{"id":17391,"date":"2023-06-19T00:18:00","date_gmt":"2023-06-19T00:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=17391"},"modified":"2023-06-22T18:26:16","modified_gmt":"2023-06-22T18:26:16","slug":"so-tay-thuong-dan-ktien-y-bion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=17391","title":{"rendered":"<strong>S\u1ed5 Tay Th\u01b0\u1ee3ng D\u00e2n K&#8217;Ti\u00ean: Y Bion<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>T\u01b0\u1edfng N\u0103ng Ti\u1ebfn <\/span>"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"560\" height=\"269\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-17392\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-21.png 560w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-21-300x144.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-21-465x223.png 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 560px) 100vw, 560px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">_________________________<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBu\u00f4n \u0111\u1eb9p nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ee9c tranh v\u1edbi 36 m\u00e1i nh\u00e0 s\u00e0n x\u1ebfp h\u00e0ng \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng b\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t pha c\u00e1t m\u1ecbn m\u00e0ng. Bao quanh bu\u00f4n l\u00e0 c\u00e1nh r\u1eebng gi\u00e0 k\u00e8m theo d\u1eaby n\u00fai Ch P\u00e1&#8230; B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Bu\u00f4n Um l\u00e0 ch\u1ea1m v\u00e0o ch\u00e2n r\u1eebng, g\u1eb7p kh\u00f4ng kh\u00ed m\u00e1t d\u1ecbu, nghe ti\u1ebfng chim l\u1ea3nh l\u00f3t r\u00edu ran mu\u00f4n \u0111i\u1ec7u v\u00e0 c\u1ea3 ti\u1ebfng su\u1ed1i r\u00f3c r\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00ecn l\u00ean r\u1eebng xanh um, t\u1ea7ng t\u1ea7ng l\u1edbp l\u1edbp th\u00e2m nghi\u00eam. Nh\u00ecn xu\u1ed1ng thung l\u0169ng cu\u1ed1i bu\u00f4n th\u1ea5y m\u01b0\u1ee3t m\u00e0 l\u00faa n\u01b0\u1edbc&#8230; Bu\u00f4n Um c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u l\u1eafm r\u1ed3i, t\u1eeb th\u1eddi c\u00e2y r\u1eebng tr\u00ean n\u00fai Ch P\u00e1 m\u1edbi to b\u1eb1ng th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn gi\u1edd c\u00e2y \u0111\u00e3 to b\u1eb1ng n\u0103m, b\u1eb1ng b\u1ea9y th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1eadp l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u1ede \u0111\u00e2u ph\u00e1 r\u1eebng l\u00e0m n\u01b0\u01a1ng l\u00e0m r\u1eaby, m\u1eb7c h\u1ecd, c\u00f2n \u1edf Bu\u00f4n Um d\u00e2n l\u00e0ng t\u1eeb th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 th\u1eddi \u00f4ng b\u00e0, \u0111\u1ebfn th\u1eddi con ch\u00e1u b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi nhau l\u1eddi th\u1ec1 gi\u1eef c\u00e1nh r\u1eebng nguy\u00ean v\u1eb9n. Nh\u1eefng khi c\u1ea7n \u0111\u1ea5t l\u00e0m r\u1eaby, b\u00e0 con ch\u1ec9 d\u00e1m \u0111\u1ed1t nh\u1eefng kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u1ecf tranh, v\u00e0i \u0111\u00e1m r\u1eebng b\u1ee5i l\u00fap x\u00fap&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 c\u00e1nh r\u1eebng Bu\u00f4n Um \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n qua m\u1ed9t h\u1ed3i kh\u00e1c, v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1eadn kh\u00e1c. <strong>\u0110\u00f3 l\u00e0 n\u0103m 1999, c\u00e1nh r\u1eebng Ch P\u00e1 \u0111ang y\u00ean \u1ea3, xe m\u00e1y t\u1eeb \u0111\u00e2u \u1ea7m \u1ea7m k\u00e9o t\u1edbi. X\u00ed nghi\u1ec7p khai th\u00e1c ch\u1ebf bi\u1ebfn l\u00e2m s\u1ea3n K. \u1ee7i \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o r\u1eebng khai th\u00e1c g\u1ed7. D\u00e2n l\u00e0ng ng\u01a1 ng\u00e1c&#8230;\u201d <\/strong>(http:\/\/www.vov.org.vn\/2002_03_vietnamese\/xahoi.htm).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>N\u1ea1n l\u00e2m t\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp r\u1eebng, kh\u00f4ng ch\u1ec9 x\u1ea9y ra \u1edf Ch P\u00e1. