{"id":15913,"date":"2023-01-07T00:57:48","date_gmt":"2023-01-07T00:57:48","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=15913"},"modified":"2023-01-07T00:57:49","modified_gmt":"2023-01-07T00:57:49","slug":"toi-ac-xa-hoi-anh-huong-cua-giao-duc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=15913","title":{"rendered":"<strong>T\u1ed8I \u00c1C X\u00c3 H\u1ed8I &#038; \u1ea2NH H\u01af\u1edeNG C\u1ee6A GI\u00c1O D\u1ee4C<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>TS Tr\u1ea7n M\u1ef9 Duy\u1ec7t<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-1024x724.jpg\" alt=\"T\u1ed8I PH\u1ea0M, t\u00e2m l\u00fd con ng\u01b0\u1eddi\" class=\"wp-image-15917\" width=\"535\" height=\"377\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-1024x724.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-300x212.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-768x543.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-1536x1086.jpg 1536w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-2048x1448.jpg 2048w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-465x329.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-695x491.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 535px) 100vw, 535px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">_______________________<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"><em>\u201cAt the father\u2019s death, he will seem not dead,<\/em><br><em>since he leaves after him one like himself.\u201d<\/em><br><em>(Sirach 30:4)<\/em><\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"><em>\u201cNg\u01b0\u1eddi cha d\u00f9 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi nh\u01b0ng xem nh\u01b0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ebft<\/em><br><em>v\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi con gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u00ecnh.<\/em><\/mark><\/strong><em><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u201d\u00a0<\/mark><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam g\u1ee3i \u00fd vi\u1ebft b\u00e0i ph\u00e2n t\u00edch v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p hai ch\u1ecb \u0111em \u0111\u1ed1t ch\u1ebft m\u1eb9 c\u1ee7a m\u00ecnh thu\u1ed9c m\u1ed9t t\u1ec9nh \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc. T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc qua m\u1ed9t v\u00e0i t\u1edd b\u00e1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1ec1 v\u1ee5 vi\u1ec7c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00eau r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng chi ti\u1ebft ho\u1eb7c d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng c\u1ee7a v\u1ea5n \u0111\u1ec1. Nh\u1eefng tin t\u1ee9c c\u00f3p nh\u1eb7t nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn kh\u00e1ch quan, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u1ebfu mu\u1ed1n ph\u00e2n t\u00edch tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y v\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn t\u00e2m l\u00fd t\u1ed9i ph\u1ea1m (<em>Forensic Psychology), ho\u1eb7c ngay c\u1ea3 t\u00e2m l\u00fd \u1ee9ng d\u1ee5ng (apply psychology) trong l\u00e3nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c. Ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u chuy\u1ec7n m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 nghe, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc v\u1ec1 nh\u1eefng <\/em>t\u1ed9i ph\u1ea1m <em>nh\u01b0 v\u1eady t\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc v\u0103n minh \u0111\u00f4i khi c\u0169ng x\u1ea3y ra.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-1024x724.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15917\" width=\"378\" height=\"267\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-1024x724.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-300x212.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-768x543.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-1536x1086.jpg 1536w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-2048x1448.jpg 2048w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-465x329.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/man-aggression-chest-human-body-eyes-illustration-939448-pxhere.com_-695x491.