{"id":11907,"date":"2021-09-11T20:16:09","date_gmt":"2021-09-11T20:16:09","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=11907"},"modified":"2021-09-11T20:16:12","modified_gmt":"2021-09-11T20:16:12","slug":"su-gia-niall-ferguson-phan-tich-kha-nang-trung-quoc-xam-luoc-dai-loan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=11907","title":{"rendered":"<strong>S\u1eed gia Niall Ferguson ph\u00e2n t\u00edch kh\u1ea3 n\u0103ng Trung Qu\u1ed1c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e0i Loan<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>Niall Ferguson<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/TC-vs-DLoan-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11909\" width=\"576\" height=\"378\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/TC-vs-DLoan-4.jpg 918w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/TC-vs-DLoan-4-300x197.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/TC-vs-DLoan-4-768x505.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/TC-vs-DLoan-4-465x306.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/TC-vs-DLoan-4-695x457.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><figcaption>_________________________<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Ngu\u1ed3n:\u00a0<span style=\"color:#0400a3\" class=\"has-inline-color\">Mikio Sugeno, \u201cWill Xi move on Taiwan? History warns he might: Niall Ferguson\u201d,\u00a0<em>Nikkei Asia<\/em>, 10\/09\/2021.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Bi\u00ean d\u1ecbch:\u00a0Phan Nguy\u00ean<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Vi\u1ec7c M\u1ef9 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ecfi Afghanistan, v\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng ch\u00fang M\u1ef9 nhanh ch\u00f3ng gi\u1ea3m \u1ee7ng h\u1ed9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Trung \u0110\u00f4ng n\u00f3i chung, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eedi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p sai \u0111\u1ebfn B\u1eafc Kinh, v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y n\u01b0\u1edbc n\u00e0y h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u00e0i Loan, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Niall Ferguson n\u00f3i v\u1edbi Nikkei trong m\u1ed9t cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ferguson, m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ea5p cao t\u1ea1i Vi\u1ec7n Hoover c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Stanford, cho bi\u1ebft <strong>c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn l\u1edbn th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra khi k\u1ebb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u201cngh\u0129 r\u1eb1ng th\u1eddi gian kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh, v\u00e0 t\u1ed1t nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00ean h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00e0ng s\u1edbm c\u00e0ng t\u1ed1t.\u201d <\/strong>Ferguson n\u00f3i, vi\u1ec7c ch\u00ednh quy\u1ec1n Biden t\u1eeb b\u1ecf Afghanistan c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 Hoa K\u1ef3 kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n tham gia v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i c\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n v\u1ec1 r\u1ee7i ro c\u1ee7a Ch\u1ee7 t\u1ecbch Trung Qu\u1ed1c T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/nghiencuuquocte.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/niall-ferguson.jpg\" alt=\"\" width=\"340\" height=\"191\"\/><figcaption> Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Niall Ferguson <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u1ed9i dung \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean t\u1eadp c\u1ee7a cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: Theo \u00f4ng, \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a 20 n\u0103m qua l\u00e0 g\u00ec?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>&nbsp;Hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 m\u00e0 Francis Fukuyama g\u1ecdi l\u00e0 \u201cs\u1ef1 c\u00e1o chung c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed\u201d \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac, \u201cs\u1ef1 hoan h\u1ec9 phi l\u00fd\u201d th\u1eddi k\u1ef3 h\u1eadu Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac, v\u00e0 Hoa K\u1ef3 b\u1eaft tay v\u00e0o m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u1eadt \u0111\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u00f9 \u0111\u1ecbch \u1edf Afghanistan v\u00e0 Iraq, m\u00e0 c\u00f2n th\u1ef1c s\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0, 20 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u00f3 s\u1ebd th\u1ea5t b\u1ea1i. L\u00fd do m\u00e0 n\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng ch\u1ee7 y\u1ebfu xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb trong n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 v\u00ec l\u00fd do trong n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Sau Afghanistan, l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Trung Qu\u1ed1c T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng M\u1ef9 s\u1ebd kh\u00f4ng can thi\u1ec7p, theo l\u1eddi nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Niall Ferguson.