{"id":17348,"date":"2023-06-15T06:32:24","date_gmt":"2023-06-15T06:32:24","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=17348"},"modified":"2023-06-22T18:35:55","modified_gmt":"2023-06-22T18:35:55","slug":"so-tay-thuong-dan-ktien-nuoc-mat-tay-nguyen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=17348","title":{"rendered":"<strong>S\u1ed5 Tay Th\u01b0\u1ee3ng D\u00e2n K&#8217;Tien: N\u01b0\u1edbc M\u1eaft T\u00e2y Nguy\u00ean<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>K\u2019 Tien<\/span>"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"611\" height=\"403\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-17349\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-14.png 611w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-14-300x198.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-14-465x307.png 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 611px) 100vw, 611px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">_________________________________<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00e0 b\u00e1o B\u00f9i T\u00edn, khi vui, t\u00e2m s\u1ef1: \u201c<em>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f9a m\u1ed9t c\u00e1ch chua cay r\u1eb1ng tr\u00ean b\u00e1o <\/em>Nh\u00e2n d\u00e2n<em> ch\u1ec9 c\u00f3 tin d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady ph\u1ea7n n\u00e0o (v\u00ec v\u1eabn c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p d\u1ef1 b\u00e1o sai), c\u00f3 th\u1ec3 tin t\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 tin bu\u1ed3n, tin c\u00e1o ph\u00f3.\u201d<\/em> (B\u00f9i T\u00edn, <em>Hoa xuy\u00ean tuy\u1ebft<\/em>, 2nd ed. Turpin Press, 1994, 42)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f9 \u0111\u00e3 r\u00e0o \u0111\u00f3n (tr\u01b0\u1edbc) \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00f3i \u0111\u00f9a, ki\u1ec3u \u0111\u00f9a c\u1ee3t c\u1ee7a \u00f4ng \u2013 ng\u00f3 b\u1ed9 \u2013 h\u01a1i k\u1ef3, v\u00e0 c\u0169ng h\u01a1i\u2026 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng! N\u00f3i n\u00e0o ngay, ngo\u00e0i tin th\u1eddi ti\u1ebft v\u00e0 tin bu\u1ed3n, c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn (ch\u00ednh th\u1ee9c) c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u2013 \u0111\u00f4i l\u00fac \u2013 c\u0169ng loan nh\u1eefng tin t\u1ee9c kh\u00e1c, v\u1edbi \u0111\u1ed9 kh\u1ea3 t\u00edn v\u00e0 kh\u1ea3 x\u00e1c r\u1ea5t cao. Xin \u0111\u01a1n c\u1eed m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc sinh s\u1eafc t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, nh\u1eadt b\u00e1o <em>Nh\u00e2n d\u00e2n<\/em> (s\u1ed1 ra ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 12 n\u0103m 2000) \u0111\u00e3 ghi:<em><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u201cC\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c Ba Na, C\u00e0 Dong, Chu Ru, C\u00e0 Tu, H\u00e0 Nh\u00ec, X\u00ea \u0110\u0103ng, Th\u1ed5 Ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1eeb <\/mark><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">hai \u0111\u1ebfn ba h\u1ecdc sinh<\/mark><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"> \u0111\u1ea1t ti\u00eau chu\u1ea9n. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, m\u1ed7i d\u00e2n t\u1ed9c: C\u01a1 Lao, Xti\u00eang, Gi\u00e1y, C\u01a1-ho, L\u00e0o, La Ch\u00ed ch\u1ec9 c\u00f3 <\/mark><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">m\u1ed9t h\u1ecdc sinh<\/mark><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"> \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1eed tuy\u1ec3n v\u00e0o h\u1ecdc c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, cao \u0111\u1eb3ng.\u201d<\/mark><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00e3 c\u00f3 l\u00fac t\u00f4i c\u1ee9 ng\u1ee1 \u0111\u00e2y l\u00e0 con s\u1ed1 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u qu\u1ed1c h\u1ed9i, c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00f3m \u0111\u1ed3ng b\u00e0o s\u1eafc t\u1ed9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u201ch\u1ecdc sinh \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1eed tuy\u1ec3n v\u00e0o c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u201d. V\u00ec nghi ng\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 \u201cl\u1ea7m l\u1ed7i c\u1ee7a \u1ea5n c\u00f4ng\u201d, t\u00f4i \u0111\u00e3 g\u1eedi \u0111i\u1ec7n th\u01b0 \u0111\u1ebfn <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">toasoan@nhandan.org.vn<\/mark><\/strong> (nhi\u1ec1u l\u1ea7n) \u0111\u1ec3 xin x\u00e1c minh v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. Th\u01b0 c\u1ee9 \u0111i nh\u01b0ng tin kh\u00f4ng l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e3i cho \u0111\u1ebfn m\u1ea5y h\u00f4m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, sau khi \u0111\u1ecdc b\u00e0i vi\u1ebft \u201c<strong>Ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean<\/strong>\u201d c\u1ee7a <strong>nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc<\/strong> (www.diendan.org, ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 8 n\u0103m 2008), t\u00f4i m\u1edbi bi\u1ebft ch\u1eafc r\u1eb1ng tin t\u1ee9c m\u00e0 b\u00e1o <em>Nh\u00e2n d\u00e2n<\/em> \u0111\u00e3 loan l\u00e0 (v\u00f4 c\u00f9ng) ch\u00ednh x\u00e1c. Chuy\u1ec7n t\u00f4i y\u00eau c\u1ea7u t\u00f2a so\u1ea1n x\u00e1c nh\u1eadn, \u0111\u00ednh ch\u00ednh, c\u00e1o l\u1ed7i, hay thanh minh (thanh nga) l\u00e0 vi\u1ec7c \u2013 r\u00f5 r\u00e0ng, v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n \u2013 v\u1edb v\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo nh\u01b0 c\u00e1ch n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n T\u00e2y Nguy\u00ean th\u00ec Nguy\u00ean Ng\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e0 l\u00e0ng \u2013 trong l\u00e0ng v\u0103n v\u00e0 l\u00e0ng b\u00e1o Vi\u1ec7t Nam \u2013 v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9c t\u00ednh m\u1eabu m\u1ef1c, \u0111\u00e1ng qu\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m vi\u1ebft: t\u00e0i n\u0103ng, uy\u00ean b\u00e1c, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, d\u0169ng c\u1ea3m, v\u00e0 kh\u1ea3 t\u00edn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d4ng vi\u1ebft: \u201c<strong><em>Ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2u \u1edf trong thung l\u0169ng M\u01b0\u1eddng Hon c\u1ee7a n\u00fai Ngok Linh, ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng 80 ng\u01b0\u1eddi<\/em>\u2026<\/strong>\u201d Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c Ba Na, C\u00e0 Dong, Chu Ru, C\u00e0 Tu, H\u00e0 Nh\u00ec, X\u00ea \u0110\u0103ng, Th\u1ed5 