{"id":11531,"date":"2021-08-22T05:15:47","date_gmt":"2021-08-22T05:15:47","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=11531"},"modified":"2021-08-22T05:17:43","modified_gmt":"2021-08-22T05:17:43","slug":"kabul-khac-sai-gon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=11531","title":{"rendered":"<strong>Kabul kh\u00e1c S\u00e0i G\u00f2n<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>Ng\u00f4 Nh\u00e2n D\u1ee5ng<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gdb.voanews.com\/0CB75A51-1AA7-40D4-B0B9-65C232FCBCD4_w1023_r1_s.png\" alt=\"H\u00ecnh \u1ea3nh tr\u1ef1c th\u0103ng c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 ng\u00e0y S\u00e0i G\u00f2n th\u1ea5t th\u1ee7 (tr\u00e1i) v\u00e0 t\u1ea1i Kabul khi b\u1ecb Taliban chi\u1ebfm l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Nh\u00e2n quy\u1ec1n Pakistan, Shireen Mazari, chia s\u1ebb tr\u00ean Twitter.\" width=\"723\" height=\"406\"\/><figcaption><strong>H\u00ecnh \u1ea3nh tr\u1ef1c th\u0103ng c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 ng\u00e0y S\u00e0i G\u00f2n th\u1ea5t th\u1ee7 (tr\u00e1i) v\u00e0 t\u1ea1i Kabul khi b\u1ecb Taliban chi\u1ebfm l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Nh\u00e2n quy\u1ec1n Pakistan, Shireen Mazari, chia s\u1ebb tr\u00ean Twitter.<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi coi v\u1ee5 tri\u1ec7t tho\u00e1i h\u1ed7n lo\u1ea1n \u1edf Kabul n\u0103m 2021 l\u00e0 \u201cS\u00e0i G\u00f2n c\u1ee7a Biden.\u201d Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u00e0o \u0111\u00e3 s\u1ed1ng qua th\u1eddi chi\u1ebfn, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed, th\u00ec bi\u1ebft d\u00f9 s\u1ed1 ph\u1eadn t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, S\u00e0i G\u00f2n r\u1ea5t kh\u00e1c Kabul.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Bin-Laden-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11532\" width=\"316\" height=\"218\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Bin-Laden-3.jpg 515w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Bin-Laden-3-300x207.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Bin-Laden-3-465x321.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 316px) 100vw, 316px\" \/><figcaption><strong> Osama bin Laden <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ec9 x\u1ea3y ra t\u1ea1i Afghanistan sau khi M\u1ef9 t\u1ea5n c\u00f4ng t\u00ecm b\u1eaft Osama bin Laden, tr\u1ea3 th\u00f9 v\u1ee5 kh\u1ee7ng b\u1ed1 11 th\u00e1ng 9 t\u1ea1i New York. Al Qaeda tan v\u1ee1 v\u00e0 10 n\u0103m sau, bin Laden ch\u1ebft, qu\u00e2n M\u1ef9 v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i cho n\u00ean d\u00ednh l\u00edu m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn hai mi\u1ec1n Nam &#8211; B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc khi qu\u00e2n M\u1ef9 t\u1edbi.<\/strong> C\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u1eefng cu\u1ed9c \u201cqu\u1ed1c c\u1ed9ng ph\u00e2n tranh\u201d th\u1eddi 1940. N\u0103m 1954 B\u1eafc Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i binh s\u0129, c\u00e1n b\u1ed9 v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn tranh. <strong>N\u0103m 1959 C\u1ed9ng s\u1ea3n b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0a qu\u00e2n v\u00e0o mi\u1ec1n Nam ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng cu\u1ed9c chi\u1ebfn. N\u0103m 1965 qu\u00e2n M\u1ef9 \u0111\u1ed5 b\u1ed9 v\u00e0o c\u1ee9u v\u00ec mi\u1ec1n Nam c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t v\u00e0o tay B\u1eafc Vi\u1ec7t.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tuy hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn kh\u00e1c v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t, nh\u01b0ng khi kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u00e0 khi ch\u1ea5m d\u1ee9t c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ea7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 nh\u1ea5t, M\u1ef9 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi. <strong>\u1ede Afghanistan c\u0169ng nh\u01b0 Iraq, mu\u1ed1n ng\u0103n ch\u1eb7n phong tr\u00e0o kh\u1ee7ng b\u1ed1 c\u1ee7a t\u00edn \u0111\u1ed3 H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u1ef1c \u0111oan. T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, M\u1ef9 \u1ee7ng h\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n l\u00e0n s\u00f3ng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 Trung C\u1ed9ng.