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>C\u00f3 ba s\u1ef1 \u201cth\u00e2m h\u1ee5t\u201d \u0111\u00e3 ng\u0103n Hoa K\u1ef3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ebf ch\u1ebf th\u00e0nh c\u00f4ng \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i<\/strong>. <strong>Th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u00e0 th\u00e2m h\u1ee5t nh\u00e2n l\u1ef1c.<\/strong> Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ed1ng \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i nh\u01b0 Iraq v\u00e0 Afghanistan. Ngay c\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u0169ng th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c chuy\u1ebfn lu\u00e2n chuy\u1ec3n ng\u1eafn h\u1ea1n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 s\u00e1u th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 hai, th\u00e2m h\u1ee5t t\u00e0i kh\u00f3a<\/strong>, v\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00e1ch \u0111\u00e2y 20 n\u0103m, nh\u01b0ng nay l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n. <strong>V\u00e0 th\u1ee9 ba, c\u0169ng l\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, l\u00e0 th\u00e2m h\u1ee5t s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd.<\/strong> D\u01b0 lu\u1eadn M\u1ef9 r\u1ea5t ph\u1eabn n\u1ed9 sau v\u1ee5 kh\u1ee7ng b\u1ed1 ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 9, nh\u01b0ng s\u1ef1 ph\u1eabn n\u1ed9 \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m d\u1ea7n, nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, sau kho\u1ea3ng 4 n\u0103m. S\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng kh\u1ee7ng b\u1ed1 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m d\u1ea7n. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0m che khu\u1ea5t m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf r\u1eb1ng, <strong><span style=\"color:#0005a3\" class=\"has-inline-color\">Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac.<\/span><\/strong> <strong>L\u00fd do n\u00f3 ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac l\u00e0 v\u00ec <span style=\"color:#0400a3\" class=\"has-inline-color\">l\u1ecbch s\u1eed ch\u01b0a c\u00e1o chung v\u00e0o n\u0103m 1989<\/span>; n\u00f3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c, v\u00ec [th\u1ea3m s\u00e1t \u1edf] Qu\u1ea3ng tr\u01b0\u1eddng Thi\u00ean An M\u00f4n, v\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Trung Qu\u1ed1c. B\u1edfi v\u00ec \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Trung Qu\u1ed1c s\u1ed1ng s\u00f3t sau kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u0103m 1989, n\u00ean Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac.<\/strong> V\u00ec v\u1eady, ch\u00ednh s\u1ef1 ph\u00e2n t\u00e2m l\u1edbn m\u00e0 c\u00e1c chi\u1ebfn binh H\u1ed3i gi\u00e1o t\u1ea1o ra \u0111\u00e3 thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a ch\u00fang ta, c\u00e1c ngu\u1ed3n l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea1o ra m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111i v\u00f2ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc M\u1ef9. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: \u00d4ng th\u1ea5y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Biden, v\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ecfi Afghanistan, nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>&nbsp;T\u00f4i c\u00f3 hai suy ngh\u0129. \u0110\u1ea7u ti\u00ean, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 r\u1eddi b\u1ecf m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc xa l\u1ea1 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1. H\u00e3y h\u1ecfi \u0110\u1ebf ch\u1ebf Anh, n\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1. Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00fd gi\u1ea3i vi\u1ec7c t\u1ea1i sao S\u00e0i G\u00f2n n\u0103m 1975 v\u00e0 Kabul n\u0103m 2021 l\u1ea1i l\u1ed9n x\u1ed9n nh\u01b0 v\u1eady. V\u00e0 \u0111\u00e2y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a M\u1ef9: kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng tho\u00e1t ra ngo\u00e0i m\u1ed9t c\u00e1ch g\u1ecdn g\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 r\u1ea5t t\u1ec7 trong vi\u1ec7c n\u00e0y,<\/strong> r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady. L\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0, b\u1edfi v\u00ec s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e0y gi\u1ea3m xu\u1ed1ng qu\u00e1 nhanh, n\u00ean M\u1ef9 kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 \u00fd ch\u00ed ho\u1eb7c t\u00e2m tr\u00ed, \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch g\u1ecdn g\u00e0ng v\u00e0 c\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c. V\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n, b\u1ea1n c\u1eaft \u0111\u1ee9t h\u1ebft c\u00e1c ngu\u1ed3n l\u1ef1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u1edbi Nam Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 Afghanistan. B\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u1eaft h\u1ed7 tr\u1ee3, v\u00e0 r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 b\u1ea1n ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00e0 s\u1ed1c khi m\u1ecdi th\u1ee9 s\u1ee5p \u0111\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t suy ngh\u0129 th\u1ee9 hai l\u01b0\u1edbt qua t\u00e2m tr\u00ed t\u00f4i. C\u00e1c th\u1ea3m h\u1ecda th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho c\u00e1c t\u1ed5ng th\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111i\u1ec3m th\u1ea5t b\u1ea1i n\u1eb1m s\u00e2u h\u01a1n trong chu\u1ed7i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, b\u1edfi v\u00ec c\u00e1c t\u1ed5ng th\u1ed1ng n\u00f3i chung kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi m\u00f4. <strong>Ai \u0111\u00f3, \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1eeb b\u1ecf C\u0103n c\u1ee9 Kh\u00f4ng qu\u00e2n Bagram.