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf bu\u00f4n Um c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb duy nh\u1ea5t b\u1ecb b\u1ee9c hi\u1ebfp v\u00e0 \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn ch\u00e2n t\u01b0\u1eddng. Con giun x\u00e9o m\u00e3i c\u0169ng o\u1eb1n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m 2001, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n n\u00fai \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady b\u1ea7y t\u1ecf th\u00e1i \u0111\u1ed9 b\u1ea5t b\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng cu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#2014e6\" class=\"has-inline-color\">Thay v\u00ec x\u00e9t l\u1ea1i ch\u00ednh s\u00e1ch h\u00e0 kh\u1eafc c\u00f9ng th\u00e1i \u0111\u1ed9 ngang ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam (v\u1edbi b\u1ea3n ch\u1ea5t hung \u00e1c v\u00e0 x\u1ea5c xu\u1ee3c c\u1ed1 h\u1eefu) \u0111\u00e3 \u0111\u00e0n \u00e1p, s\u0103n \u0111u\u1ed5i, b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 tra t\u1ea5n n\u1ea1n nh\u00e2n.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1 v\u00e0o nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh h\u1ed3i th\u00e1ng 02\/01 b\u1ecb \u201c\u0111\u1ea5u t\u1ed1\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch \u00e9p bu\u1ed9c \u0111\u1ee9ng nh\u1eadn t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0ng v\u00e0 th\u1ec1 s\u1ebd th\u00f4i li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u00ean ngo\u00e0i c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ebd t\u1eeb b\u1ecf t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh <\/mark><\/strong>[Villagers who had participated in the February 2001 demonstrations were forced to stand up in front of their entire village and local authorities to admit their wrongdoing, pledge to cease any contacts with outside groups, and renounce their religion \u2013 <strong>Vietnam&#8217;s Repression of Montagnard<\/strong> (Human Rights Watch Press, New York, April 23, 2002].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i b\u1ecf ch\u1ea1y kh\u1ecfi Vi\u1ec7t Nam. <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1612db\" class=\"has-inline-color\">Y Bion, m\u1ed9t ch\u00e0ng trai tr\u1ebb c\u1ee7a n\u00fai r\u1eebng Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n, \u0111\u00e3 l\u00eca b\u1ecf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng b\u1ea3n l\u00e0ng trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u00f3. Y Bion c\u00f9ng v\u1edbi 905 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eefa (trong s\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t em b\u00e9 m\u1edbi sinh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i chuy\u1ec3n t\u1eeb tr\u1ea1i t\u1ecb n\u1ea1n Mondokiri v\u1ec1 Phnom Penh) \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Hoa K\u1ef3.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian b\u1ee1 ng\u1ee1, r\u1ed3i (ch\u1eafc) Y Bion c\u0169ng s\u1ebd h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i ngh\u1ec1, ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m, t\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00e1i \u1ea5m gia \u0111\u00ecnh nho nh\u1ecf, v\u00e0 s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi an b\u00ecnh \u2013 nh\u01b0 bao nhi\u00eau th\u1ebf h\u1ec7 di d\u00e2n kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn s\u1ed1ng (v\u00e0 ch\u1ebft) \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ea3nh \u0111\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a Y Bion, d\u00f9 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, v\u1eabn l\u00e0 ni\u1ec1m \u01b0\u1edbc m\u01a1 xa v\u1eddi (v\u01b0\u1ee3t t\u1ea7m tay v\u1edbi) c\u1ee7a h\u00e0ng tri\u1ec7u tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Vi\u1ec7t kh\u00e1c \u2013 b\u1ea5t k\u1ec3 thu\u1ed9c s\u1eafc d\u00e2n n\u00e0o, \u0111ang s\u1ed1ng (v\u00e0 ch\u1ebft d\u1edf) \u1edf Vi\u1ec7t Nam. Nh\u01b0ng ho\u00e0i v\u1ecdng c\u1ee7a Y Bion kh\u00f4ng d\u1eebng \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201c\u0110\u1eddi s\u1ed1ng M\u1ef9 th\u00ec t\u1ed1t v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y. Nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u00fang t\u00f4i \u0111i M\u1ef9, sau \u0111\u00e2y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd qu\u00ean khu v\u1ef1c T\u00e2y nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea9y ra \u1edf \u0111\u00f3. T\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean. Khi v\u00f9ng T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do, t\u00f4i s\u1ebd quay v\u1ec1.