<\/strong> M\u1ef9 thay \u0111\u1ed5i m\u1ee5c ti\u00eau khi bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi Trung C\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng Li\u00ean X\u00f4.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 nh\u00ec, hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec1u k\u1ebft th\u00fac khi n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u00fat lui, khi\u1ebfn cho c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 quy\u1ebft chi\u1ebfn h\u01a1n; c\u00e1c \u0111\u1ed3ng minh c\u1ee7a M\u1ef9 th\u00ec y\u1ebfu th\u1ebf. M\u1ef9 \u0111\u00e3 k\u00fd hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris n\u0103m 1973 v\u00e0 sau \u0111\u00f3 r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft. \u1ede Afghanistan M\u1ef9 k\u00fd k\u1ebft ri\u00eang v\u1edbi qu\u00e2n Taliban t\u1ea1i Doha v\u00e0o th\u00e1ng Hai, 2020, h\u1ee9a r\u00fat qu\u00e2n v\u00e0o ng\u00e0y 1 th\u00e1ng N\u0103m 2021.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nh\u01b0ng Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Afghanistan kh\u00e1c bi\u1ec7t tr\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8992\" width=\"296\" height=\"238\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-12.png 722w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-12-300x241.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-12-465x374.png 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-12-622x500.png 622w\" sizes=\"auto, (max-width: 296px) 100vw, 296px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>T\u01b0\u01a1ng quan l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c phe tham chi\u1ebfn r\u1ea5t kh\u00e1c<\/strong>. Khi cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ea5m d\u1ee9t, qu\u00e2n Taliban c\u00f2n y\u1ebfu; v\u0169 kh\u00ed thua k\u00e9m, ch\u1ec9 c\u00f3 200,000 so v\u1edbi 300,000 qu\u00e2n ch\u00ednh ph\u1ee7. <strong>\u1ede Vi\u1ec7t Nam th\u00ec ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, qu\u00e2n B\u1eafc Vi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp vi\u1ec7n nhi\u1ec1u h\u01a1n, v\u1edbi v\u0169 kh\u00ed m\u1ea1nh h\u01a1n, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c Nga, Trung Qu\u1ed1c ti\u1ebfp vi\u1ec7n; trong khi mi\u1ec1n Nam b\u1ecb M\u1ef9 c\u1eaft vi\u1ec7n tr\u1ee3. <\/strong>C\u0169ng v\u00ec qu\u00e2n Taliban kh\u00f4ng m\u1ea1nh cho n\u00ean d\u00e2n Afghanistan \u1edf nhi\u1ec1u th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00e3 bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, tr\u01b0\u01a1ng c\u1edd ch\u00ednh ph\u1ee7, x\u00e9 c\u1edd Taliban. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ec3u t\u00ecnh ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1m qu\u00e2n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1eadn chi\u1ebfn sau c\u00f9ng c\u0169ng d\u00e0i ng\u1eafn kh\u00e1c nhau. <strong>Qu\u00e2n Taliban b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ea5n c\u00f4ng qu\u00e2n ch\u00ednh ph\u1ee7, trong m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kabul. C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam m\u1ea5t g\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m k\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Ph\u01b0\u1edbc Long, n\u0103m 1974.<\/strong> Ban M\u00ea Thu\u1ed9t b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng ng\u00e0y 10 th\u00e1ng Ba n\u0103m 1975; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 30 th\u00e1ng T\u01b0 S\u00e0i G\u00f2n m\u1edbi m\u1ea5t. <strong>Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 c\u1ea3nh s\u00e1t c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Ashraf Ghani tan r\u00e3, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Qu\u00e2n l\u1ef1c Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u t\u1edbi c\u00f9ng, cho t\u1edbi khi nghe l\u1ec7nh bu\u00f4ng s\u00fang; nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 s\u00e1t, t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh t\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb t\u01b0\u1edbng, t\u00e1 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 c\u1ea3nh s\u00e1t.