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ngu ng\u1ed1c \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, v\u00ec sau \u0111\u00f3 b\u1ea1n ho\u00e0n to\u00e0n ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o S\u00e2n bay Qu\u1ed1c t\u1ebf Kabul. L\u1ebd ra b\u1ea1n \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u0103n c\u1ee9 quy m\u00f4 l\u1edbn, r\u1ea5t d\u1ec5 b\u1ea3o v\u1ec7, l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 chi\u1ebfn d\u1ecbch, v\u00e0 t\u00f4i r\u1ea5t mu\u1ed1n bi\u1ebft ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 k\u00fd l\u1ec7nh t\u1eeb b\u1ecf n\u00f3.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 m\u1ecdi khi, trong ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i M\u1ef9, \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh c\u00e3i n\u1ea3y l\u1eeda, v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i nhi\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. <strong>B\u1ed9 ch\u1ec9 huy l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c r\u00fat l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/strong> Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb r\u00fat tr\u01b0\u1edbc khi r\u00fat nh\u00e2n vi\u00ean d\u00e2n s\u1ef1. M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111i\u00ean r\u1ed3, b\u1edfi v\u00ec l\u1ebd ra b\u1ea1n n\u00ean gi\u1eef c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ea1i ch\u1ed7 cho \u0111\u1ebfn ph\u00fat cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0 h\u1ecd ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf \u0111\u00f3 cho \u0111\u1ebfn ph\u00fat cu\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>V\u00ec v\u1eady, m\u1ed9t lo\u1ea1i quy tr\u00ecnh ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh quan li\u00eau k\u1ef3 l\u1ea1 n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1ed3i t\u1ec7 n\u00e0y,<\/strong> v\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1eafc \u0111\u00f3 l\u00e0 [T\u1ed5ng th\u1ed1ng] Joe Biden, hay th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 [c\u1ed1 v\u1ea5n an ninh qu\u1ed1c gia] Jake Sullivan. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 n\u1eb1m s\u00e2u h\u01a1n trong chu\u1ed7i m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i nh\u1edb [c\u1ed1 v\u1ea5n an ninh qu\u1ed1c gia v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng] Henry Kissinger, v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1960, \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201c<strong><span style=\"color:#0900a3\" class=\"has-inline-color\">Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ngh\u0129 r\u1eb1ng M\u1ef9 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i. Nh\u01b0ng, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c tr\u1eadn chi\u1ebfn gi\u1eefa c\u00e1c ban ng\u00e0nh, v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u1ee5 c\u1ee7a cu\u1ed9c c\u1ea1nh tranh gi\u1eefa c\u00e1c ban ng\u00e0nh \u0111\u00f3.<\/span><\/strong>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i ngh\u0129 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00fang v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a Afghanistan. \u1ede m\u1ed7i giai \u0111o\u1ea1n, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u1eefa Nh\u00e0 Tr\u1eafng, B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao, L\u1ea7u N\u0103m G\u00f3c, CIA v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Tr\u1eadn chi\u1ebfn \u0111\u00e3 quay \u0111i quay l\u1ea1i 20 n\u0103m qua, c\u00f3 ph\u1ea7n b\u1ea5t ph\u00e2n th\u1eafng b\u1ea1i, nh\u01b0ng k\u1ebft c\u1ee5c lu\u00f4n l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: \u00d4ng n\u00f3i Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, nh\u01b0ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u01a1i \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i. \u00d4ng th\u1ea5y s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh gi\u1eefa M\u1ef9 v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? N\u0103m 2001 l\u00e0 n\u0103m Trung Qu\u1ed1c gia nh\u1eadp T\u1ed5 ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i Th\u1ebf gi\u1edbi, M\u1ef9 v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c cam k\u1ebft h\u1ee3p t\u00e1c trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng kh\u1ee7ng b\u1ed1, \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y nay.