Ch\u1ec9, C\u01a1 Lao, Xti\u00eang, Gi\u00e1y, C\u01a1-ho, L\u00e0o, La Ch\u00ed\u2026 c\u00f2n may m\u1eafn ch\u00e1n. D\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a h\u1ecd ch\u1eafc ch\u1eafn ph\u1ea3i c\u00f2n h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu kh\u00f4ng, l\u00e0m sao c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t (hay hai) h\u1ecdc sinh \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1eed tuy\u1ec3n v\u00e0o h\u1ecdc c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu c\u00f3 ai th\u1eafc m\u1eafc, sao gi\u1eefa th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u201cb\u00f9ng n\u1ed5 nh\u00e2n s\u1ed1\u201d, nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u1ebb \u0111\u00e1i t\u00f9m lum m\u00e0 \u1edf Vi\u1ec7t Nam l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng s\u1eafc d\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i v\u00e0i ch\u1ee5c m\u1ea1ng (loe ngoe) nh\u01b0 th\u1ebf\u2026 th\u00ec xin th\u01b0a: \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 chuy\u1ec7n kh\u00e1c, d\u00e0i d\u00f2ng h\u01a1n ch\u00fat \u0111\u1ec9nh. Mu\u1ed1n bi\u1ebft th\u00eam chi ti\u1ebft, xin vui l\u00f2ng \u0111\u1ecdc ti\u1ebfp \u2013 v\u00e0i \u0111o\u1ea1n tr\u00edch d\u1eabn (r\u00fat ng\u1eafn) t\u1eeb b\u00e0i vi\u1ebft r\u1ea5t th\u1ea5u \u0111\u00e1o v\u00e0 c\u00f4 \u0111\u1ecdng, d\u00e0i ch\u1eebng 30 trang \u0111\u00e1nh m\u00e1y kh\u1ed5 8\u00d711 \u2013 c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc:<br>\u201cT\u1eeb sau n\u0103m 1975, \u0111\u1ed1i v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean ch\u00fang ta c\u00f3 hai ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>X\u00e2y d\u1ef1ng T\u00e2y Nguy\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ecba b\u00e0n v\u1eefng ch\u1eafc v\u1ec1 an ninh v\u00e0 qu\u1ed1c ph\u00f2ng.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>X\u00e2y d\u1ef1ng T\u00e2y Nguy\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t v\u00f9ng tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m kinh t\u1ebf c\u1ee7a c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u0103ng c\u01b0\u1eddng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng lao \u0111\u1ed9ng l\u1edbn cho T\u00e2y Nguy\u00ean b\u1eb1ng c\u00e1ch ti\u1ebfn h\u00e0nh <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1517e4\" class=\"has-inline-color\"><em>m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i di d\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3<\/em>,<\/mark><\/strong> <strong>ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1eeb \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ch\u00e2u th\u1ed5 s\u00f4ng H\u1ed3ng v\u00e0 v\u00f9ng duy\u00ean h\u1ea3i Nam Trung B\u1ed9 l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean\u2026<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>T\u1ed5 ch\u1ee9c to\u00e0n b\u1ed9 T\u00e2y Nguy\u00ean th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb kinh t\u1ebf l\u1edbn\u2026 <strong>To\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea5t v\u00e0 r\u1eebng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c h\u1eefu ho\u00e1, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y giao cho c\u00e1c binh \u0111o\u00e0n l\u00e0m kinh t\u1ebf, c\u00e1c LHXNLCN, c\u00e1c n\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng, l\u00e2m tr\u01b0\u1eddng, v\u00e0 giao cho d\u00e2n di c\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng l\u00ean. <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1012db\" class=\"has-inline-color\">Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba ch\u1ec9 c\u00f2n ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t th\u1ed5 c\u01b0 v\u00e0 m\u1ed9t \u00edt \u0111\u1ea5t l\u00e0m r\u1eaby.\u201d<\/mark><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"479\" height=\"296\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Ngheo-doi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16084\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Ngheo-doi.jpg 479w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Ngheo-doi-300x185.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/VN-Ngheo-doi-465x287.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 479px) 100vw, 479px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1ec7 qu\u1ea3, hay n\u00f3i \u0111\u00fang ra l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a \u201chai ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u201d n\u00e0y, v\u1eabn theo nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a Nguy\u00ean Ng\u1ecdc \u2013 c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1eef in \u0111\u1eadm, nh\u01b0 nguy\u00ean b\u1ea3n \u2013 nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li><strong>D\u00e2n s\u1ed1 T\u00e2y Nguy\u00ean t\u0103ng nhanh, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, v\u1edbi c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 l\u1edbn<\/strong>\u2026 \u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1915e3\" class=\"has-inline-color\">c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ecba chi\u1ebfm 95% d\u00e2n s\u1ed1. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1975, t\u1ef7 l\u1ec7 n\u00e0y l\u00e0 50%. Hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba ch\u1ec9 c\u00f2n 15-20% tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ecba b\u00e0n\u2026<\/mark><\/li>\n\n\n\n<li><strong>S\u1ef1 tan v\u1ee1 c\u1ee7a l\u00e0ng T\u00e2y Nguy\u00ean<\/strong>. T\u1eeb sau n\u0103m 1975, <strong>quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu t\u1eadp th\u1ec3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea5t v\u00e0 r\u1eebng nghi\u1ec3m nhi\u00ean b\u1ecb xo\u00e1 b\u1ecf,<\/strong> t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ea5t v\u00e0 r\u1eebng \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u1ed1c h\u1eefu ho\u00e1. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf tr\u00ean, <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eadt ch\u1ea5t, kinh t\u1ebf c\u1ee7a l\u00e0ng ; b\u1ecb b\u1ee9ng m\u1ea5t \u0111i n\u1ec1n t\u1ea3ng n\u00e0y, l\u00e0ng, t\u1ebf b\u00e0o c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i T\u00e2y Nguy\u00ean, t\u1ea5t y\u1ebfu tan v\u1ee1\u2026<\/mark><\/li>\n\n\n\n<li><strong>M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1 nghi\u00eam tr\u1ecdng<\/strong>. Cho \u0111\u1ebfn nay, tr\u1eeb m\u1ed9t v\u00e0i v\u00f9ng nh\u1ecf nh\u01b0 m\u1ed9t \u00edt khu v\u1ef1c quanh n\u00fai Ngok Linh, v\u00f9ng Komplong\u2026, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i <strong>v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n r\u1eebng T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea1ch, <\/strong>h\u1eadu qu\u1ea3 v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba b\u1ecb m\u1ea5t \u0111\u1ea5t<\/strong>. Vi\u1ec7c m\u1ea5t \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i trong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0 <strong>t\u1eeb tay ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ecba sang tay ng\u01b0\u1eddi n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, \u0111\u00e3 khi\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea5t \u0111ai tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c.