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 c\u1ea3nh s\u00e1t Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u m\u1ea1nh h\u01a1n v\u00ec mi\u1ec1n Nam l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf kh\u00e1 l\u00e2u d\u00e0i, c\u00f3 n\u1ec1n n\u1ebfp ch\u1eafc ch\u1eafn h\u01a1n ch\u00ednh quy\u1ec1n Kabul<\/strong>. C\u00e1c gu\u1ed3ng m\u00e1y h\u00e0nh ch\u00e1nh, t\u01b0 ph\u00e1p, ti\u1ec1n t\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng, \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t ch\u1ec9 huy h\u01a1n 20 n\u0103m. Gu\u1ed3ng m\u00e1y nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Afghanistan ch\u01b0a th\u00e0nh h\u00ecnh. C\u00e1c th\u1ee7 l\u00e3nh c\u00e1c s\u1eafc t\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129 c\u1ee7a h\u1ecd li\u00ean k\u1ebft, th\u1ecfa hi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 nh\u1eadn vi\u1ec7n tr\u1ee3 M\u1ef9, ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u ch\u1ed1ng Taliban.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy c\u1ea3 hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec1u mang t\u00ednh ch\u1ea5t qu\u1ed1c t\u1ebf nh\u01b0ng <strong>Taliban chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u l\u1ebb loi trong khi Vi\u1ec7t C\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n \u1ee7ng h\u1ed9<\/strong>. <strong>Trong su\u1ed1t cu\u1ed9c chi\u1ebfn, mi\u1ec1n B\u1eafc \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ti\u1ebfp vi\u1ec7n li\u00ean t\u1ee5c cho qu\u00e2n c\u1ed9ng s\u1ea3n trong Nam, c\u00f2n qu\u00e2n Taliban kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t \u201ch\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng l\u1edbn\u201d n\u00e0o nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng.<\/strong> Qu\u00e2n Taliban c\u0169ng c\u00f3 qu\u00e2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n H\u1ed3i Gi\u00e1o t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Turmenistan, Uzbekistan v\u00e0 Kajikistan, c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Yughur t\u1eeb T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0 qu\u00e2n Taliban c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i tr\u00fa \u1ea9n an to\u00e0n \u1edf Pakistan, gi\u1ed1ng nh\u01b0 Vi\u1ec7t C\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng hai x\u1ee9 Campuchia v\u00e0 L\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"311\" height=\"283\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8971\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-6.png 311w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-6-300x273.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 311px) 100vw, 311px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c k\u1ebft th\u00fac cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1edf Afghanistan kh\u00e1c h\u1eb3n, <strong>v\u00ec trong n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 kh\u00f4ng n\u1ed5i l\u00ean m\u1ed9t phong tr\u00e0o ph\u1ea3n chi\u1ebfn nh\u01b0 th\u1eddi 1965, 70 ch\u1ed1ng chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam<\/strong>. H\u1ea7u nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 qu\u00ean cu\u1ed9c chi\u1ebfn Afghanistan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7, n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 v\u1eabn c\u00f2n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n d\u1ecbch, c\u00e1c thanh ni\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh. B\u00e2y gi\u1edd qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ho\u00e0n to\u00e0n t\u00ecnh nguy\u1ec7n. H\u01a1n n\u1eefa, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 tham d\u1ef1 cu\u1ed9c chi\u1ebfn r\u1ea5t nh\u1ecf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 n\u00e0o c\u0169ng quen bi\u1ebft gia \u0111\u00ecnh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ch\u1ebft \u1edf Afghanistan.