\u201d<\/strong> Y Bion \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi v\u1edbi ph\u00f3ng vi\u00ean c\u1ee7a h\u00e3ng Reuter nh\u01b0 v\u1eady, khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi v\u1ec1 d\u1ef1 t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh cho t\u01b0\u01a1ng lai (\u201cNg\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng S\u1ebd \u0110i M\u1ef9 \u0110\u1ecbnh C\u01b0 Nh\u01b0ng Tr\u1edf V\u1ec1 Khi Qu\u00ea H\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 Do\u201d. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, Westminster, California, 2 th\u00e1ng 5 n\u0103m 02).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#0e10ec\" class=\"has-inline-color\">Y Bion kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ecb n\u1ea1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean (hay cu\u1ed1i c\u00f9ng) \u0111\u1ebfn M\u1ef9. Anh c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t (v\u1eeba b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n \u0111i) \u0111\u00e3 \u00f4m m\u1ed9ng tr\u1edf v\u1ec1 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. T\u00e2m s\u1ef1 c\u1ee7a Y Bion, ch\u1eafn ch\u1eafn, \u0111\u00e3 l\u00e0m nao l\u00f2ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u2013 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 1980, khi phong tr\u00e0o vu\u1ee3t bi\u1ec3n t\u00ecm t\u1ef1 do l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m cao nh\u1ea5t, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u1eafn r\u0103ng r\u1eddi b\u1ecf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 nh\u1ee7 l\u00f2ng r\u1eb1ng: \u201cmai n\u00e0y ch\u00fang ta c\u00f9ng v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam.\u201d<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay, h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u201cc\u00f9ng v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam\u201d nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 v\u1ec1 ch\u01a1i th\u00f4i!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i ngh\u0129 l\u00e0 Y Bion \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng v\u1edbi m\u1ed9t \u00fd h\u01b0\u1edbng t\u1eed t\u1ebf h\u01a1n nh\u01b0 th\u1ebf. T\u00f4i c\u0169ng tin r\u1eb1ng khi v\u1ec1 t\u00f3c c\u1ee7a Y Bion v\u1eabn h\u00e3y c\u00f2n xanh. May m\u1eafn h\u01a1n nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t hai th\u1eadp ni\u00ean v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y v\u1ec1 c\u1ee7a Y Bion kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t \u01b0\u1edbc v\u1ecdng xa v\u1eddi n\u1eefa. S\u1ef1 b\u0103ng ho\u1ea1i c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n h\u00e0nh \u1edf Vi\u1ec7t Nam, hy v\u1ecdng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eadt c\u00f9ng t\u1ea5t bi\u1ebfn. Tuy v\u1eady, s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft s\u1ebd di\u1ec5n bi\u1ebfn theo chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng an b\u00ecnh v\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u2013 nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n, n\u01a1i Y Bion \u0111\u00e3 m\u1edf m\u1eaft ch\u00e0o \u0111\u1eddi, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 \u201c<strong>ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng trong l\u00f2ng d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00e1p s\u1ed1<\/strong>.\u201d (Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy. \u201cT\u00ecm Hi\u1ec3u Nguy\u00ean Nh\u00e2n Nh\u1eefng Cu\u1ed9c N\u1ed5i D\u1eady C\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng Tr\u00ean Cao Nguy\u00ean Mi\u1ec1n Trung\u201d. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, 11 April 2001, B2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu \u0111\u00fang th\u1ebf, vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng \u201cmai n\u00e0y ch\u00fang ta c\u00f9ng v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam\u201d \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng e s\u1ebd c\u00f3 l\u1eafm gian nan v\u00e0 tr\u1eafc tr\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chi\u1ec1u ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 6 n\u0103m 2002, \u0111\u00e0i Ph\u00e1t Thanh \u00c1 Ch\u00e2u T\u1ef1 Do loan b\u00e1o: \u201cTin t\u1ee9c xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Cambodia cho bi\u1ebft, to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng Vi\u1ec7t Nam t\u1ecb n\u1ea1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 r\u1eddi th\u1ee7 \u0111\u00f4 Phnom Penh h\u1ed3i chi\u1ec1u h\u00f4m nay \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng sang Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0. Tin t\u1ee9c cho bi\u1ebft to\u00e1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean g\u1ed3m 50 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ebd \u0111\u1ebfn Los Angeles v\u00e0o s\u00e1ng s\u1edbm mai, t\u00ednh theo gi\u1edd Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y trong v\u00f2ng 3 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi v\u1ec1 bang North Carolina \u0111\u1ecbnh c\u01b0.