u1ee5c ng\u1eef, nh\u01b0 :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Ra tu\u1ed3ng m\u00e8o m\u1ea3 g\u00e0 \u0111\u1ed3ng<\/em><\/strong><br><strong><em>Ra tu\u1ed3ng l\u00fang t\u00fang ch\u1eb3ng xong b\u1ec1 n\u00e0o<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>ho\u1eb7c:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>B\u1ec1 ngo\u00e0i th\u01a1n th\u1edbt n\u00f3i c\u01b0\u1eddi<\/em><\/strong><br><strong><em>M\u00e0 trong nham hi\u1ec3m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng dao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00f4n ng\u1eef TK v\u1eeba s\u00fac t\u00edch ch\u00ednh x\u00e1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i v\u1eeba gi\u00e0u h\u00ecnh \u1ea3nh, gi\u00e0u nh\u1ea1c \u0111i\u1ec7u. ND c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eb1ng m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u th\u01a1 kh\u1eafc h\u1ecda l\u00ean s\u1eafc n\u00e9t ch\u00e2n dung ngo\u1ea1i h\u00ecnh c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt, hay mi\u00eau t\u1ea3 m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1, m\u1ed9t c\u1ea3nh ng\u1ed9. M\u1ed9t h\u1ecdc tr\u00f2 gi\u1ecfi \u0111i thi b\u1ecb r\u1edbt c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 an \u1ee7i b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1ea9y hai c\u00e2u th\u01a1 s\u00fac t\u00edch, h\u1ee3p t\u00ecnh h\u1ee3p c\u1ea3nh c\u1ee7a TK:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>C\u00f3 t\u00e0i m\u00e0 c\u1eady chi t\u00e0i<\/em><\/strong><br><strong><em>Ch\u1eef t\u00e0i li\u1ec1n v\u1edbi ch\u1eef tai m\u1ed9t v\u1ea7n<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 m\u1ed9t ch\u00e0ng \u0111\u1eb9p trai h\u00e0o hoa phong nh\u00e3 th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0\u1ee3n ngay hai c\u00e2u ND t\u1ea3 Kim Tr\u1ecdng:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Phong t\u01b0 t\u00e0i m\u1ea1o tuy\u1ec7t v\u1eddi<\/em><\/strong><br><strong><em>V\u00e0o trong phong nh\u00e3 ra ngo\u00e0i h\u00e0o hoa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hai c\u00e2u:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>G\u00ecn v\u00e0ng gi\u1eef ng\u1ecdc cho hay<\/em><\/strong><br><strong><em>Cho \u0111\u00e0nh l\u00f2ng k\u1ebb ch\u00e2n m\u00e2y cu\u1ed1i tr\u1eddi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>th\u1ef1c tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p v\u00e0 ch\u00ed t\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ch\u00e0ng trai thi\u1ebft tha c\u0103n d\u1eb7n ng\u01b0\u1eddi y\u00eau khi gi\u00e3 t\u1eeb. V\u00e0 khi gi\u1ea5c m\u01a1 \u1ea5p \u1ee7 t\u1eeb l\u00e2u nay m\u1edbi th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1ef1c, ta v\u1ed9i k\u00eau l\u00ean:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>\u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi th\u1ea5y \u0111\u00e2y<\/em><\/strong><br><strong><em>M\u00e0 l\u00f2ng \u0111\u00e3 ch\u1eafc nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed9t hai<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qua nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh k\u1ec3 tr\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c v\u0103n nh\u00e2n l\u1ed7i l\u1ea1c ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam v\u1ec1 <strong>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/strong>th\u00ec 3254 c\u00e2u th\u01a1 vi\u1ebft theo th\u1ec3 l\u1ee5c-b\u00e1t \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng n\u00ean tuy\u1ec7t t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y c\u1ee7a thi\u00ean t\u00e0i <strong>Nguy\u1ec5n Du<\/strong> qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1eefng <strong>l\u1eddi l\u1eddi ch\u00e2u ng\u1ecdc, h\u00e0ng h\u00e0ng g\u1ea5m th\u00eau.