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 378px) 100vw, 378px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Ng\u00e0y 24 th\u00e1ng N\u0103m 2022, kho\u1ea3ng 11 gi\u1edd 32 ph\u00fat s\u00e1ng, Salvador Ramos m\u1ed9t thanh ni\u00ean 18 tu\u1ed5i v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ti\u1ec3u h\u1ecdc Robb \u1edf Uvalde ti\u1ec3u bang Texas v\u1edbi kh\u1ea9u s\u00fang tr\u01b0\u1eddng AR-15, x\u1ea3 s\u00fang gi\u1ebft ch\u1ebft 19 h\u1ecdc sinh, 2 gi\u00e1o vi\u00ean, v\u00e0 g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u l\u00fd do c\u1ee7a nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, theo t\u00f4i, <strong>ng\u00e0nh T\u00e2m L\u00fd T\u1ed9i Ph\u1ea1m m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ee7 chuy\u00ean m\u00f4n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, ph\u00e2n t\u00edch, v\u00e0 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn<\/strong>. K\u1ebft lu\u1eadn \u1ea5y bao g\u1ed3m l\u00fd do n\u00e0o, \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c n\u00e0o \u0111\u00e3 d\u1eabn c\u00e1c hung th\u1ee7 \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00e0m c\u00e1c chuy\u1ec7n \u1ea5y! <\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ph\u00e2n t\u00e2m h\u1ecdc (<em>Psychoanalysis<\/em>), t\u00e2m l\u00fd x\u00e3 h\u1ed9i (<em>Social psychology<\/em>), v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c (<em>Educational psychology<\/em>), ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u1ec3 gi\u00fap tr\u00e1nh nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0 th\u1ebf kh\u1ecfi x\u1ea3y ra. Th\u00ed d\u1ee5, <strong>\u1ea3nh h\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00fac c\u00f2n b\u00e9, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng gia \u0111\u00ecnh, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0o \u0111\u00e3 l\u00e0m cho m\u1ed9t em v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng s\u00e1t nh\u00e2n?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1a v\u00e0o t\u00e2m l\u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n (<em>Developmental psychology<\/em>) v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c, t\u00f4i th\u1ea5y c\u00e2u n\u00f3i: \u201cNh\u00e2n chi s\u01a1, t\u00ednh b\u1ea3n thi\u1ec7n\u201d c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed trong Tam T\u1ef1 Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 n\u1ec1n t\u1ea3ng gi\u00e1o d\u1ee5c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi kinh nghi\u1ec7m s\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y: \u201cB\u00e9 kh\u00f4ng vin, c\u1ea3 g\u1eaby ng\u00e0nh\u201d. Ho\u1eb7c c\u00e2u ca dao, t\u1ee5c ng\u1eef Vi\u1ec7t Nam: \u201c\u1ede b\u1ea7u th\u00ec tr\u00f2n, \u1edf \u1ed1ng th\u00ec d\u00e0i\u201d. Nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m n\u00e0y m\u00e0 khi ng\u00e0nh t\u00e2m l\u00fd tu\u1ed5i tr\u1ebb, t\u00e2m l\u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u00e2m l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c, v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00e0ng th\u1ea5y n\u00f3 \u0111\u00fang v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a hai ch\u1ecb em \u0111\u00e3 gi\u1ebft m\u1eb9, v\u00e0 thanh ni\u00ean mang s\u00fang v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng gi\u1ebft b\u1ea1n b\u00e8, c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u1ea7u ti\u00ean khi\u1ebfn ta th\u01b0\u1eddng suy ngh\u0129, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec gh\u00ea g\u1edbm l\u1eafm m\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady. V\u00ec nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u1ea5y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra gi\u1eefa con c\u00e1i v\u00e0 cha m\u1eb9, gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i. <strong>V\u1eady c\u00e2u h\u1ecfi c\u0103n b\u1ea3n v\u1eabn l\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2u v\u00e0 t\u1eeb l\u00fac n\u00e0o c\u00e1c hung th\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u00e1c, m\u00e1u l\u1ea1nh v\u00e0 hung d\u1eef nh\u01b0 v\u1eady?<\/strong>! Kinh nghi\u1ec7m trong th\u1eddi gian c\u00f2n l\u00e0m trong l\u00e3nh v\u1ef1c chuy\u00ean m\u00f4n khi kh\u1ea3o c\u1ee9u v\u00e0 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng em nh\u1ecf b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i, b\u1ecb h\u00e0nh hung, b\u1ecb coi th\u01b0\u1eddng v\u00e0 b\u1ecb l\u1ee3i d\u1ee5ng, theo t\u00f4i, nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh \u0111\u1ed9c \u00e1c, m\u00e1u l\u1ea1nh v\u00e0 hung d\u1eef \u1ea5y <strong>c\u00f3 d\u01b0 \u00e2m c\u1ee7a tu\u1ed5i th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ea1nh, v\u00e0 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1eeb gia \u0111\u00ecnh.