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y Bion, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3, s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t trong n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn M\u1ef9. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u1ede Hoa K\u1ef3 c\u00f3 hai t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea5u tranh cho quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eafc t\u1ed9c \u1edf VN. <\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">T\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Montagnard Foundation, Inc. Tr\u1ee5 s\u1edf \u0111\u1eb7t t\u1ea1i South Carolina \u2013 do \u00f4ng Ksor Kok, ng\u01b0\u1eddi s\u1eafc t\u00f4c Gia Rai, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. H\u1ecd ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng l\u1eadp qu\u1ed1c, t\u00e1ch h\u1eb3n Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n ra th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u1ed1c gia bi\u1ec7t l\u1eadp.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00d0\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c BAJARAKA <\/strong>\u2013 t\u00ean vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a b\u1ed1n s\u1eafc d\u00e2n Bahnar, Jarai, Rade, and Kaho \u2013 ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a Fulro, k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1957 (<em>The goal of the BAJARAKA was to have a separate nation with its own administration and army. What it really means is the independence for Degar peoples)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">T\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ee9 hai c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Montagnard Human Rights Organization, th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1998, c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf \u1edf North Carolina, do hai \u00f4ng Y Bhuat Eban (ch\u1ee7 t\u1ecbch) v\u00e0 Nay Rong (ph\u00f3 ch\u1ee7 t\u1ecbch) l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. MHRO c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u00f4n ho\u00e0 v\u00e0 nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n: \u0111\u1ea5u tranh tr\u01b0\u1eddng k\u1ef3 b\u1eb1ng nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn khi nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng cu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i th\u1eeba nh\u1eadn v\u00e0 tho\u1ea3 m\u00e3n nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi sau \u0111\u00e2y:<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">1. Ch\u1ea5p nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 ch\u1ee7 nh\u00e2n ch\u00ednh th\u1ed1ng v\u00e0 h\u1ee3p ph\u00e1p c\u1ee7a v\u00f9ng Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 quy\u1ec1n t\u1ef1 tr\u1ecb c\u1ee7a v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y, nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba nh\u1eadn b\u1edfi n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 5 n\u0103m 46.<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">2. T\u00f4n tr\u1ecdng quy\u1ec1n t\u1ef1 quy\u1ebft, \u0111\u1ed9c l\u1eadp, t\u1ef1 do v\u00e0 ch\u1ee7 quy\u1ec1n l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng.<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">3. C\u00f4ng nh\u1eadn nh\u1eefng quy\u1ec1n c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m b\u1edfi b\u1ea3n Tuy\u00ean Ng\u00f4n Qu\u1ed1c T\u1ebf Nh\u00e2n Quy\u1ec1n do \u0111\u1ea1i H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c c\u00f4ng b\u1ed1 v\u00e0o ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 12 n\u0103m 1948.