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng \u0111au \u0111\u1edbn thay, m\u1ee9c nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y nay th\u1eadt \u0111\u00e1ng lo s\u1ee3 \u2013 n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u00e0n sang c\u1ea3 \u0111\u1ea1i t\u00e1c ph\u1ea9m Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t. M\u1ed9t b\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ecf th\u1ef1c s\u1ef1! Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u m\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ea3 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh \u2013trong ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u1ee5 Nguy\u1ec5n Du linh \u0111\u00ecnh n\u0103m 1924 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i \u2013 \u0111\u00e3 t\u00f4n vinh v\u1edbi c\u00e2u n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc anh linh ti\u1ec1n nh\u00e2n r\u1eb1ng <strong>\u201cTruy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u00f2n, ti\u1ebfng ta c\u00f2n; ti\u1ebfng ta c\u00f2n, n\u01b0\u1edbc ta c\u00f2n\u201d <\/strong>\u0111ang b\u1ecb ph\u1ec9 b\u00e1ng v\u00e0 b\u1ee9c h\u1ea1i t\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0. Khai ph\u00e1o b\u1edfi \u00f4ng k\u1ef9 s\u01b0 c\u01a1 kh\u00ed \u0110\u1ed7 Minh Xu\u00e2n khi \u00f4ng ta ph\u1ed5 bi\u1ebfn cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ef1a \u0111\u1ec1 ng\u1ea1o ngh\u1ec5&nbsp; \u201cTruy\u1ec7n Ki\u1ec1u Nguy\u1ec5n Du v\u1edbi ti\u1ebfng Vi\u1ec7t hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, ph\u1ed5 th\u00f4ng, \u0111\u1ea1i ch\u00fang v\u00e0 trong s\u00e1ng\u201d trong m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o v\u1ec1 Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c cu\u1ed1i n\u0103m 2012 t\u1ea1i khu di t\u00edch Nguy\u1ec5n Du \u1edf huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh. Trong \u201cc\u00f4ng tr\u00ecnh\u201d \u1ea5y, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u201cs\u1eeda\u201d kho\u1ea3ng 1.000 ch\u1ed7 trong t\u1ed5ng s\u1ed1 3.524 c\u00e2u th\u01a1 Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1i sao \u00f4ng k\u1ef9 s\u01b0 c\u01a1 kh\u00ed l\u1ea1i l\u00e0m chuy\u1ec7n \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady? \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1eeda \u0111\u1ea1i t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a thi h\u00e0o Nguy\u1ec5n Du: \u201cTruy\u1ec7n Ki\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ecbnh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, do r\u00e0o c\u1ea3n \u0111i\u1ec3n t\u00edch, ch\u1eef H\u00e1n, t\u1eeb c\u1ed5, t\u1eeb \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u2013 ch\u1eef ngh\u0129a Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u r\u01b0\u1eddm r\u00e0, tr\u00f9ng l\u1eb7p, kh\u00f4ng hay, thi\u1ebfu logic, tr\u00e1i v\u0103n c\u1ea3nh.\u201d M\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1i \u0111\u1ea3n x\u01b0a nay ch\u01b0a th\u1ea5y nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u201canh h\u00f9ng lao \u0111\u1ed9ng\u201d V\u0169 Khi\u00eau \u2013 m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc \u2013 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng, v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i qu\u1ea3 quy\u1ebft&nbsp; r\u1eb1ng s\u00e1ch n\u00e0y \u201cl\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u00e0o vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n nh\u1edb x\u01b0a kia, vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c r\u1ea5t gi\u1ecfi v\u0103n th\u01a1 m\u00e0 ch\u1ec9 d\u00e1m \u201cnhu\u1eadn s\u1eafc\u201d v\u00e0i ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u r\u1ed3i cho in n\u00f3 th\u00e0nh \u201cb\u1ea3n kinh\u201d ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong d\u00e2n gian.