<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15914\" width=\"392\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh.jpg 502w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh-300x169.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh-465x262.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 392px) 100vw, 392px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>T\u1eeb ng\u1eef chuy\u00ean m\u00f4n g\u1ecdi nh\u1eefng b\u1ea5t h\u1ea1nh \u1ea5y l\u00e0 \u201cabuse\u201d. B\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng! Ba trong nh\u1eefng h\u00ecnh th\u1ee9c b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y trong gia \u0111\u00ecnh bao g\u1ed3m: <strong>l\u1ea1m d\u1ee5ng th\u1ec3 l\u00fd (<em>physical abuse<\/em>), l\u1ea1m d\u1ee5ng t\u00e2m l\u00fd (<em>psychological abuse<\/em>), l\u1ea1m d\u1ee5ng t\u00ecnh d\u1ee5c (<em>sexual abuse<\/em>)<\/strong>. Trong m\u1ed7i h\u00ecnh th\u1ee9c l\u1ea1m d\u1ee5ng, tu\u1ed5i tr\u1ebb \u0111\u1ec1u ghi l\u1ea1i trong k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra. <strong>V\u1edbi th\u1eddi gian, t\u1ea5t c\u1ea3 n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ecfa di\u1ec7m s\u01a1n s\u1ee5c s\u00f4i trong v\u00f4 th\u1ee9c, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0 b\u00f9ng ph\u00e1t.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nhi\u1ec1u em sau n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o k\u00ecm h\u00e3m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tham lam, ch\u1ed9p gi\u1eadt, v\u00e0 t\u00e0n \u00e1c khi ph\u1ea3i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00f3i c\u00e0o c\u1ea5u c\u1ea3 th\u1ec3 x\u00e1c l\u1eabn t\u00e2m l\u00fd, v\u00ec trong th\u1eddi gian c\u00f2n b\u00e9 b\u1ecb cha m\u1eb9 b\u1ecf r\u01a1i, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00f3i kh\u00e1t. Nhi\u1ec1u em mang t\u00e2m l\u00fd ti\u00eau c\u1ef1c, ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, v\u00e0 th\u00f9 h\u1eadn x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00ec tu\u1ed5i th\u01a1 em b\u1ecb ch\u1ebf nh\u1ea1o, b\u1ecb \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ea5t c\u00f4ng gi\u1eefa anh ch\u1ecb em m\u00ecnh, gi\u1eefa t\u00ecnh c\u1ea3m cha m\u1eb9 d\u00e0nh cho m\u00ecnh kh\u00e1c v\u1edbi d\u00e0nh cho anh, ch\u1ecb, ho\u1eb7c em m\u00ecnh. Nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh b\u1ecb thi\u1ec7t th\u00f2i, b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i \u1ea5y s\u1ebd l\u00e0m cho c\u00e1c em khi l\u1edbn l\u00ean t\u1ef1 t\u1ea1o cho m\u00ecnh m\u1ed9t t\u00e2m l\u00fd s\u1ed1ng bu\u00f4ng th\u1ea3, b\u1ea5t c\u1ea7n \u0111\u1eddi, ho\u1eb7c \u00edch k\u1ef7. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng em b\u1ecb \u00f4ng, b\u00e0, cha, m\u1eb9, anh, ch\u1ecb ho\u1eb7c c\u00f4 ch\u00fa l\u1ea1m d\u1ee5ng th\u00e2n x\u00e1c c\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 kinh ho\u00e0ng h\u01a1n n\u1eefa. C\u00f3 nh\u1eefng em g\u00e1i \u0111\u00f2i t\u1ef1 t\u1eed, nh\u1eefng em trai tr\u1edf n\u00ean t\u00e0n b\u1ea1o v\u1edbi b\u1ea1n g\u00e1i, khinh th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5 n\u1eef. Nh\u1eefng em n\u00e0y khi l\u1edbn l\u00ean s\u1ebd mang t\u00e2m tr\u1ea1ng ch\u00e1n gh\u00e9t \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i, th\u00f9 gh\u00e9t \u0111\u00e0n \u00f4ng, con trai. \u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng quan \u0111\u1ed3ng t\u00ednh, h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ed3ng t\u00ednh c\u0169ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb nh\u1eefng b\u1ea5t h\u1ea1nh tu\u1ed5i th\u01a1 n\u00e0y. V\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u c\u00e1i m\u00e0 tu\u1ed5i th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ea1nh ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng sau n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t tai h\u1ecda cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1 nh\u00e2n, gia \u0111\u00ecnh, c\u0169ng nh\u01b0 x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o ph\u1ea1m, nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i \u0111ang gia t\u0103ng nhanh ch\u00f3ng kh\u1eafp n\u01a1i. \u1ede Hoa K\u1ef3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i, khi\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1ef1 