<\/strong> \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>V\u0103n ho\u00e1 T\u00e2y Nguy\u00ean b\u1ecb mai m\u1ed9t<\/strong>. Vi\u1ec7c m\u1ea5t r\u1eebng, tan v\u1ee1 c\u1ee7a l\u00e0ng, c\u01a1 c\u1ea5u d\u00e2n c\u01b0 b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n l\u1edbn v\u00e0 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba b\u1ecb m\u1ea5t \u0111\u1ea5t v\u00e0 m\u1ea5t g\u1ed1c r\u1ec5 tr\u1edf th\u00e0nh lang thang tr\u00ean ch\u00ednh qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ng\u00e0n \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh\u2026 <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">t\u1ea5t y\u1ebfu \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5 v\u1ee1 v\u1ec1 v\u0103n ho\u00e1.<\/mark><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u201cl\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o s\u1edbm c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh T\u00e2y Nguy\u00ean\u201d, c\u00f9ng v\u1edbi l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u trang tr\u1ecdng:<br>\u201cN\u0103m 1997, m\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u thu\u1ed9c Vi\u1ec7n D\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam g\u1ed3m c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u1ee3i (nay \u0111\u00e3 m\u1ea5t), B\u00f9i Minh \u0110\u1ea1o v\u00e0 V\u0169 Th\u1ecb H\u1ed3ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 t\u00ean l\u00e0&nbsp;<strong><em>S\u1edf h\u1eefu v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea5t \u0111ai \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean<\/em><\/strong>, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1eb7ng Nghi\u00eam V\u1ea1n vi\u1ebft l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0o n\u0103m 1999, v\u00e0 \u1ea5n h\u00e0nh t\u1ea1i nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0o n\u0103m 2000. Sau khi \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u, ph\u00e2n t\u00edch to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 t\u1ec9 m\u1ec9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ea5t v\u00e0 r\u1eebng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean t\u1eeb sau n\u0103m 1975, c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u01b0 sau :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><em>\u2018S\u1ebd l\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00e1 s\u1edbm khi \u0111\u01b0a ra l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi c\u00f3 gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh khai th\u00e1c v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea5t \u0111ai th\u00ec<\/em> \u2018v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c\u2019 <em>s\u1ebd r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t sinh trong th\u1ef1c t\u1ebf nay mai \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean, ch\u00ed \u00edt l\u00e0 m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, nghi\u00eam tr\u1ecdng l\u00e0 m\u00e1u l\u1ea1i \u0111\u1ed5, v\u1edbi s\u1ef1 can thi\u1ec7p v\u1eeba k\u00edn \u0111\u00e1o, v\u1eeba tr\u1eafng tr\u1ee3n c\u1ee7a k\u1ebd th\u00f9 d\u01b0\u1edbi chi\u00eau b\u00e0i b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c, b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o. M\u1ed9t khi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o quy\u1ec7n v\u00e0o nhau th\u00ec nguy c\u01a1 t\u1edbi th\u1eadt kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng<\/em>.<em>\u2019<\/em><\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0110\u00e2y th\u1eadt s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o \u0111\u1ea7y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, trung th\u1ef1c, d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c.<\/strong> R\u1ea5t ti\u1ebfc l\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb b\u1ecf ngo\u00e0i tai, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 sau khi nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ea3nh b\u00e1o \u0111\u00e3 th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady, sau h\u01a1n 30 n\u0103m tri\u1ec3n khai, hai m\u1ee5c ti\u00eau chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ra t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed1i v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. <strong>T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t v\u00f9ng m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh nh\u1ea5t trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc; <\/strong>v\u00e0 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t v\u00f9ng tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf tr\u00ean m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ec1n v\u1eefng. L\u00e3nh th\u1ed5 tuy c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n \u2013 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch m\u00e9o m\u00f3 \u2013 <strong>nh\u01b0ng ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a l\u00e3nh th\u1ed5 th\u00ec b\u1ecb b\u1ea7n c\u00f9ng ho\u00e1 v\u00e0 b\u1ebf t\u1eafc.