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 thi\u1ec7t m\u1ea1ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng kho\u1ea3ng 4,100 ng\u01b0\u1eddi. D\u01b0\u1edbi 2,400 binh s\u0129 t\u1eed vong, trong \u0111\u00f3 h\u01a1n 1,850 ch\u1ebft tr\u1eadn, 1,720 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c cho c\u00e1c \u201cnh\u00e0 th\u1ea7u\u201d ph\u1ee5c v\u1ee5 cu\u1ed9c chi\u1ebfn. N\u0103m ngo\u00e1i, c\u00f3 ng\u00e0y ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 ch\u1ebft v\u00ec Covid-19 nhi\u1ec1u h\u01a1n. Khi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Biden nh\u1eadm ch\u1ee9c n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 ch\u1ec9 c\u00f2n 6,000 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf ba n\u01b0\u1edbc Iraq, Afghanistan v\u00e0 Syria, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u01a1n 2,000 binh s\u0129 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00ednh quy\u1ec1n Kabul, kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1ed1 qu\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 tr\u1ee5 s\u1edf qu\u1ed1c h\u1ed9i M\u1ef9 b\u00e2y gi\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho n\u00ean, <strong>kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do c\u1ea5p thi\u1ebft n\u00e0o \u0111\u1ec3 M\u1ef9 ph\u1ea3i r\u00fat qu\u00e2n, nh\u1ea5t l\u00e0 l\u1ea1i th\u00e1o lui nhanh ch\u00f3ng, v\u1ed9i v\u00e0ng.<\/strong> T\u1ed5ng th\u1ed1ng Biden n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng mu\u1ed1n t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi Trung C\u1ed9ng cho n\u00ean r\u00fat qu\u00e2n t\u1eeb Afghanistan v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng b\u00e2y gi\u1edd Trung C\u1ed9ng \u0111ang vui m\u1eebng v\u00ec n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 m\u1ea5t uy t\u00edn kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng Biden ch\u1ecdn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng Ch\u00edn l\u00e0 h\u1ea1n ch\u00f3t r\u00fat qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 nh\u1eafc nh\u1edf v\u1ee5 kh\u1ee7ng b\u1ed1 11 th\u00e1ng 9, l\u00fd do n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 \u0111\u00e1nh Afghanistan. Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u1ef1c \u0111oan c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, sau khi ch\u1ebft 10 n\u0103m, Osama bin Laden \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp m\u00e1y bay \u0111\u00e1nh M\u1ef9 n\u0103m 2001.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a Osama bin Laden l\u00e0 mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u1eebng s\u1ee3 M\u1ef9! Cho th\u1ebf gi\u1edbi H\u1ed3i Gi\u00e1o th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 kh\u00f4ng b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m! B\u00e2y gi\u1edd, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i Gi\u00e1o tin bin Laden h\u01a1n. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc M\u1ef9, nh\u01b0 th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7 \u1edf Kabul, hay l\u1eadp m\u1ed9t v\u00f2ng \u0111ai ch\u1ed1ng H\u1ed3i Gi\u00e1o qu\u00e1 kh\u00edch \u1edf Trung \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa S\u00e0i G\u00f2n v\u00e0 Afghanistan l\u00e0 khi chi\u1ebfn tranh ch\u1ea5m d\u1ee9t, C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam y\u1ebfu \u0111i, r\u1ed3i c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1ec7 thu\u1ed9c Trung C\u1ed9ng, sau c\u00f9ng ph\u1ea3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi M\u1ef9. Nh\u01b0ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Taliban th\u00ec s\u1ebd m\u1ea1nh h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi M\u1ef9 t\u1ea5n c\u00f4ng, Taliban b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u1edbi c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 Pakistan v\u00e0 \u00c1 R\u1eadp Saudi, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a bin Laden. D\u00f9 Taliban n\u1eafm quy\u1ec1n t\u1ea1i Kabul t\u1eeb n\u0103m 1996 nh\u01b0ng c\u00e1c s\u1eafc t\u1ed9c v\u1eabn ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, nh\u01b0 d\u00e2n H\u1ed3i Gi\u00e1o Shia \u1edf v\u00f9ng