t\u1eed c\u1ee7a thanh thi\u1ebfu ni\u00ean gia t\u0103ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh c\u1ee7a FBI. Khi nh\u1eefng xu h\u01b0\u1edbng n\u00e0y ti\u1ebfp t\u1ee5c, b\u1ea1o l\u1ef1c c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng b\u00f9ng ph\u00e1t v\u00e0 s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u0103ng tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o. Theo The National Runaway Safeline t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh, <strong>c\u00f3 kho\u1ea3ng 1,6 v\u00e0 2,8 tri\u1ec7u thanh thi\u1ebfu ni\u00ean b\u1ecf nh\u00e0 \u0111i hoang m\u1ed7i n\u0103m ri\u00eang t\u1ea1i Hoa K\u1ef3.[1]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Trong nh\u1eefng bu\u1ed5i h\u1ed9i th\u1ea3o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng c\u00e1c ph\u1ee5 huynh \u0111\u1ec1u t\u1ecf ra r\u1ea5t b\u0103n kho\u0103n v\u00e0 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn gi\u00e1o d\u1ee5c, \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u1ebb. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u00fd v\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd nh\u1eadn ra m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ee5 huynh ho\u1eb7c cha m\u1eb9 ch\u1ec9 mong c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi hay g\u1ee3i \u00fd mang t\u00ednh c\u00e1ch \u201c\u0111\u00f4i \u0111\u0169a th\u1ea7n\u201d. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 l\u00e0m sao cho nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb ng\u1ed7 ngh\u1ecbch tr\u1edf n\u00ean ngoan hi\u1ec1n, nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb bi\u1ebfng nh\u00e1c h\u1ecdc h\u00e0nh tr\u1edf n\u00ean ch\u0103m ch\u1ec9 v\u00e0 si\u00eang n\u0103ng \u0111\u00e8n s\u00e1ch, v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb b\u1ecf nh\u00e0 \u0111i hoang s\u1edbm tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng d\u00f9 c\u00f3 l\u00e0 \u00f4ng t\u1ed5 ng\u00e0nh ph\u00e2n t\u00e2m h\u1ecdc Sigmund Freud, ho\u1eb7c \u00f4ng t\u1ed5 ng\u00e0nh t\u00e2m l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c Edward Lee Thorndike, \u00f4ng t\u1ed5 ng\u00e0nh t\u00e2m l\u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd tu\u1ed5i tr\u1ebb Jean Piaget, c\u0169ng nh\u01b0 Kurt Lewin, cha \u0111\u1ebb ng\u00e0nh t\u00e2m l\u00fd x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u0169a th\u1ea7n \u0111\u00f3. <strong>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi cha nh\u1eefng chi\u1ebfc \u0111\u0169a th\u1ea7n n\u00e0y. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i r\u1ea5t hay v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y: \u201cCha sinh m\u1eb9 d\u01b0\u1ee1ng\u201d. \u00a0C\u00f3 sinh v\u00e0 c\u00f3 d\u01b0\u1ee1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf trao ban cho cha m\u1eb9, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15915\" width=\"407\" height=\"282\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh-2.jpg 562w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh-2-300x208.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Bao-luc-gia-dinh-2-465x322.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 407px) 100vw, 407px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng ph\u1ee5 huynh khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c con c\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra lo l\u1eafng, than th\u1edf, v\u00e0 b\u1ea5t m\u00e3n v\u1edbi nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 hi\u1ec7n nay. H\u1ecd cho r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa \u1ea5y \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, thu h\u00fat, v\u00e0 l\u00e0m h\u01b0 con c\u00e1i h\u1ecd. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c, h\u1ecd ngh\u0129 r\u1eb1ng g\u1eedi con \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn c\u00e1c trung t\u00e2m d\u1ea1y k\u00e8m l\u00e0 \u0111\u1ee7. M\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1c, bao g\u1ed3m ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng cha m\u1eb9 Vi\u1ec7t Nam l\u1ea1i d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, ch\u1eedi m\u1eafng, \u00e9p bu\u1ed9c, ho\u1eb7c b\u1ecf m\u1eb7c con c\u00e1i. H\u1ecd vi\u1ec7n d\u1eabn qu\u00e1 b\u1eadn b\u1ecbu v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1edd. <strong>\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng cha m\u1eb9 n\u00e0y, con c\u00e1i s\u1ed1ng