<\/strong> T\u00ecm m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u1eefng th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u00f3 hi\u1ec7n nay \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede g\u00f3c nh\u00ecn c\u1ee7a m\u1ed9t k\u1ebb h\u1eadu sinh (sinh tr\u01b0\u1edfng n\u01a1i v\u00f9ng cao nguy\u00ean L\u00e2m Vi\u00ean) t\u00f4i th\u00e0nh th\u1ef1c tin r\u1eb1ng chuy\u1ec7n \u201ct\u00ecm m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u1eefng th\u1ef1c tr\u1ea1ng kh\u00f3 kh\u0103n \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean\u201d s\u1ebd c\u00f2n kh\u00f3 kh\u0103n h\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn theo nh\u00e3n quan c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u thu\u1ed9c Vi\u1ec7n D\u00e2n T\u1ed9c H\u1ecdc \u2013 nh\u01b0 nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc v\u1eeba tr\u00edch d\u1eabn:<em> \u201cV\u1edbi s\u1ef1 can thi\u1ec7p v\u1eeba k\u00edn \u0111\u00e1o, v\u1eeba tr\u1eafng tr\u1ee3n c\u1ee7a k\u1ebd th\u00f9 d\u01b0\u1edbi chi\u00eau b\u00e0i b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c, b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o. M\u1ed9t khi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o quy\u1ec7n v\u00e0o nhau th\u00ec nguy c\u01a1 t\u1edbi th\u1eadt kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u1ee6a, ch\u1edb qu\u00ed v\u1ecb n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u201ck\u1ebb th\u00f9\u201d n\u00e0o v\u1eady c\u00e0? V\u00e0 \u201ck\u1ebb th\u00f9,\u201d c\u0169ng nh\u01b0 \u201cnguy c\u01a1, c\u1ee7a ai m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edb? C\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam hay c\u1ee7a nh\u1eefng ngu\u1eddi d\u00e2n c\u00f9ng kh\u1ed5, b\u1ea5t h\u1ea1nh \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean?<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Coi: <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#130edd\" class=\"has-inline-color\">\u0111\u1ea5t \u0111ai th\u00ec m\u1ea5t tr\u1eafng, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, v\u0103n ho\u00e1 b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i, x\u00f3m l\u00e0ng x\u01a1 x\u00e1c ti\u00eau \u0111i\u1ec1u, ng\u01a1 ng\u00e1c \u0111\u00f3i kh\u00e1t tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ng\u00e0n \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ed1i tho\u00e1t n\u00e0o kh\u00e1c n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n T\u00e2y Nguy\u00ean ph\u1ea3i n\u1ed5i d<\/mark><\/strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#130edd\" class=\"has-inline-color\">\u1eady. <\/mark><strong>Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u00e0n \u00e1p, s\u0103n \u0111u\u1ed5i (v\u00e0 s\u0103n \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng) nh\u01b0 th\u00fa v\u1eadt gi\u1eefa r\u1eebng hoang \u2013<\/strong> theo nh\u01b0 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a \u0111\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n Khanh, thu\u1ed9c \u0111\u00e0i ti\u1ebfng n\u00f3i <em>\u00c1 ch\u00e2u T\u1ef1 do<\/em>, nghe \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f4m 4 th\u00e1ng 5 n\u0103m 2004:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u201cHi\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111ang l\u1ea9n tr\u1ed1n trong r\u1eebng s\u00e2u \u1edf t\u1ec9nh Mondulkiri n\u1eb1m s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y t\u1eeb T\u00e2y Nguy\u00ean b\u0103ng r\u1eebng sang \u0111\u1ebfn X\u1ee9 Ch\u00f9a Th\u00e1p h\u01a1m 16 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, t\u1ee9c sau cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh \u0111\u00f2i t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o \u1edf Dak Lak v\u00e0 Gia Lai\u2026<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u00d0i\u1ec1u kh\u00f4ng m\u1ea5y ai bi\u1ebft l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y, c\u00f4ng an \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1eef m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1o bu\u1ed9c h\u1ecd ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb, \u00e2m m\u01b0u l\u1eadt \u0111\u1ed5 nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n. M\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 n\u00e0y may m\u1eafn tr\u1ed1n ra kh\u1ecfi t\u00f9 v\u00e0 nhanh ch\u00e2n ch\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u ch\u1ea1y sang Kampuchea\u2026<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u00d0i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Cambodia x\u00e1c nh\u1eadn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00f3i th\u00eam l\u00e0 ph\u00eda H\u00e0 N\u1ed9i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng trao tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Vi\u1ec7t Nam s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 125 \u0111\u00f4 la M\u1ef9. V\u1edbi ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng d\u00e2n ch\u00fang Kampuchea th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 kho\u1ea3n ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c th\u00fac \u0111\u1ea9y binh s\u0129, c\u1ea3nh s\u00e1t Mondulkiri truy l\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111ang l\u1ea9n tr\u1ed1n trong \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd.\u201d<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">K\u1ebb \u1edf l\u1ea1i th\u00ec b\u1ecb b\u1ecb \u201c\u0111\u1ea5u t\u1ed1\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch \u00e9p bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng nh\u1eadn t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0ng, v\u00e0 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ec1 ph\u1ea3i ng\u01b0ng li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, v\u00e0 t\u1eeb b\u1ecf t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh <\/mark><\/strong>(<em>Villagers who had participated in the February 2001 demonstrations were forced to stand up in front of their entire village and local authorities to admit their wrongdoing, pledge to cease any contacts with outside groups, and renounce their religion. \u2013 <\/em>\u201c<mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#0a1cee\" class=\"has-inline-color\">Vietnam\u2019s Repression of Montagnard<\/mark>\u201d, <em>Human Rights Watch Press<\/em>, New York, April 23, 2002)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u00f4ng l\u1ebd tr\u00ean \u0111\u1eddi n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 lo\u1ea1i \u201ck\u1ebb th\u00f9\u201d n\u00e0o kh\u00e1c, t\u00e0n \u00e1c v\u00e0 \u0111\u00e1ng s\u1ee3 h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, hay sao?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u00e0 v\u00ec qu\u00ed v\u1ecb \u0111\u00e3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn hai ch\u1eef \u201ck\u1ebb th\u00f9\u201d, t\u00f4i c\u0169ng xin ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i lu\u00f4n: s\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam th\u00ec c\u00f3 bao gi\u1edd m\u00e0 thi\u1ebfu\u2026 k\u1ebb th\u00f9, b\u1ea5t k\u1ec3 v\u00e0o th\u1eddi b\u00ecnh hay th\u1eddi chi\u1ebfn. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u00e0o th\u1eddi chi\u1ebfn th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ed9ng vi\u00ean to\u00e0n d\u00e2n x\u00e1p v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1i kh\u1ed1 c\u0169ng (ph\u1ea3i) \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1eddi b\u00ecnh th\u00ec \u0110\u1ea3ng v\u00e0 Nh\u00e0 N\u01b0\u1edbc l\u1ea1i d\u00e0nh \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u1eaft tay l\u00e0m ho\u00e0 (v\u00e0\u2026 l\u00e0m ti\u1ec1n) v\u1edbi k\u1ebb th\u00f9!