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>&nbsp;Khi cu\u1ed9c chi\u1ebfn xoay quanh Huawei v\u00e0 5G b\u1eaft \u0111\u1ea7u, t\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 trong \u0111\u00f3 chia ra c\u00e1c qu\u1ed1c gia n\u00e0o s\u1eed d\u1ee5ng ho\u1eb7c kh\u00f4ng cho s\u1eed d\u1ee5ng Huawei, v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p tr\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh, \u201c\u1ed2, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1eadm m\u1ed9t ch\u00fat, nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngo\u1ea1i l\u1ec7, v\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9, v\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 l\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c2u c\u0169ng v\u1eady, \u0111\u1ec1u ph\u1ee7 nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, cho \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ea1i d\u1ecbch x\u1ea3y ra. V\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn n\u0103m ngo\u00e1i, h\u1ecd m\u1edbi \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u00ecn th\u1ea5y Trung Qu\u1ed1c c\u1ee7a T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh v\u1edbi \u0111\u00fang b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd, l\u00e0 [c\u1ef1u T\u1ed5ng th\u1ed1ng Donald] Trump. Trump l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb gia M\u1ef9 \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00f3i \u201cTrung Qu\u1ed1c ch\u00ednh l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1.\u201d <\/span><\/strong>Ngay khi \u00f4ng \u1ea5y n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, n\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 th\u00f9 \u0111\u1ecbch v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a \u00f4ng trong b\u1ea7u c\u1eed, b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 trung l\u01b0u \u0111\u00e3 ng\u1ea7m c\u1ea3m th\u1ea5y trong nhi\u1ec1u n\u0103m r\u1eb1ng, h\u1ecd \u0111ang g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 kinh t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span style=\"color:#0400a3\" class=\"has-inline-color\">Sau \u0111\u00f3, t\u1ea5t c\u1ea3 gi\u1edbi tinh hoa ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch, c\u1ea3 ph\u00eda D\u00e2n ch\u1ee7 l\u1eabn C\u1ed9ng h\u00f2a, nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi Trump, v\u00e0 Trump, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 ch\u1ed1i b\u1ecf \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng, h\u1ecd \u0111ang \u1edf trong cu\u1ed9c \u201cChi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh th\u1ee9 hai\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: \u201cChi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 hai si\u00eau c\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng g\u00e2y chi\u1ebfn v\u1edbi nhau v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1. \u00d4ng c\u00f3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y s\u1ebd ti\u1ebfp di\u1ec5n trong nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean n\u1eefa hay kh\u00f4ng? \u00d4ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 x\u00e1c su\u1ea5t x\u1ea3y ra xung \u0111\u1ed9t qu\u00e2n s\u1ef1 gi\u1eefa hai n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>\u00a0C\u1ea7n nh\u1edb r\u1eb1ng trong \u201cChi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t\u201d, trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian r\u1ea5t ng\u1eafn, \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh n\u00f3ng tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o Tri\u1ec1u Ti\u00ean. <strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng, c\u00f3 x\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u00e1ng k\u1ec3, l\u00e0 cu\u1ed9c \u201cChi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh l\u1ea7n th\u1ee9 hai\u201d c\u0169ng s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n n\u00f3ng, v\u00e0 n\u01a1i r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u00e0i Loan. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra s\u1edbm.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0, \u201cT\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1ee3c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?\u201d. <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">T\u1eadp bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi Hoa K\u1ef3 l\u00e0 c\u1ef1c k\u1ef3 r\u1ee7i ro, nh\u01b0ng \u00f4ng ta c\u0169ng bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, v\u00ec Hoa K\u1ef3 kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng r\u0103n \u0111e t\u1ed1t, \u0111\u00e1ng tin c\u1eady trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0110\u00e0i Loan.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn l\u1edbn th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra khi k\u1ebb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ngh\u0129 r\u1eb1ng, th\u1eddi gian kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho m\u00ecnh, v\u00e0 t\u1ed1t h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 n\u00ean h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00e0ng s\u1edbm c\u00e0ng t\u1ed1t. Vi\u1ec7c ch\u00ednh quy\u1ec1n Biden t\u1eeb b\u1ecf Afghanistan l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i t\u00edn hi\u1ec7u cho th\u1ea5y, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f4ng mu\u1ed1n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec. <strong>N\u1ebfu b\u1ea1n l\u00e0 T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh, [b\u1ea1n s\u1ebd ngh\u0129] r\u1eb1ng nh\u01b0 nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea3y ra \u1edf Crimea, ch\u00ednh quy\u1ec1n Biden, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00ednh quy\u1ec1n Obama tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ebd ch\u1ec9 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p tr\u1eebng ph\u1ea1t t\u00e0i ch\u00ednh m\u00e0 th\u00f4i.