&nbsp; Ch\u00fang ta c\u00f9ng xem v\u00e0i th\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 n\u1ed7 l\u1ef1c \u201cs\u1eeda\u201d Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u&nbsp; k\u1ef3 d\u1ecb, l\u1ec7ch l\u1ea1c, ng\u1edb ng\u1ea9n, \u0111o\u00e1n m\u00f2, l\u00e0m t\u1ed1i \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u00f4ng \u0110\u1ed7 Minh Xu\u00e2n [d\u1ef1a v\u00e0o b\u00e0i vi\u1ebft s\u1eafc b\u00e9n c\u00f3 t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cC\u01b0\u1eddi t\u00e9 gh\u1ebf hay \u0111au th\u1eaft l\u00f2ng v\u1edbi ch\u1eef s\u1eeda Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u\u201d (khuy\u1ebft danh t\u00e1c gi\u1ea3) \u0111\u0103ng t\u1ea3i tr\u00ean \u0110\u1eddi S\u1ed1ng Ph\u00e1p Lu\u1eadt Online ng\u00e0y 28-4-2014]:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>L\u1ea1 g\u00ec b\u1ec9 s\u1eafc t\u01b0 phong<\/em><\/strong> <strong>&gt;&gt;<\/strong> \u201cM\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 c\u00f3 th\u1ee9 kh\u00f4ng\u201d&nbsp;[L\u1eddi v\u0103n c\u1ee5c s\u00fac, qu\u00ea m\u00f9a].<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Th\u1eddi tr\u00e2n th\u1ee9c th\u1ee9c s\u1eb5n b\u00e0y<\/em><\/strong> <strong>&gt;&gt;<\/strong> \u201cQu\u1ea3 ngon th\u1ee9c th\u1ee9c x\u00e1ch tay\u201d[M\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng thanh nh\u00e3, cao sang, d\u1ecbu d\u00e0ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t h\u00e0nh vi th\u00f4 l\u1ed7 \u2013 nh\u01b0 th\u1ec3 c\u00f4 Ki\u1ec1u h\u00e1i tr\u00e1i c\u00e2y nh\u00e0 m\u00ecnh,&nbsp; b\u1ecf v\u00e0o gi\u1ecf, r\u1ed3i x\u00e1ch tay sang \u0111\u01b0a cho Kim Tr\u1ecdng \u0103n].<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ch\u01b0a xong \u0111i\u1ec1u ngh\u0129 \u0111\u00e3 d\u00e0o m\u1ea1ch t\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong> <strong>&gt;&gt;<\/strong> \u201cCh\u01b0a xong \u0111i\u1ec1u ngh\u0129 \u0111\u00e3 ch\u00e0o v\u1eebng d\u01b0\u01a1ng\u201d[Ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 d\u1ed1t n\u00e1t, \u0111o\u00e1n m\u00f2, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u201cm\u1ea1ch t\u01b0\u01a1ng\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201cn\u01b0\u1edbc m\u1eaft\u201d v\u00e0 \u201c\u0111\u00e3 d\u00e0o m\u1ea1ch t\u01b0\u01a1ng\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201cn\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0111\u00e3 d\u00e0o d\u1ea1t ra\u201d].<\/p>\n\n\n\n<p>Theo c\u00e1i ki\u1ec3u <strong>\u201cs\u1eeda ch\u1eefa\u201d<\/strong> Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u nh\u01b0 hi\u1ec7n nay \u1edf qu\u00ea nh\u00e0 th\u00ec ch\u1eb3ng bao l\u00e2u n\u1eefa ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u, d\u1eabn \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ebfng ta n\u1eefa, r\u1ed3i b\u01b0\u1edbc k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n n\u01b0\u1edbc ta n\u1eefa! Thi h\u00e0o <strong>Nguy\u1ec5n&nbsp; Du<\/strong> v\u00e0&nbsp; h\u1ecdc gi\u1ea3 <strong>Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh<\/strong> n\u01a1i c\u1eedu tuy\u1ec1n l\u00e0m sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi&nbsp; n\u1ed7i \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1eddng khi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111au \u0111\u1edbn n\u00e0y?