v\u1edbi cha hay v\u1edbi m\u1eb9 mi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n h\u1ecdc, l\u1edbn l\u00ean kh\u00f4ng thua k\u00e9m b\u1ea1n b\u00e8 l\u00e0 \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 khung tr\u1eddi tu\u1ed5i tr\u1ebb m\u00e0 c\u00e1c em \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 ly d\u1ecb \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh ph\u1ed5 th\u00f4ng trong n\u1ebfp s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n nay, <strong>nh\u01b0ng \u00edt cha m\u1eb9 ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c h\u1ecd c\u00e3i v\u00e3, ch\u1eedi b\u1edbi nhau ho\u1eb7c ly d\u1ecb c\u0169ng \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u00e2m l\u00fd, t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 c\u1ea3 vi\u1ec7c h\u1ecdc v\u1ea5n c\u1ee7a con c\u00e1i. <\/strong>B\u1ecf nh\u00e0 \u0111i hoang, tr\u1edf th\u00e0nh n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 tr\u00e1nh n\u1ebfu \u0111\u1ee9a tr\u1ebb l\u1edbn l\u00ean trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ed5 v\u1ee1, thi\u1ebfu th\u1ed1n t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng. Trong th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ed9t s\u1ed1 em \u0111\u00e3 t\u1ef1 k\u1ebft li\u1ec5u \u0111\u1eddi m\u00ecnh v\u00ec \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00f4n nh\u00e2n b\u1ea5t th\u00e0nh c\u1ee7a b\u1ed1 m\u1eb9. Nhi\u1ec1u cu\u1ed9c kh\u1ea3o c\u1ee9u c\u0169ng \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, con c\u00e1i nh\u1eefng cha m\u1eb9 ly d\u1ecb c\u0169ng c\u00f3 x\u00e1c xu\u1ea5t ly d\u1ecb cao so v\u1edbi nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh m\u00e0 cha m\u1eb9 kh\u00f4ng ly d\u1ecb.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-23.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6787\" width=\"364\" height=\"242\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-23.png 448w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-23-300x200.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 364px) 100vw, 364px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u v\u1eeba\u00a0 tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u00ean c\u00e0ng l\u00e0m t\u00f4i th\u00e2m t\u00edn h\u01a1n r\u1eb1ng <strong>\u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ea1n b\u00e8, c\u1ee7a t\u1ed9i t\u1ed9i \u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i tuy c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u00e2n c\u00e1ch v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t em b\u00e9, m\u1ed9t thanh thi\u1ebfu ni\u00ean nam n\u1eef hay c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng ho\u1eb7c \u0111\u00e0n b\u00e0, nh\u01b0ng kh\u00f4ng s\u00e1nh b\u1eb1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1nh Anphongs\u00f4 v\u1ecb Ti\u1ebfn S\u1ef9 Gi\u00e1o H\u1ed9i, S\u00e1ng L\u1eadp D\u00f2ng Ch\u00faa C\u1ee9u Th\u1ebf \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y nh\u01b0 sau: \u201c<strong>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 do m\u1eb9 t\u00f4i cho t\u00f4i<\/strong>\u201d. C\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 mang \u00fd ngh\u0129a lu\u00e2n l\u00fd, t\u00e2m linh, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a r\u1ea5t th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ea3 v\u1ec1 th\u1ec3 l\u00fd, t\u00e2m l\u00fd, v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c n\u1eefa. Nh\u00ecn v\u00e0o cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u nh\u1eadn ra \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c, c\u1ea3 nh\u00e0 ph\u00e2n t\u00e2m h\u1ecdc Sigmund Freud, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n Jean Piaget, c\u0169ng nh\u01b0 \u00f4ng t\u1ed5 ng\u00e0nh t\u00e2m l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c Edward Lee Thorndike \u0111\u1ec1u <strong>\u0111\u1eb7t n\u1eb7ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a cha m\u1eb9 trong th\u1eddi gian m\u1ed9t em b\u00e9 c\u00f2n b\u00fa s\u1eefa m\u1eb9, ng\u1ed3i tr\u00ean l\u00f2ng m\u1eb9 v\u00e0 t\u1eadp t\u1ec5nh nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n b\u00e9 nh\u1ecf c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn, vui m\u1eebng v\u00e0 h\u1ed3i h\u1ed9p c\u1ee7a c\u1ea3 cha l\u1eabn m\u1eb9<\/strong>. Th\u1eddi gian m\u00e0 b\u1ed9 \u00f3c non n\u1edbt c\u1ee7a \u0111\u1ee9a tr\u1ebb b\u1eaft \u0111\u1ea7u ghi