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i xin l\u1ed7i v\u00ec n\u00f3ng gi\u1eadn (v\u00e0 m\u1ea5t b\u00ecnh t\u0129nh) n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111i h\u01a1i xa v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ea7n b\u00e0n, ch\u00fat x\u00edu. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi b\u00e0i vi\u1ebft \u201cPh\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean\u201d c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc. N\u01a1i ph\u1ea7n k\u1ebft lu\u1eadn, \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u00edch d\u1eabn m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i \u201c \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi\u201d (c\u1ee7a nh\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc Jacques Dournes) khi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c mi\u1ec1n n\u00fai Nam \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng: <em>\u201cN\u1ebfu ph\u1ea3i hi\u1ec3u \u0111\u1ec3 m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 y\u00eau, th\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i y\u00eau \u0111\u1ec3 m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u.\u201d<\/em> (*)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00ednh Nguy\u00ean Ng\u1ecdc c\u0169ng vi\u1ebft th\u00eam \u0111\u00f4i d\u00f2ng ch\u1eef \u01b0u \u00e1i v\u00e0 th\u00e2n \u00e1i ch\u00ed t\u00ecnh, v\u1ec1 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u00e0y: <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1611e0\" class=\"has-inline-color\">\u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean, c\u1ea7n m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ea7y s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng th\u1eadt s\u1ef1, m\u1ed9t s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u01b0u t\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0o lo\u1ea1i \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o nh\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta v\u00e0 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y nay.\u201d<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, hi\u1ec3u bi\u1ebft, t\u00f4n k\u00ednh, ch\u00e2n th\u00e0nh, t\u1eadn t\u1ee5y\u2026 \u2013 theo nh\u01b0 quan ni\u1ec7m nh\u00e2n b\u1ea3n c\u1ee7a Jacques Dournes hay Nguy\u00ean Ng\u1ecdc \u2013 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 t\u00ecnh c\u1ea3m (v\u00f4 c\u00f9ng) xa x\u1ec9, ch\u01b0a bao gi\u1edd th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean, k\u1ec3 t\u1eeb khi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ea3i ph\u00f3ng.\u201d Xin l\u01b0\u1ee3c thu\u1eadt m\u1ed9t v\u00e0i s\u1ef1 ki\u1ec7n ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y l\u00f2ng d\u1ea1 \u201cch\u00e2n th\u00e0nh\u201d hay \u201ct\u00f4n k\u00ednh\u201d c\u1ee7a nh\u1eefng quan ch\u1ee9c c\u1ed9ng s\u1ea3n n\u01a1i v\u00f9ng s\u01a1n c\u01b0\u1edbc, c\u0169ng nh\u01b0 t\u00e2m t\u00ecnh (ch\u00e1n ng\u00e1n) c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u0111\u1ed1i v\u1edbi Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u2013 ra sao?<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN-nguoi-thuong-bi-dan-ap-ton-giao-Dak-Lak.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11221\" width=\"349\" height=\"297\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN-nguoi-thuong-bi-dan-ap-ton-giao-Dak-Lak.jpg 421w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN-nguoi-thuong-bi-dan-ap-ton-giao-Dak-Lak-300x255.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 349px) 100vw, 349px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">C\u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb \u0111\u00e0n \u00e1p t\u00f4n gi\u00e1o<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 9 n\u0103m 2002, h\u00e3ng th\u00f4ng t\u1ea5n AFP loan tin nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng cu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1eef kho\u1ea3ng 30 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u2013 sau khi h\u1ecd tham d\u1ef1 v\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ch\u00ednh ph\u1ee7 t\u1ea1i l\u00e0ng Sao, huy\u1ec7n Madrak, thu\u1ed9c t\u1ec9nh Dac Lak. Tuy nhi\u00ean, khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi v\u1ec1 bi\u1ebfn c\u1ed1 n\u00e0y, \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ea1ng \u2013 Ch\u1ee7 t\u1ecbch \u1ee6y ban Nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ec9nh Dac Lak \u2013 \u0111\u00e3 l\u1eafc \u0111\u1ea7u qu\u1ea7y qu\u1eady: <strong>\u201dL\u00e0m g\u00ec c\u00f3 bi\u1ec3u t\u00ecnh, b\u1ea5t \u1ed5n hay b\u1eaft b\u1edb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1 trong th\u1eddi gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y. Kh\u00f4ng, tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3\u2026\u201d <\/strong>(<em>There have been no demonstration, unrest or arrest of any ethnic minorities in recent days. No, absolute, not<\/em>\u2026 \u2013 theo nh\u01b0 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a AFP, v\u00e0o ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 9 n\u0103m 2002, \u201c<strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Demonstrators Arrested in Vietnam\u2019s Central Highlands<\/mark><\/strong>\u201d.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u01b0\u1edfng ai xa l\u1ea1, ch\u1edb \u00f4ng L\u1ea1ng th\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea7n nh\u00ecn th\u1ea5y h\u00ecnh tr\u00ean t\u1edd <em>Vi\u1ec7t Mercury<\/em> (trang 44, s\u1ed1 ph\u00e1t h\u00e0nh ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 3 n\u0103m 2001) khi \u00f4ng \u1ea5y \u0111ang tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n, v\u1ec1 nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng x\u1ea9y ra \u1edf Dac Lak \u2013 h\u1ed3i th\u00e1ng 2 n\u0103m 2001. B\u1eefa \u0111\u00f3 \u00f4ng L\u1ea1ng c\u0169ng nh\u00fan vai, b\u1ea7y t\u1ecf m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 (th\u1ea3n nhi\u00ean) t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1: \u201c\u00d0\u1ea5y ch\u1ea3 qua ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ee5 c\u00e3i v\u00e3 gi\u1ea3n d\u1ecb v\u1ec1 v\u0103n kh\u1ebf \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u1ea1i hai ng\u00f4i l\u00e0ng m\u00e0 th\u00f4i\u2026 Con s\u1ed1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u t\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u0103ng l\u00ean l\u00e0 do s\u1ef1 th\u1ed5i ph\u1ed3ng c\u1ee7a nh\u1eefng tay c\u1ef1c \u0111oan ph\u1ea3n c\u00e1ch m\u1ea1ng!