<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(The MHRO will carry out a long-term struggle in peaceful means until the Hanoi government recognizes and satisfies the following demand:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>1. To recognize the Montagnard people as the legal and rightful owners of the Central Highlands of Vietnam. And to recognize the autonomy granted to the Montagnard people by the French on May 27, 1946.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>2. To respect the right to self-determination, independence, freedom and territorial sovereignty of the Montagnard people.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>3. To recognize the basic rights of the Montagnard people that are guaranteed by the Universal Declaration of Human Rights proclaimed by the General Assembly of the United Nations on December 10, 1948 &#8211; )<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Montangard Foundation Inc. l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c ch\u00ednh c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng 02\/01, m\u1ed9t bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng l\u1edbn nh\u1ea5t \u1edf Vi\u1ec7t Nam k\u1ec3 t\u1eeb khi ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh quy\u1ec1n. <\/strong>V\u1ec1 ph\u00eda Montagnard Human Rights Organization, h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c nhi\u1ec1u cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh \u1edf Washington D.C. v\u00e0 New York v\u00e0o n\u0103m 2001 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ch\u00ednh s\u00e1ch man r\u1ee3 c\u1ee7a nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh gi\u1edbi Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n \u1edf Cao Mi\u00ean (sau bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng 02\/01) \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf M\u1ef9.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-17393\" width=\"401\" height=\"296\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-22.png 539w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-22-300x222.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-22-465x343.png 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 401px) 100vw, 401px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i e r\u1eb1ng Y Bion kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u1eeba k\u1ec3, c\u0169ng nh\u01b0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ea7u h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t (c\u00f3 l\u1ebd) c\u0169ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf. Ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng c\u1ee7a \u201c\u0111\u1ed3ng b\u00e0o\u201d Th\u01b0\u1ee3ng trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Kinh ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00e1p s\u1ed1, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh; chuy\u1ec7n kh\u00f3 \u0111\u00e0nh h\u01a1n l\u00e0 (d\u01b0\u1eddng nh\u01b0) c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5y ai b\u1eadn t\u00e2m xem l\u00e0 h\u1ecd s\u1ebd \u201c\u0111\u1ee9ng\u201d, \u201cn\u1eb1m\u201d hay \u201cng\u1ed3i\u201d ra sao c\u1ea3. C\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ec3 h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 hi\u1ec7n h\u1eefu v\u1eady; ho\u1eb7c gi\u1ea3, n\u1ebfu c\u00f3, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u201cchuy\u1ec7n nh\u1ecf th\u00f4i\u201d!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cho \u0111\u1ebfn nay, theo nh\u01b0 t\u00f4i bi\u1ebft (v\u00e0 t\u00f4i c\u1ea7u mong r\u1eb1ng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n sai s\u00f3t), T\u1eadp H\u1ee3p D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0110a Nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c duy nh\u1ea5t \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u1ee7ng t\u1ed9c, trong D\u1ef1 \u00c1n Ch\u00ednh Tr\u1ecb D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0110a Nguy\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd :<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201c<em>\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta tuy c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ecbch s\u1eed d\u00e0i nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1edbi. Mi\u1ec1n Trung m\u1edbi h\u1ed9i nh\u1eadp xong t\u1eeb the k\u1ef7 17, mi\u1ec1n Nam t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 