Herat, d\u00e2n g\u1ed1c Uzbeck trong Li\u00ean Minh Mi\u1ec1n B\u1eafc, c\u00e1c s\u1eafc t\u1ed9c \u1edf mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng t\u1ef1 l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau cu\u1ed9c chi\u1ebfn 20 n\u0103m, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Taliban m\u1ea1nh h\u01a1n nhi\u1ec1u. C\u00e1c phe ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng ho\u1eb7c b\u1ecf ch\u1ea1y, n\u1ebfu mu\u1ed1n c\u0169ng ph\u1ea3i nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1edbi hy v\u1ecdng ph\u1ee5c h\u01b0ng. C\u00e1c n\u01b0\u1edbc Nga, Trung Qu\u1ed1c, Iran \u0111\u1ec1u t\u1ecf \u00fd th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n Taliban m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc khi Kabul th\u1ea5t th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, b\u1ed1n \u0111\u1eddi t\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u1ef9 ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c: Tr\u1ea3 th\u00f9 cho 3,000 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a Osama bin Laden. Ai \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft; \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng. Trong \u0110\u1ea1i chi\u1ebfn Th\u1ee9 Hai, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00f9ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Isoroku Yamamoto, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng Pearl Harbor. Th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m 1943, t\u00ecnh b\u00e1o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1eadt th\u01b0 c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n, gi\u1ea3i m\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9 tr\u00ecnh m\u1ed9t chuy\u1ebfn bay c\u1ee7a Yamamoto trong Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y 18, m\u1ed9t phi \u0111\u1ed9i 16 m\u00e1y bay P-38s M\u1ef9 ch\u1eb7n \u0111\u00f3n, b\u1eafn h\u1ea1 chi\u1ebfc m\u00e1y bay<em>&nbsp;T1-323<\/em>&nbsp;c\u1ee7a \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Yamamoto tr\u00ean kh\u00f4ng ph\u1eadn \u0111\u1ea3o Bougainville.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ebft k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u v\u1ee5 11 th\u00e1ng 9 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111e d\u1ecda nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n toan t\u00ednh kh\u1ee7ng b\u1ed1 n\u01b0\u1edbc M\u1ef9. Li\u1ec7u th\u00e0nh t\u00edch tr\u00ean c\u00f3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00f3m H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u1ef1c \u0111oan ch\u1ed1ng M\u1ef9 hay kh\u00f4ng? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cu\u1ed3ng t\u00edn th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng s\u1ee3 m\u00e0 c\u00f3 khi l\u1ea1i \u0111i t\u00ecm c\u00e1i ch\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong th\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ng\u00f4 Nh\u00e2n D\u1ee5ng<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ngu\u1ed3n: VOA Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi coi v\u1ee5 tri\u1ec7t tho\u00e1i h\u1ed7n lo\u1ea1n \u1edf Kabul n\u0103m 2021 l\u00e0 \u201cS\u00e0i G\u00f2n c\u1ee7a Biden.\u201d Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u00e0o \u0111\u00e3 s\u1ed1ng qua th\u1eddi chi\u1ebfn, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed, th\u00ec bi\u1ebft d\u00f9 s\u1ed1 ph\u1eadn t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, S\u00e0i G\u00f2n r\u1ea5t kh\u00e1c Kabul. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ec9 x\u1ea3y ra t\u1ea1i<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=11531\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8,12,53],"tags":[356,165,118,119,187,288],"class_list":["entry","author-ntviet","post-11531","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","category-chuyenmuc","category-kinhte-chinhtri","tag-afghanistan","tag-binh-luan","tag-chinh-tri","tag-hoa-ky","tag-viet-cong","tag-viet-nam-cong-hoa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11531"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11531\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}