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ea1ng m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u201cnh\u1eefng v\u1ee5 c\u00e3i v\u00e3 gi\u1ea3n d\u1ecb\u2026 gi\u1eefa hai ng\u00f4i l\u00e0ng\u201d, theo nh\u01b0 nh\u1eefng ngu\u1ed3n tin \u0111\u00e1ng tin c\u1eady kh\u00e1c, g\u1ed3m <strong>\u201cnhi\u1ec1u ng\u00e0n n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u00e3 x\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 kh\u00ed \u2013 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 cu\u1ed1c x\u1ebbng v\u00e0 dao r\u1ef1a \u2013 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5u tranh ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1ed1i n\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a \u00d0\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u1ec1 chuy\u1ec7n \u0111\u1ea5t \u0111ai<\/strong> (<em>Credible reports suggest that several thousand peasants took up arms \u2013 mostly shovels, hoes and machetes \u2013 to do battle over Communist Party corruption and government policies on land use<\/em>, theo nh\u01b0 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a Mark Mc Donald [t\u1eeb Vi\u1ec7t Nam] qua b\u00e0i b\u00e1o \u201c<strong>Peasants Battling Hanoi Over Land In Central Highlands Fight Over Premier Coffee-Growing Region Taking On Political And Religious Overtones<\/strong>\u201d, <em>San Jose Mercury News<\/em>, 26 Feb 2001, A10.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau \u0111\u00f3, ai c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i ph\u1ea3i huy \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng an c\u0169ng nh\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u00e3 x\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn tr\u1ef1c th\u0103ng \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp v\u00e0 truy l\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 tham d\u1ef1 v\u00e0o \u201cnh\u1eefng v\u1ee5 c\u00e3i v\u00e3 gi\u1ea3n d\u1ecb\u201d n\u00e0y. H\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef, h\u00e0ng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ecb truy n\u00e3. H\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u1ea1y sang Cao Mi\u00ean xin t\u1ecb n\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo l\u1eddi b\u00e0 Phan Th\u00fay Thanh, ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean c\u1ee7a B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao, \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean b\u00e1o <em>Nh\u00e2n d\u00e2n<\/em> \u2013 s\u1ed1 ra ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 3 n\u0103m 2002 \u2013 \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u201cdo b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng, l\u1eeba g\u1ea1t n\u00ean \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean tr\u00e1i ph\u00e9p sang Cam-pu-chia\u201d. M\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 sau, h\u00f4m 13 th\u00e1ng 3 n\u0103m 2002, khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, b\u00e0 Phan Th\u00fay Thanh \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi ph\u00f3ng vi\u00ean David Brunstrom c\u1ee7a h\u00e3ng th\u00f4ng t\u1ea5n Reuters r\u1eb1ng \u201cth\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 15 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n thu\u1ed9c s\u1eafc t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 t\u1eeb Cam B\u1ed1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Cao u\u1ef7 T\u1ecb n\u1ea1n giao tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Vi\u1ec7t Nam, m\u1eb7c d\u00f9 h\u1ea7u h\u1ebft h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u2018kh\u00e1t v\u1ecdng n\u00f3ng b\u1ecfng\u2019 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng\u201d (<em>\u2018the burning desire\u2019 of most of them to come back.<\/em>).\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>B\u00e0 Thanh, r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00f3i l\u00e1o! S\u1ef1 th\u1ef1c, khi \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111\u1ec7 tam, kh\u00f4ng m\u1ed9t ai trong s\u1ed1 905 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecb n\u1ea1n t\u1ea1i Cao Mi\u00ean \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u201cc\u00e1i kh\u00e1t v\u1ecdng n\u00f3ng b\u1ecfng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng\u201d \u2013 nh\u01b0 b\u00e0 Thanh \u0111\u00e3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra nh\u01b0 v\u1eady. <\/strong>T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 xin t\u1ecb n\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Hoa K\u1ef3, t\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m 2002.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u1ea5y n\u0103m sau, v\u00e0o ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 4 n\u0103m 2004, m\u1ed9t cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh v\u0129 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c di\u1ec5n ra t\u1ea1i T\u00e2y Nguy\u00ean. L\u1ea1i \u0111\u00e0n \u00e1p, tr\u1ed1n ch\u1ea1y, th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, t\u1eed vong\u2026, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. <\/strong>V\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, khi b\u1ecb ch\u1ea5t v\u1ea5n v\u1ec1 con s\u1ed1 th\u01b0\u01a1ng vong c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1, \u00f4ng L\u00ea D\u0169ng, ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean c\u1ee7a B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao \u2013 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf nhi\u1ec7m b\u00e0 Thanh \u2013 c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1eafc \u0111\u1ea7u ngu\u00e2y ngu\u1ea9y l\u00e0 \u201cho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 ai b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u1edf Bu\u00f4n Ma Thu\u1ed9t nh\u01b0 tin c\u1ee7a Human Rights Watch. Ch\u00fang t\u00f4i c\u1ef1c l\u1ef1c b\u00e1c b\u1ecf tin n\u00e0y.