18. N\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 ti\u1ebfp nh\u1eadn r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1edbi v\u1ec1 \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 ch\u1ee7ng t\u1ed9c. Tuy v\u1eady t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a ta l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00edch nghi v\u1edbi nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3 v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c quan ni\u1ec7m m\u1ed9t c\u00e1ch sai l\u1ea7m nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng duy nh\u1ea5t: c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Kinh&#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Trong su\u1ed1t d\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed, tr\u1eeb m\u1ed9t v\u00e0i ngo\u1ea1i l\u1ec7 \u00edt \u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi Kinh h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u01b0a h\u1ec1 nh\u00ecn nh\u1eadn m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c s\u1eafc t\u1ed9c \u00edt ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1ec9 \u00e1p \u0111\u1eb7t khu\u00f4n m\u1eabu c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u1ebfu c\u1ea7n b\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c. T\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u1ec7t \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch th\u1ecfa \u0111\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn t\u1edbi nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 r\u1ea5t tai h\u1ea1i, nh\u1ea5t l\u00e0 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay v\u00e0 s\u1eafp t\u1edbi.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia \u0111ang v\u00e0 s\u1ebd c\u00f2n ph\u1ea3i kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n v\u00ec nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady cu\u1ed3ng nhi\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c s\u1eafc t\u1ed9c \u00edt ng\u01b0\u1eddi v\u00f9ng l\u00ean \u0111\u00f2i b\u1ea3n th\u1ec3. N\u1ebfu ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c \u0111\u1ec3 cho t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y x\u1ea3y ra th\u00ec hai v\u00f9ng r\u1ed9ng l\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00e0 mi\u1ec1n Th\u01b0\u1ee3ng Du ph\u00eda B\u1eafc v\u00e0 mi\u1ec1n Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea5t \u1ed5n v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3<\/strong>c.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>C\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u01b0 nhau trong m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng&#8230; C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ed1c Khmer \u0111\u00e3 s\u1ed1ng t\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ed1c Hoa \u0111\u00e3 g\u00f3p c\u00f4ng l\u1edbn khai m\u1edf ra mi\u1ec1n Nam ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam tr\u1ecdn v\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc lu\u1eadt ph\u00e1p c\u0169ng nh\u01b0 trong t\u00ecnh c\u1ea3m d\u00e2n t\u1ed9c.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Qu\u1ed1c gia Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i g\u1ea1t b\u1ecf h\u1eb3n \u00fd \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t h\u00f3a \u0111\u1ec3 m\u01b0u t\u00ecm \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn trong d\u1ecb bi\u1ec7t. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a b\u1eb1ng m\u1ed9t ch\u1ee7ng t\u1ed9c m\u00e0 b\u1eb1ng s\u1ef1 ch\u1ea5p nh\u1eadn chia s\u1ebb m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai chung&#8230; L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c s\u1eafc d\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam&#8230;\u201d<\/strong><\/em> [Th\u00e0nh C\u00f4ng Th\u1ebf K\u1ef7 21 (D\u1ef1 \u00c1n Ch\u00ednh Tr\u1ecb D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0110a Nguy\u00ean) Paris 2001, trang 58 &amp;59].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i thi\u1ec7t m\u00e1t l\u00f2ng m\u00e1t d\u1ea1 v\u00ec nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u0103n in nghi\u00eang v\u1eeba tr\u00edch d\u1eabn, d\u00f9 t\u1ef1 th\u00e2m t\u00e2m ch\u01b0a d\u00e1m mong m\u1ecfi \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n m\u1ecdi con d\u00e2n s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t \u201cph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam tr\u1ecdn v\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc lu\u1eadt ph\u00e1p c\u0169ng nh\u01b0 trong t\u00ecnh c\u1ea3m d\u00e2n t\u1ed9c.