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady, n\u1ebfu b\u1ea1n chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ecbu \u0111\u00f2n \u0111\u00f3, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c th\u00f4n t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u00f3t l\u1ecdt. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, n\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c th\u00f4n t\u00ednh, b\u1edfi v\u00ec b\u1ea1n, t\u1ee9c Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u00e0i Loan th\u1ef1c s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 Trung Qu\u1ed1c, v\u00e0 Hoa K\u1ef3 v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00e3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, k\u1ec3 t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1970. V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i lo r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c s\u1ebd ngh\u0129 r\u1eb1ng, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ngay, r\u1eb1ng t\u1ed1t h\u01a1n l\u00e0 n\u00ean ti\u1ebfn h\u00e0nh ngay b\u00e2y gi\u1edd, h\u01a1n l\u00e0 ch\u1edd th\u00eam 10 n\u0103m n\u1eefa. V\u00e0 Hoa K\u1ef3 theo c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, qua c\u00e1ch m\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n Biden \u0111\u00e3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng trong n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra. N\u1ebfu n\u0103m sau, c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e0i Loan b\u1ea5t ng\u1edd, h\u1ecd s\u1ebd l\u00e0m g\u00ec? Jake Sullivan s\u1ebd n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi Joe Biden?<\/span><\/p>\n\n\n\n<p>Theo c\u1ea3m nh\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i, v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n Biden, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o chi\u1ebfn tranh, b\u1edfi v\u00ec l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 t\u1eeb b\u1ecf \u01b0u th\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf khu v\u1ef1c \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng \u2013 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng. N\u00f3 s\u1ebd gi\u1ed1ng nh\u01b0 cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng K\u00eanh \u0111\u00e0o Suez, n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng b\u1ea3o v\u1ec7 \u0110\u00e0i Loan. V\u00ec v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c s\u1ebd sai. H\u1ecd \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng Hoa K\u1ef3 kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 Hoa K\u1ef3 s\u1ebd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 r\u1ed3i ch\u00fang ta s\u1ebd ch\u1ee9ng ki\u1ebfn m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh th\u1ef1c s\u1ef1 l\u1edbn. \u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t chu\u1ed7i s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean; \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u1eabu h\u00ecnh th\u1ef1c s\u1ef1 quen thu\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: H\u00e3y n\u00f3i v\u1ec1 n\u1ec1n kinh t\u1ebf. N\u0103m 2001, c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng nghe l\u00e0 v\u1ec1 vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c gia nh\u1eadp T\u1ed5 ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i Th\u1ebf gi\u1edbi, to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a v\u00e0 c\u1ea1nh tranh t\u1ef1 do. Ng\u00e0y nay, c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 kh\u00e1 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Ch\u00fang ta nghe nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n bao tr\u00f9m, b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u00e0 chia s\u1ebb c\u00f4ng b\u1eb1ng. Chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>\u00a0T\u00f4i mu\u1ed1n g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cs\u1ef1 tr\u1ea3 th\u00f9 c\u1ee7a Keynes.\u201d John Maynard Keynes \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 r\u00fat lui, v\u00e0 Milton Friedman \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 th\u0103ng hoa, v\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh kho\u1ea3nh kh\u1eafc \u0111\u00f3 v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 1979. <strong>Ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u01b0 b\u1ea3n tr\u1edf n\u00ean th\u1ed1ng tr\u1ecb, th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean h\u01a1n so v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 \u201c\u0111\u1ed3ng thu\u1eadn Washington\u201d n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Friedman v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 tr\u1ea3 th\u00f9 c\u1ee7a Keynes b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m 2008, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m khi \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh, m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a ng\u00e0nh kinh t\u1ebf h\u1ecdc, d\u1eabn \u0111\u1ea7u b\u1edfi Paul Krugman, v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n cho r\u1eb1ng Keynes \u0111\u00e3 \u0111\u00fang, v\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch ki\u1ec3u Keynes ngay b\u00e2y gi\u1edd, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o \u0110\u1ea1i suy tho\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 h\u1ed3i sinh phi th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a Keynes