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc CHXHCNVN th\u00ec (ta) c\u1ee9 \u201cc\u1ef1c l\u1ef1c b\u00e1c b\u1ecf\u201d \u2013 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ed1i ngay, ch\u1ed1i bay, ch\u1ed1i bi\u1ebfn, ch\u1ed1i ph\u0103ng, ch\u1ed1i ph\u1eaft, ch\u1ed1i n\u1eb1ng n\u1eb7c, ch\u1ed1i bai b\u1ea3i, ch\u1ed1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ea9y, ch\u1ed1i qu\u1ea7y qu\u1eady, ch\u1ed1i tu\u1ed1t lu\u1ed1t, ch\u1ed1i h\u1ebft \u2013 l\u00e0 k\u1ec3 nh\u01b0\u2026 xong chuy\u1ec7n, v\u00e0 h\u1ebft chuy\u1ec7n! Truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u00e0y, ti\u1ebfc thay, h\u01a1i kh\u00f3 gi\u1eef v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u00f4ng tin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1edfi v\u1eady, m\u1ea5y b\u1eefa sau, ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 4 n\u0103m 2004, \u00f4ng Ph\u1ea1m Th\u1ebf Duy\u1ec7t \u2013 Ch\u1ee7 t\u1ecbch U\u1ef7 ban Trung \u01b0\u01a1ng M\u1eb7t tr\u1eadn T\u1ed5 qu\u1ed1c \u2013 \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nh\u1eadn r\u1eb1ng: \u201cCh\u1ec9 c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u00fd g\u00e2y r\u1ed1i tr\u1eadt t\u1ef1 c\u00f4ng c\u1ed9ng b\u1ecb ch\u1ebft do ch\u00ednh h\u1ecd n\u00e9m \u0111\u00e1 v\u00e0o nhau. Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng trong c\u00e1c cu\u1ed9c \u1ea9u \u0111\u1ea3 l\u1eabn nhau.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dd, <em>gi\u00e0ng<\/em> \u01a1i! <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#2317e5\" class=\"has-inline-color\">Sao khi kh\u1ed5ng khi kh\u00f4ng c\u00e1i h\u00e0ng ch\u1ee5c ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecf bu\u00f4n l\u00e0ng, k\u00e9o v\u00f4 th\u00e0nh ph\u1ed1, chia l\u00e0m hai phe, d\u00e0n h\u00e0ng ngang r\u1ed3i \u201cn\u00e9m \u0111\u00e1 v\u00e0o nhau\u201d v\u00e0 \u201c\u1ea9u \u0111\u1ea3 l\u1eabn nhau\u201d cho\u2026 t\u1edbi ch\u1ebft lu\u00f4n \u2013 nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ea3 tr\u1eddi?<\/mark><\/strong> N\u00f3i (\u0111\u1ea1i) nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c sao, cha n\u1ed9i? C\u0169ng nh\u01b0 b\u00e0 Thanh, v\u00e0 \u00f4ng D\u0169ng, th\u1eb1ng ch\u1ea3 \u2013 r\u00f5 r\u00e0ng \u2013 c\u0169ng n\u00f3i l\u00e1o nh\u01b0\u2026 ranh. Thi\u1ec7t l\u00e0 th\u1ea7y ch\u1ea1y!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n n\u00fai th\u00ec kh\u00f4ng quen d\u1ed1i tr\u00e1. H\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng m\u00e3i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb (c\u1ee9 m\u1edf m\u1ed3m ra l\u00e0) n\u00f3i l\u00e1o xoen xo\u00e9t nh\u01b0 th\u1ebf. B\u1edfi th\u1ebf, sau khi tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Cao Mi\u00ean, theo t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a BBC, nghe \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u00f4m 21 th\u00e1ng 7 n\u0103m 2004, \u00f4ng Ralampee \u2013 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n t\u1eeb T\u00e2y Nguy\u00ean \u2013 \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi ph\u00f3ng vi\u00ean c\u1ee7a h\u00e3ng tin Reuters r\u1eb1ng: \u201c<strong>T\u00f4i th\u00e0 ch\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3<\/strong> (<em>I would be happy to die right here, rather than go back to Vietnam and die there<\/em>).\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d4ng Ralampee kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb cu\u1ed1i c\u00f9ng (hay duy nh\u1ea5t) \u0111\u00e3 b\u1ea7y t\u1ecf m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 quy\u1ebft li\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady. C\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n n\u00fai, v\u00e0 h\u00e0ng tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u1ee7a h\u1ecd \u1edf mi\u1ec1n xu\u00f4i, c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u1ebfn sinh m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u1ecf phi\u1ebfu (b\u1eb1ng ch\u00e2n ho\u1eb7c b\u1eb1ng thuy\u1ec1n) theo ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tai ho\u1ea1 m\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ea3n mang l\u1ea1i \u0111\u00e2u ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean. H\u00e3y \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc v\u1eeba n\u00eau xem. Xin v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c in \u0111\u1eadm, theo nguy\u00ean b\u1ea3n:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">D\u00e2n s\u1ed1 T\u00e2y Nguy\u00ean t\u0103ng nhanh, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, v\u1edbi c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 l\u1edbn;<\/mark><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">S\u1ef1 tan v\u1ee1 c\u1ee7a l\u00e0ng T\u00e2y Nguy\u00ean;<\/mark><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1 nghi\u00eam tr\u1ecdng;<\/mark><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba b\u1ecb m\u1ea5t \u0111\u1ea5t;<\/mark><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">V\u0103n ho\u00e1 T\u00e2y Nguy\u00ean b\u1ecb mai m\u1ed9t.<\/mark><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ch\u1edb c\u00f3 c\u00e1i l\u00e0ng qu\u00ea n\u00e0o \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc m\u00e0 kh\u00f4ng \u201ctan v\u1ee1\u201d, sau C\u1ea3i c\u00e1ch Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t? C\u00f3 d\u00f2ng s\u00f4ng n\u00e0o, khu r\u1eebng n\u00e0o \u2013 xuy\u00ean su\u1ed1t c\u1ea3 hai mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u2013 kh\u00f4ng b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m, t\u00e0n ph\u00e1, h\u1ee7y ho\u1ea1i ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 ri\u00eang chi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f9 ch\u00ednh s\u00e1ch h\u1ee3p t\u00e1c x\u00e3 n\u00f4ng nghi\u1ec7p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c thi \u1edf mi\u1ec1n Nam, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00e2m tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 n\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng khi\u1ebfn cho v\u00f4 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n xu\u00f4i m\u1ea5t tr\u1eafng \u0111\u1ea5t h\u1ebft \u0111ai. <strong>\u201cTi\u1ebfng k\u00eau gi\u1eefa r\u1eebng U Minh H\u1ea1\u201d <\/strong>(\u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i b\u1edfi ph\u00f3ng vi\u00ean Ho\u00e0ng Tr\u00ed D\u0169ng, \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean <em>Tu\u1ed5i tr\u1ebb Online<\/em>, v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9 n\u0103m 2005) nghe c\u0169ng ai o\u00e1n, v\u00e0 th\u1ea3m thi\u1ebft \u0111\u00e2u c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec ti\u1ebfng n\u1ea5c c\u1ee7a n\u00fai r\u1eebng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u201c<em>T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u mi\u1ec1n qu\u00ea ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00f9ng