<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>GI\u00c1O S\u01af \u0110\u00c0M TRUNG PH\u00c1P<\/strong><br><strong>(PHI\u00caN B\u1ea2N HO\u00c0N CH\u1ec8NH 2021)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>_________<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00c0I LI\u1ec6U THAM KH\u1ea2O<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>(1925) B\u00f9i K\u1ef7 v\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim: <strong>Truy\u1ec7n Th\u00fay Ki\u1ec1u<\/strong> (NXB \u0110\u1ea1i Nam in l\u1ea1i t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, kh\u00f4ng ghi n\u0103m n\u00e0o).<br>(1970) V\u0169 Ho\u00e0ng Ch\u01b0\u01a1ng: <strong>Lo\u1ea1n Trung B\u00fat<\/strong> (NXB Khai Tr\u00ed, Saigon).<br>(1970) H\u00e0 Nh\u01b0 Chi: <strong>Vi\u1ec7t Nam Thi V\u0103n Gi\u1ea3ng Lu\u1eadn To\u00e0n T\u1eadp <\/strong>(NXB S\u1ed1ng M\u1edbi, Saigon).<br>(1974) \u0110\u00e0o Duy Anh: <strong>T\u1eeb \u0110i\u1ec3n Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/strong> (NXB Gi\u00e1o D\u1ee5c, H\u00e0 N\u1ed9i).<br>(1997) Nguy\u1ec5n L\u1ed9c: <strong>V\u0103n H\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam N\u1eeda Cu\u1ed1i Th\u1ebf K\u1ef7 XVIII<\/strong> (NXB \u0110\u1ea1i H\u1ecdc v\u00e0 Trung H\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i).<br>(2005) \u0110\u1eb7ng Cao Ruy\u00ean: <strong>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u: T\u00e1c Gi\u1ea3, Nh\u00e2n V\u1eadt, v\u00e0 Lu\u00e2n L\u00fd<\/strong> (NXB C\u00e0nh Nam, Arlington, Virginia).<br>(2005) Th\u00e1i V\u0103n Ki\u1ec3m: <strong>Vi\u1ec7t Nam Th\u0103ng Hoa<\/strong> (NXB L\u00e0ng V\u0103n, Toronto, Canada).<br>(2015) Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ninh: <strong>T\u1ed1 Nh\u01b0 v\u00e0 \u0110o\u1ea1n Tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n Thanh <\/strong>(NXB Th\u1ebf Gi\u1edbi, H\u00e0 N\u1ed9i).<br>(2017) \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p: <strong>G\u00ecn V\u00e0ng Gi\u1eef Ng\u1ecdc cho Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t t\u1ea1i h\u1ea3i ngo\u1ea1i <\/strong>(Di\u1ec5n v\u0103n ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u1ee7a GS \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p trong L\u1ec5 khai gi\u1ea3ng kh\u00f3a tu nghi\u1ec7p s\u01b0 ph\u1ea1m c\u00e1c Trung t\u00e2m Vi\u1ec7t ng\u1eef Nam California ng\u00e0y 28\/7\/2017 t\u1ea1i Little Saigon).<br>(2020) \u0110\u00e0m Duy T\u1ea1o: <strong>Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u \u0110\u00ednh Gi\u1ea3i <\/strong>(Di c\u1ea3o 600 trang vi\u1ebft tay do th\u1ee9 nam \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn n\u0103m 2020 tr\u00ean T\u1eadp San Vi\u1ec7t H\u1ecdc &lt;viethocjournal.com>).<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Thi h\u00e0o Nguy\u1ec5n Du ra \u0111\u1eddi trong h\u1eadu b\u00e1n th\u1ebf k\u1ef7 18. T\u00f4i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 h\u1ecfi c\u00f3 ph\u1ea3i trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf \u0111\u00e3 n\u1ed5i h\u1ee9ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00f4ng b\u00ecnh m\u00e0 ban cho nh\u00e2n lo\u1ea1i nh\u1eefng thi\u00ean t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t ch\u00fang ch\u0103ng? Nh\u01b0 Johann Wolfgang von Goethe<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=10812\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10813,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,12,57],"tags":[165,212,320,176],"class_list":["entry","author-ntviet","post-10812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","tag-binh-luan","tag-chuyen-de","tag-van-chuong-viet-nam","tag-van-hoc-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10812"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10812\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}