\u201d Chuy\u1ec7n \u201ct\u00ecnh c\u1ea3m\u201d, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3, t\u00ednh sau. Ngu\u1eddi ta \u2018nh\u00ecn nhau\u201d ho\u1eb7c \u201ccoi nhau\u201d ra sao c\u00f2n tu\u1ef3 v\u00e0o \u201ck\u00edch th\u01b0\u1edbc\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 \u201ct\u1ea7m nh\u00ecn\u201d, c\u1ee7a t\u1eebng c\u00e1 th\u1ec3. Nh\u01b0ng \u1edf b\u00ecnh di\u1ec7n qu\u1ed1c gia, v\u00e0 v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t tu\u1ed5i t\u00e1c, ph\u00e1i t\u00ednh, t\u00f4n gi\u00e1o, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, qu\u00e1 kh\u1ee9 hay s\u1eafc t\u1ed9c g\u00ec r\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u1eeb l\u00e2u, nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc tr\u00ean tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 t\u1ea1o l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 ph\u00fa t\u00fac cho d\u00e2n ch\u00fang nh\u1edd v\u00e0o \u00fd ni\u1ec7m bao dung v\u00e0 khai ph\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf &#8211; khi \u0111\u1eb7t m\u1ecdi n\u1ec1n m\u00f3ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u1ed1c gia c\u1ee7a h\u1ecd.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t (nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp s\u1ed1ng \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1ed1c) kh\u00f4ng h\u1ecdc h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u1eeb nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u00f3? T\u1ea1i sao \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t (b\u1ea5t k\u1ec3 Kinh\/Th\u01b0\u1ee3ng) ph\u1ea3i tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1i \u00fd ni\u1ec7m \u201ct\u1ef1 tr\u1ecb\u201d, v\u00e0 nh\u1eefng ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u2013 t\u1eeb ti\u1ec1n b\u00e1n th\u1ebf k\u1ef7 XX \u2013 v\u1ec1 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0 h\u1ecd ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 P.M.S.I. (Pays Montagnards du Sud Indochinois) hay g\u00ec g\u00ec \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00f3 ch\u1ea3 qua l\u00e0 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c chia \u0111\u1ec3 tr\u1ecb, ti\u1ec7n l\u1ee3i cho h\u1ecd, v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u0169 m\u00e0 th\u00f4i. Sao c\u1ee9 nghe \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3, Trung K\u1ef3 hay Nam K\u1ef3 T\u1ef1 Tr\u1ecb&#8230; l\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean t\u00f4i mu\u1ed1n&#8230; \u00f3i!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">T\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng tin r\u1eb1ng th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t qu\u1ed1c gia ri\u00eang \u1edf Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n, v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 v\u00e0i tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi, bao g\u1ed3m h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i s\u0103c d\u00e2n ri\u00eang bi\u1ec7t (Bahnar, Jarai, Rhade, Koho, Sedang, Bru, Pacoh, Ktu, Jeh, cua, Halang, Hre, Rongao, Monom. Roglai, Cru, Monong, Lat, Sre, Nop, Maa, Stieng, ect&#8230;) gi\u1eefa m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 kh\u1ea3 thi \u2013 \u00edt nh\u1ea5t th\u00ec c\u0169ng trong ho\u00e0n c\u1ea3nh hi\u1ec7n t\u1ea1i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng mang lai l\u1ee3i \u00edch thi\u1ebft th\u1ef1c (cho b\u1ea5t c\u1ee9 ai) m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 nguy c\u01a1 t\u1ea1o ra b\u1ea5t \u1ed5n v\u00e0 chi\u1ebfn tranh, nh\u1ea5t l\u00e0 n\u1ed9i chi\u1ebfn.