v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. V\u00e0, th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u00fang ta c\u00f2n tr\u1edf n\u00ean Keynes h\u01a1n c\u1ea3 Keynes, b\u1edfi v\u00ec gi\u1edd \u0111\u00e2y ch\u00fang ta ngh\u0129 ra nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u00fd thuy\u1ebft ti\u1ec1n t\u1ec7 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, v\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t xa b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec Keynes t\u1eebng n\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1eafc n\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 v\u1eady, b\u1edfi v\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Friedman v\u1eabn s\u1ed1ng s\u00f3t. Thu nh\u1eadp c\u01a1 b\u1ea3n ph\u1ed5 qu\u00e1t l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1nh h\u1eefu thu\u1edf x\u01b0a, m\u1eb7c d\u00f9 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 thay th\u1ebf cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00fac l\u1ee3i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ed5 sung cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00fac l\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Friedman v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0110\u1ea1i suy tho\u00e1i c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn h\u01a1n \u0111\u1ebfn [c\u1ef1u Ch\u1ee7 t\u1ecbch C\u1ee5c D\u1ef1 tr\u1eef Li\u00ean bang] Ben Bernanke, so v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Keynes, b\u1edfi v\u00ec khi b\u1ea1n nh\u00ecn v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c ng\u00e2n h\u00e0ng trung \u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00e0m, \u0111\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng d\u1ef1a tr\u00ean ch\u00ednh s\u00e1ch ti\u1ec1n t\u1ec7, kh\u00f4ng ch\u1ec9 trong n\u0103m 2008-2009, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 trong \u0111\u1ea1i d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady, s\u1ef1 th\u0103ng hoa tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ee7a Keynes l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed tr\u00ed tu\u1ec7, c\u00f2n n\u1ebfu b\u1ea1n nh\u00ecn v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c ng\u00e2n h\u00e0ng trung \u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 l\u00e0m, t\u00f4i ngh\u0129, theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn th\u1eafng \u00e2m th\u1ea7m c\u1ee7a Friedman.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i th\u1ef1c s\u1ef1 th\u00fa v\u1ecb \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra t\u1ea1i Qu\u1ef9 Ti\u1ec1n t\u1ec7 Qu\u1ed1c t\u1ebf, n\u01a1i m\u00e0 \u201c\u0110\u1ed3ng thu\u1eadn Washington\u201d ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf,<\/strong> \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n sang m\u1ed9t b\u1ed9 nguy\u00ean t\u1eafc kh\u00e1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u khi h\u1ecd n\u00f3i r\u1eb1ng, ki\u1ec3m so\u00e1t v\u1ed1n l\u00e0 chuy\u1ec7n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u00e2m th\u1ea7m chuy\u1ec3n sang m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u00f3 t\u1ec9 gi\u00e1 b\u00e1n c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, ki\u1ec3m so\u00e1t v\u1ed1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf Trung Qu\u1ed1c, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn r\u1ea5t kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady, ng\u00e0nh kinh t\u1ebf h\u1ecdc \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m tr\u01b0\u1edbc khi Friedman th\u1ed1ng tr\u1ecb, v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00e3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, v\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ea1m ph\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea1n ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ecfi l\u00e0, \u201c\u1edc nh\u1ec9, t\u1ea1i sao Friedman t\u1eebng tr\u1edf n\u00ean th\u1ed1ng tr\u1ecb?\u201d V\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec, trong nh\u1eefng n\u0103m 1970, c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Keynes \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ea1m ph\u00e1t. T\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y nh\u01b0 m\u1ecdi th\u1ee9 s\u1ebd ch\u1ec9 quay v\u00f2ng l\u1ea1i, v\u00e0 ch\u00fang ta s\u1ebd ph\u1ea3i h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng l\u1ea1i nh\u1eefng n\u0103m 1970, \u0111\u1ec3 nh\u1edb l\u1ea1i l\u00fd do t\u1ea1i sao ch\u00fang ta \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nh\u1eefng n\u0103m 1980 nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: K\u1ebf ho\u1ea1ch \u201cX\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1edf l\u1ea1i t\u1ed1t h\u01a1n\u201d c\u1ee7a Biden s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n chi ti\u00eau r\u1ea5t l\u1edbn. Li\u1ec7u n\u00f3 c\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00e0nh c\u00f4ng hay kh\u00f4ng?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>\u00a0<strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Kh\u00f4ng, n\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, b\u1edfi v\u00ec h\u1ec7 s\u1ed1 nh\u00e2n s\u1ebd kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i.