l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng quanh m\u00ecnh, m\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, s\u0103n s\u00f3c, v\u00e0 quan t\u00e2m c\u1ee7a v\u00f2ng tay cha, c\u1ee7a v\u00f2ng tay m\u1eb9. Sau n\u00e0y khi l\u00ean ba, em b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho quay l\u1ea1i b\u1ed9 nh\u1edb c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 t\u1eebng b\u01b0\u1edbc, t\u1eebng b\u01b0\u1edbc h\u00f2a nh\u1eadp v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng chung quanh nh\u1edd v\u00e0o s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, ch\u1ec9 b\u1ea3o c\u1ee7a cha m\u1eb9. S\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u n\u00e0y, n\u00f3i theo quan ni\u1ec7m b\u00ecnh d\u00e2n l\u00e0: \u201c\u0110\u1ea7u xu\u00f4i th\u00ec \u0111u\u00f4i l\u1ecdt.\u201d <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-giao-duc-gia-dinh-va-ton-giao.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15916\" width=\"378\" height=\"250\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-giao-duc-gia-dinh-va-ton-giao.jpg 622w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-giao-duc-gia-dinh-va-ton-giao-300x199.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-giao-duc-gia-dinh-va-ton-giao-465x308.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 378px) 100vw, 378px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>N\u1ebfu nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng tu\u1ed5i th\u01a1, em b\u00e9 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c, d\u1ea1y d\u1ed7 t\u1eed t\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda b\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1n n\u1eafn th\u00ec khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o tu\u1ed5i d\u1eady th\u00ec, tu\u1ed5i tr\u1ebb, v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 tu\u1ed5i thanh thi\u1ebfu ni\u00ean, c\u00e1c em s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u nhi\u1ec1u v\u1edbi nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 nguy hi\u1ec3m m\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng c\u00e1c b\u1ea1n m\u00ecnh th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ph\u1ea3i. <strong>V\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 \u1eaft c\u00f3, khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea1t t\u1edbi tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh: \u201cTam th\u1eadp nhi l\u1eadp\u201d, ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean ho\u1eb7c thi\u1ebfu n\u1eef \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng xu\u1ea5t s\u1eafc v\u1ec1 h\u1ecdc v\u1ea5n, kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ea1t v\u1ec1 m\u1eb7t x\u00e3 h\u1ed9i, kh\u00f4ng may m\u1eafn tr\u00ean b\u01b0\u1edbc thang danh l\u1ee3i, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 thanh ni\u00ean \u1ea5y, thi\u1ebfu n\u1eef \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch t\u1ed1t, v\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u1ed1t.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>TS Tr\u1ea7n M\u1ef9 Duy\u1ec7t<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>____________<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o:<\/p>\n\n\n\n<p><em>https:\/\/www.ojp.gov \u203a archives \u203a ojp-blogs \u203a invisible-fac..<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>The Invisible Faces of Runaway and Homeless Youth<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAt the father\u2019s death, he will seem not dead,since he leaves after him one like himself.\u201d(Sirach 30:4) \u201cNg\u01b0\u1eddi cha d\u00f9 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi nh\u01b0ng xem nh\u01b0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ebftv\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi con gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u00ecnh.\u201d\u00a0 G\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam g\u1ee3i<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=15913\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15917,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[12,57],"tags":[212,116,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-15913","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","tag-chuyen-de","tag-giao-duc","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15913"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15913\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}