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i xin l\u1ed7i v\u00ec th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u01a1i thi\u1ebfu t\u1ef1 ch\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh qua nh\u1eefng gi\u00f2ng ch\u1eef (chuy\u00ean ch\u1edf qu\u00e1 nhi\u1ec1u x\u00fac c\u1ea3m) nh\u01b0 v\u1eeba vi\u1ebft. Ch\u1ea3 qua v\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5t v\u1ecdng qu\u00e1, th\u1ea5t v\u1ecdng n\u00e3o n\u1ec1, v\u00e0 th\u1ea5t v\u1ecdng \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c v\u1ec1 c\u00e1ch m\u00e0 d\u00e2n Vi\u1ec7t (n\u00f3i chung, ch\u1ee9 ch\u1ea3 ri\u00eang chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u1ed9ng s\u1ea3n) c\u01b0 x\u1eed v\u1edbi nhau, nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng \u201c\u0111\u1ed3ng b\u00e0o\u201d k\u00e9m may m\u1eafn c\u1ee7a m\u00ecnh \u2013 n\u01a1i mi\u1ec1n s\u01a1n c\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i c\u0169ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9, n\u1ebfu sai l\u1ea7m, v\u00ec \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u1ee7ng h\u1ed9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi t\u1ef1 tr\u1ecb hay l\u1eadp qu\u1ed1c c\u1ee7a nh\u1eefng c\u01b0 d\u00e2n \u1edf Cao Nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n. \u0110\u00fang ra, \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 th\u1ee9 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n (nh\u01b0 t\u00f4i) c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1m b\u00e0n. (Ch\u00fang s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n c\u00e3i v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn chung quy\u1ebft b\u1edfi qu\u1ed1c h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam, mai h\u1eadu, v\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 q\u00fai v\u1ecb d\u00e2n bi\u1ec3u c\u1ee7a m\u1ecdi s\u1eafc d\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, v\u00ec \u0111\u00e3 l\u1ee1 b\u00e0n (v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ee7 quan), t\u00f4i \u0111\u00e0nh \u201cb\u00e0n\u201d ti\u1ebfp. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1013e0\" class=\"has-inline-color\">Ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng duy nh\u1ea5t \u1edf Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 th\u00f4i. H\u1ecd \u0111\u1ee9ng ngang h\u00e0ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kinh v\u00e0 v\u1edbi m\u1ecdi s\u1eafc d\u00e2n kh\u00e1c tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1p s\u1ed1 duy nh\u1ea5t (\u0111\u00fang) cho b\u00e0i to\u00e1n ch\u1ee7ng t\u1ed9c \u1edf Vi\u1ec7t Nam.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ch\u00fang ta (c\u00f3 th\u1ec3) kh\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng trong \u00e1nh m\u1eaft c\u1ee7a nhau nh\u01b0ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi (b\u1eaft bu\u1ed9c) ph\u1ea3i tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1p lu\u1eadt. N\u1ebfu kh\u00f4ng, t\u00ecnh tr\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam h\u1eadu c\u1ed9ng s\u1ea3n so s\u00e1nh v\u1edbi hi\u1ec7n tr\u1ea1ng (n\u1ebfu c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t) th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u2013 ch\u1ee9 b\u1ea3n ch\u1ea5t n\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 c\u00e1i th\u1ee9 x\u00e3 h\u1ed9i x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean k\u1ef3 th\u1ecb, b\u1ea5t c\u00f4ng v\u00e0 \u00e1p b\u1ee9c.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u01b0\u1edfng N\u0103ng Ti\u1ebfn <\/strong><br>2004<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBu\u00f4n \u0111\u1eb9p nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ee9c tranh v\u1edbi 36 m\u00e1i nh\u00e0 s\u00e0n x\u1ebfp h\u00e0ng \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng b\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t pha c\u00e1t m\u1ecbn m\u00e0ng. Bao quanh bu\u00f4n l\u00e0 c\u00e1nh r\u1eebng gi\u00e0 k\u00e8m theo d\u1eaby n\u00fai Ch P\u00e1&#8230; B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Bu\u00f4n Um l\u00e0 ch\u1ea1m v\u00e0o ch\u00e2n r\u1eebng, g\u1eb7p kh\u00f4ng kh\u00ed m\u00e1t d\u1ecbu,<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=17391\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17393,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[12,57,78],"tags":[118,212,159,196,187,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-17391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","category-kysu","tag-chinh-tri","tag-chuyen-de","tag-tan-man","tag-tap-ghi","tag-viet-cong","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17391"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17391\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}