<\/span><\/strong> Hoa K\u1ef3 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ebfn m\u1ed9t kho\u1ea3n k\u00edch th\u00edch t\u00e0i kh\u00f3a l\u1edbn th\u00e0nh lo\u1ea1i h\u00ecnh \u0111\u1ea7u t\u01b0 c\u00f3 h\u1ec7 s\u1ed1 nh\u00e2n \u0111\u00e1ng k\u1ec3. <strong>Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. N\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 mang l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ee3i \u00edch kinh t\u1ebf v\u0129 m\u00f4 \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3 m\u1ed9t p<strong>h\u1ea7n l\u00e0 do ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c tr\u1ed9n l\u1eabn nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c v\u1edbi t\u1eeb \u201cc\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng\u201d<\/strong>. C\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9. N\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, ch\u00ednh s\u00e1ch \u201cxanh\u201d, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u1ea7n \u201cxanh\u201d c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y th\u1ea5t b\u1ea1i, b\u1edfi v\u00ec s\u1ef1 th\u1eadt v\u1ec1 c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng v\u1ee5 \u201cxanh\u201d, ho\u1eb7c c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng v\u1ee5 m\u1edbi, l\u00e0 n\u1ebfu b\u1ea1n th\u1ef1c s\u1ef1 nghi\u00eam t\u00fac v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, n\u00f3 s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u1ed9i chi ph\u00ed.<\/strong> N\u1ebfu nghi\u00eam t\u00fac, b\u1ea1n s\u1ebd tr\u00e1nh xa kh\u00ed \u0111\u1ed1t t\u1ef1 nhi\u00ean, tr\u00e1nh xa kh\u00ed \u0111\u00e1 phi\u1ebfn, v\u00e0 l\u00e0m t\u0103ng chi ph\u00ed cho h\u1ed7n h\u1ee3p n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1n s\u1eed d\u1ee5ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 v\u00ec v\u1eady, c\u1ea3m nh\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00fang ta quay l\u1ea1i nh\u1eefng n\u0103m 1970 l\u00e0, ngo\u00e0i vi\u1ec7c k\u00edch th\u00edch t\u00e0i kh\u00f3a v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 qu\u00e1 m\u1ee9c, b\u1ea1n c\u00f2n th\u1ef1c hi\u1ec7n \u201cl\u1ea1m ph\u00e1t xanh\u201d. D\u00f9 t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u1ea1m ph\u00e1t \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u1edbn b\u1eb1ng c\u00fa s\u1ed1c d\u1ea7u m\u1ecf nh\u1eefng n\u0103m 1970, nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1ef1 gia t\u0103ng chi ph\u00ed b\u00ean cung s\u1ebd g\u00e2y ra l\u1ea1m ph\u00e1t, theo nh\u1eefng c\u00e1ch m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 \u1ee7ng h\u1ed9 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00f3 s\u1ebd hi\u1ec7u qu\u1ea3. Th\u1ef1c s\u1ef1, t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00f3 s\u1ebd nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 n\u1ebfu l\u1ea1m ph\u00e1t t\u1ecf ra t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u h\u01a1n nh\u1ea5t th\u1eddi, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft ch\u1eafc ch\u1eafn. <\/strong>Ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u1edf Hoa K\u1ef3. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec b\u1ea1n th\u00edch v\u1ec1 \u201cX\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1edf l\u1ea1i t\u1ed1t h\u01a1n\u201d, nh\u01b0ng n\u1ebfu ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1ebf gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, \u0111\u1eebng mong \u0111\u1ee3i c\u00e1c c\u1eed tri s\u1ebd say m\u00ea qu\u00e1 l\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u1ecfi: V\u1eady 20 n\u0103m t\u1edbi s\u1ebd ra sao?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>\u00a0\u0110i\u1ec1u lu\u00f4n quan tr\u1ecdng l\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i xu h\u01b0\u1edbng tin v\u00e0o l\u00fd tr\u00ed th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, v\u00e0 n\u00ean ho\u00e0i nghi v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 v\u1ebb gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3n nhi\u00ean. <strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u0110i\u1ec1u hi\u1ec3n nhi\u00ean l\u00fac n\u00e0y l\u00e0 \u201cHoa K\u1ef3 \u0111ang suy t\u00e0n, Trung Qu\u1ed1c \u0111ang v\u01b0\u01a1n l\u00ean, th\u1ebf k\u1ef7 ch\u00e2u \u00c1 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u\u201d, v\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u sai<\/span><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Li\u00ean X\u00f4, C\u1ed9ng h\u00f2a Nh<span style=\"color:#0000a3\" class=\"has-inline-color\">\u00e2n d\u00e2n Trung Hoa, x\u00e9t cho c\u00f9ng, l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n kh\u00f4ng b\u1ec1n v\u1eefng, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eadp trung quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0o tay m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t nh\u1ecf, v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1ea3i tr\u00ecnh v\u1ec1 m\u1eb7t ph\u00e1p l\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng, t\u1ea1o ra c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 tham nh\u0169ng, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh kinh t\u1ebf \u0111\u1ed5 v\u1ee1.