s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc \u0110BSCL, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a l\u1ea7n n\u00e0o t\u01a1i b\u1ecb \u2018s\u1ed1c\u2019 nh\u01b0 chuy\u1ebfn \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y. N\u01a1i t\u00f4i \u0111\u1ebfn l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng qu\u00ea gi\u00e1p ranh gi\u1eefa hai t\u1ec9nh Ki\u00ean Giang \u2013 C\u00e0 Mau, c\u00e1ch kh\u00f4ng xa trung t\u00e2m hai th\u00e0nh ph\u1ed1 R\u1ea1ch Gi\u00e1 v\u00e0 C\u00e0 Mau, v\u1eady m\u00e0 \u0111\u00e3 30 n\u0103m sau ng\u00e0y \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u00f9ng qu\u00ea \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 b\u1ee9c tranh bu\u1ed3n th\u1ea3m v\u1edbi nhi\u1ec1u n\u1ed7i b\u1ee9c x\u00fac: kh\u00f4ng \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng tr\u1ea1m x\u00e1, kh\u00f4ng h\u1ed9 kh\u1ea9u, kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t s\u1ea3n xu\u1ea5t\u2026<\/em><\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh \u1ea5y l\u00e0 c\u01a1 ng\u01a1i c\u1ee7a c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u2013 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u00e0nh gi\u1eadt \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u1eadt \u1edf ngay m\u1ed9t g\u00f3c L\u00e2m tr\u01b0\u1eddng U Minh 2, \u1ea5p 4, x\u00e3 Kh\u00e1nh H\u1ecba, huy\u1ec7n U Minh, t\u1ec9nh C\u00e0 Mau.<\/mark><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>[\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"><em>C\u00e1ch \u0111\u00e2y hai n\u0103m m\u1ed9t ch\u00e1u b\u00e9 t\u00ean H\u1eb1ng, 10 tu\u1ed5i, con c\u1ee7a hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng tr\u1ebb kh\u00f4ng may b\u1ecb b\u1ec7nh vi\u00eam ru\u1ed9t th\u1eeba c\u1ea5p t\u00ednh, nh\u01b0ng \u1edf gi\u1eefa r\u1eebng kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ea1m y t\u1ebf, m\u00e0 l\u00f2ng k\u00eanh tr\u01a1 \u0111\u00e1y kh\u00f4 queo, c\u00f2n tr\u00ean b\u1edd th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i r\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u00e0nh ng\u1ed3i nh\u00ecn con ch\u1ebft m\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c v\u00ec kh\u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o chuy\u1ec3n \u0111i b\u1ec7nh vi\u1ec7n<\/em>\u2026\u201d<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u201cv\u0103n h\u00f3a b\u1ecb mai m\u1ed9t\u201d hay suy \u0111\u1ed3i l\u00e0 \u201ct\u00ecnh tr\u1ea1ng chung c\u1ee7a c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc,\u201d ch\u1edb \u0111\u00e2u c\u00f3 ri\u00eang chi \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean! T\u00f4i c\u0169ng ch\u1ea3 th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 d\u1ecb bi\u1ec7t n\u00e0o gi\u1eefa hai cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean, v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng: Th\u00e1i B\u00ecnh, \u0110\u00f4ng An, Nam H\u00e0, Ngh\u1ec7 An, Tr\u00e0 C\u1ed5\u2026 T\u1ef1u trung, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u00e2n ch\u1ea5t \u2013 khi b\u1ecb d\u1ed3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n t\u01b0\u1eddng, th\u1ebf th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u00e0 t\u00f4i e r\u1eb1ng \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1ed3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n t\u01b0\u1eddng r\u1ed3i. Tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y nh\u1eefng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb ph\u00e1t tri\u1ec3n , hay \u201cph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng\u201d, \u0111\u1ec1u b\u1ea5t kh\u1ea3 thi. Kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ed9ng s\u1ea3n, \u1edf nh\u1eefng qu\u1ed1c gia kh\u00e1c, cho th\u1ea5y l\u00e0 <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">th\u1ec3 ch\u1ebf n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf<\/mark> ch\u1ee9 <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>C\u00f2n l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o thay th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 th\u00ec (sorry) t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft. V\u00e0 \u0111\u00e2y, ch\u1eafc ch\u1eafn, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cchuy\u1ec7n ri\u00eang\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n n\u00fai ch\u00fang t\u00f4i. T\u00e2y Nguy\u00ean, ngh\u0129 cho c\u00f9ng, ch\u1ec9 l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed9t Vi\u1ec7t Nam thu nh\u1ecf, v\u1edbi nh\u1eefng n\u00e9t kh\u1eafc kh\u1ed1c li\u1ec7t v\u00e0 t\u00e0n b\u1ea1o h\u01a1n (\u0111\u00f4i ch\u00fat) th\u1ebf th\u00f4i.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K\u2019 Tien<\/strong><br>10\/2008<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(*) Jacques Dournes c\u00f2n c\u00f3 b\u00fat danh l\u00e0 Dam Bo, t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u C\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c mi\u1ec1n n\u00fai Nam \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m 1950, tr\u00ean T\u1ea1p ch\u00ed Ph\u00e1p \u2013 \u00c1 (France-Asie 49-50 Numero Special Consacre aux Populations Montagnardes du Sud-Indochinois: Saigon,1950) v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n d\u1ecbch l\u00e0 Mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t huy\u1ec1n \u1ea3o, m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c g\u1eaby g\u1ecdn v\u00e0 t\u00e0i hoa b\u1edfi nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u00e0 b\u00e1o B\u00f9i T\u00edn, khi vui, t\u00e2m s\u1ef1: \u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f9a m\u1ed9t c\u00e1ch chua cay r\u1eb1ng tr\u00ean b\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 tin d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady ph\u1ea7n n\u00e0o (v\u00ec v\u1eabn c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p d\u1ef1 b\u00e1o sai), c\u00f3 th\u1ec3 tin t\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=17348\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17349,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[12,57,53,78],"tags":[118,212,159,196,187,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-17348","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","category-kinhte-chinhtri","category-kysu","tag-chinh-tri","tag-chuyen-de","tag-tan-man","tag-tap-ghi","tag-viet-cong","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17348"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17348\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17349"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}