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">V\u00e0 n\u00f3 \u0111ang \u0111\u1ed5 v\u1ee1. T\u00ecnh\u00a0 tr\u1ea1ng nh\u00e2n kh\u1ea9u h\u1ecdc l\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed3i t\u1ec7, n\u00fai n\u1ee3 r\u1ea5t kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, v\u00e0 t\u00ednh ch\u00ednh danh c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 h\u1ec7 th\u1ed1ng ng\u00e0y c\u00e0ng d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ed9t b\u1ed9 m\u00e1y gi\u00e1m s\u00e1t kh\u1ed5ng l\u1ed3, c\u0169ng nh\u01b0 b\u1ed9 m\u00e1y tuy\u00ean truy\u1ec1n ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00f4 b\u1ea1o.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Khi m\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng, b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng ta c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tr\u1ebb em n\u00ean d\u00e0nh bao nhi\u00eau th\u1eddi gian cho c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i \u0111i\u1ec7n t\u1eed, b\u1ea1n bi\u1ebft r\u1eb1ng k\u1ebft c\u1ee5c \u0111ang \u1edf trong t\u1ea7m m\u1eaft. V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i \u0111\u1eb7t c\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng, <strong><span class=\"has-inline-color has-luminous-vivid-orange-color\">trong v\u00f2ng 20 n\u0103m t\u1edbi, s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng trong h\u1ec7 th\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi s\u1ebd c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a Hoa K\u1ef3, ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eadp c\u01b0.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span style=\"color:#0000a3\" class=\"has-inline-color\">Ch\u1ec9 c\u1ea7n Hoa K\u1ef3 cho nh\u1eadp c\u01b0 t\u00e0i n\u0103ng, \u0111em t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0o, th\u00ec Hoa K\u1ef3 s\u1ebd th\u1eafng. N\u00f3 s\u1ebd gi\u00e0nh chi\u1ebfn th\u1eafng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o, n\u00f3 s\u1ebd th\u1eafng cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111i\u1ec7n to\u00e1n l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, M\u1ef9 chi\u1ebfn th\u1eafng v\u00ec c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u00f3 ngu\u1ed3n t\u00e0i n\u0103ng to\u00e0n c\u1ea7u, c\u00f2n Trung Qu\u1ed1c ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed9i ng\u0169 nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng b\u1ec7nh l\u00fd n\u1ed9i t\u1ea1i \u1edf M\u1ef9, nh\u01b0 phong tr\u00e0o \u201cth\u1ee9c t\u1ec9nh\u201d (\u201cwokeness\u201d), v\u00e0 ki\u1ec3u \u0111i\u00ean r\u1ed3 c\u1ee7a c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ng\u00e0y nay. Nh\u01b0ng t\u00f4i cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng \u0111i\u00ean r\u1ed3 t\u1ea1m th\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ee7y x\u00e3 h\u1ed9i m\u1edf, gi\u1ed1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng ty Big Tech c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t th\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u00e0i ch\u00ednh phi t\u1eadp trung v\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo c\u1ee7a Internet, s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ec1n t\u1ea3ng n\u00e0y s\u1ebd gi\u1ea3m d\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i s\u1ebd \u0111\u1eb7t c\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng, 20 n\u0103m t\u1edbi s\u1ebd gi\u1ed1ng nh\u01b0 20 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 1989. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 Hoa K\u1ef3 \u0111ang g\u1eb7p r\u1eafc r\u1ed1i l\u1edbn, v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng s\u1ea3n s\u1ebd chi\u1ebfn th\u1eafng, v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd c\u1ee9 n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac. V\u00e0 r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 h\u00f3a ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, b\u1edfi v\u00ec Hoa K\u1ef3 t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi m\u00ecnh, kh\u1eafc ph\u1ee5c c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 to\u00e0n tr\u1ecb th\u00ec r\u01a1i v\u00e0o c\u00e1c m\u00e2u thu\u1eabn n\u1ed9i t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niall Ferguson<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n: <strong>Nghi\u00ean C\u1ee9u Qu\u1ed1c T\u1ebf<\/strong><br>http:\/\/nghiencuuquocte.org\/2021\/09\/10\/niall-ferguson-phan-tich-kha-nang-trung-quoc-xam-luoc-dai-loan\/#more-41787<br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ngu\u1ed3n:\u00a0Mikio Sugeno, \u201cWill Xi move on Taiwan? History warns he might: Niall Ferguson\u201d,\u00a0Nikkei Asia, 10\/09\/2021. Bi\u00ean d\u1ecbch:\u00a0Phan Nguy\u00ean Vi\u1ec7c M\u1ef9 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ecfi Afghanistan, v\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng ch\u00fang M\u1ef9 nhanh ch\u00f3ng gi\u1ea3m \u1ee7ng h\u1ed9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Trung \u0110\u00f4ng n\u00f3i chung, c\u00f3 th\u1ec3<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=11907\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11909,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8,12,53],"tags":[165,118,212,119,98],"class_list":["entry","author-ntviet","post-11907","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","category-chuyenmuc","category-kinhte-chinhtri","tag-binh-luan","tag-chinh-tri","tag-chuyen-de","tag-hoa-ky","tag-trung-cong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11907\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}