{"id":18750,"date":"2023-10-21T19:14:01","date_gmt":"2023-10-21T19:14:01","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=18750"},"modified":"2023-10-21T19:14:02","modified_gmt":"2023-10-21T19:14:02","slug":"so-tay-thuong-dan-duong-phia-bac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=18750","title":{"rendered":"<strong>S\u1ed5 Tay Th\u01b0\u1eddng D\u00e2n: \u0110\u01af\u1edcNG PH\u00cdA B\u1eaeC<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>T\u01b0\u1edfng N\u0103ng Ti\u1ebfn<\/span>"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"557\" height=\"413\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-18751\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-8.png 557w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-8-300x222.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-8-465x345.png 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">________________________<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00fac c\u00f2n t\u1ea1i th\u1ebf, c\u00f3 l\u00fac, \u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f3 :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cXin th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng cho bi\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n thuy\u1ec1n nh\u00e2n h\u1ed3i 1975, nh\u1ea5t l\u00e0 h\u1ed3i 1978, 1979\u2026 V\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m trong nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u1ea5y, v\u1edbi nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n b\u00e3i thu v\u00e0ng v\u00e0 kh\u00e1 nhi\u1ec1u t\u1ea7u, thuy\u1ec1n b\u1ecb h\u1ea3i t\u1eb7c b\u00e3o t\u1ed1 v\u00e0 ch\u00ecm trong \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng\u2026 L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ch\u00ednh ph\u1ee7, m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o cao nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n, th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng nh\u00ecn nh\u1eadn ra sao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh trong cu\u1ed9c di d\u00e2n r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 bi th\u1ea3m \u1ea5y?\u201d<\/strong> (B\u00f9i T\u00edn, \u201cHai C\u00e2u H\u1ecfi C\u1ea7n Tr\u1ea3 L\u1eddi R\u00f5 R\u00e0ng Tr\u01b0\u1edbc Khi Th\u1ebf K\u1ef7 20 Kh\u00e9p L\u1ea1i,\u201d <em>C\u00e1nh \u00c9n<\/em>, Feb.1999:05).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng, t\u1ea5t nhi\u00ean, kh\u00f4ng \u201cnh\u00ecn nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m\u201d g\u00ec r\u00e1o tr\u1ecdi.\u00a0V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 chung c\u1ee7a gi\u1edbi h\u1eefu tr\u00e1ch \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u2013 theo nh\u01b0 nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a \u00f4ng <strong>Ng\u00f4 Nh\u00e2n D\u1ee5ng<u> <\/u><\/strong>: \u201c<mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"><strong>Khi th\u1ea5y d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1i g\u00ec, ph\u1ea3i ch\u1ed1i ngay, ph\u1ea3i l\u1ea5p li\u1ebfm, b\u1ecba \u0111\u1eb7t, b\u01b0ng b\u00edt, b\u1eb1ng b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1ch n\u00e0o, kh\u00f4ng bao gi\u1edd nh\u1eadn l\u1ed7i<\/strong>.<\/mark>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d4ng nh\u00e0 b\u00e1o n\u00e0y n\u00f3i t\u1ea7m b\u1eady t\u1ea7m b\u1ea1 nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 \u2026 kh\u00f4ng tr\u1eadt. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng vi\u00ean b\u00e1o Nh\u00e2n D\u00e2n, s\u1ed1 ra ng\u00e0y 31 th\u00e1ng 8 n\u0103m 1987, h\u1ecfi v\u1ec1 cu\u1ed9c \u201cdi d\u00e2n \u00a0r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 bi th\u1ea3m \u1ea5y,\u201d Trung T\u01b0\u1edbng <strong>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u01af\u1edbc<\/strong> (Vi\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n L\u1ecbch S\u1eed Qu\u00e2n S\u1ef1 Vi\u1ec7t Nam) \u0111\u1ea9y c\u00e2y nh\u01b0 m\u00e1y :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0\u201c<strong>\u0110\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n c\u00f3 th\u1eadt \u2026 \u0110\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam b\u1ecf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ra \u0111i. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi\u1ec7t m\u1ea1ng tr\u00ean bi\u1ec3n do b\u1ecb ch\u00ecm thuy\u1ec1n, b\u1ecb b\u1ecdn \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean tr\u00e1i ph\u00e9p l\u1eeba g\u1ea1t gi\u1ebft ch\u1ebft. \u0110\u00f3 \u0111\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea3m c\u1ea3nh <\/strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"><strong>nh\u01b0ng l\u00e0 h\u1ec7 qu\u1ea3 do nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch ch\u1ed1ng ph\u00e1 Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i<\/strong>.<\/mark>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1edbi \u0111\u00e2y, \u00f4ng <strong>D\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u1ed1c<\/strong>&nbsp; m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u201cv\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch s\u1eed\u201d nh\u01b0ng (sau m\u1ed9t l\u00fac quanh co) \u00f4ng k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng l\u00e0 n\u00f3 s\u1eafp \u2026 l\u00e0nh \u0111\u1ebfn n\u01a1i r\u1ed3i : \u201c<strong>T\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 ki\u1ec1u b\u00e0o c\u00f2n l\u1ea5n c\u1ea5n nhi\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f2n \u1edf m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0o \u0111\u00f3 do ho\u00e0n c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed<\/strong>.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1i \u201cho\u00e0n c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed\u201d n\u00e0y ra sao l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u00f4ng T\u1ed5ng Th\u01b0 K\u00fd H\u1ed9i Khoa H\u1ecdc L\u1ecbch S\u1eed Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn. \u00d4ng <strong>Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Sang<\/strong> c\u0169ng v\u1eady :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0110\u1ea3ng, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n ta lu\u00f4n kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam, lu\u00f4n mong mu\u1ed1n v\u00e0 l\u00e0m h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u1ed3ng b\u00e0o \u0111o\u00e0n k\u1ebft, gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, \u1ed5n \u0111\u1ecbnh cu\u1ed9c s\u1ed1ng, ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf, gi\u1eef g\u00ecn b\u1ea3n s\u1eafc v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c, h\u00f2a nh\u1eadp v\u00e0o c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2n c\u01b0 tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u01b0 tr\u00fa\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#0a20c5\" class=\"has-inline-color\">D\u01b0\u1edbi m\u1eaft nh\u00ecn c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m quy\u1ec1n \u1edf Vi\u1ec7t Nam th\u00ec m\u1ea5y tri\u1ec7u thuy\u1ec1n nh\u00e2n c\u1ee9 y nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb tr\u00ean tr\u1eddi r\u1edbt xu\u1ed1ng, t\u1ee9 t\u00e1n kh\u1eafp n\u0103m Ch\u00e2u. \u0110\u1ea3ng v\u00e0 Nh\u00e0 N\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gom c\u00e1i t\u1eadp th\u1ec3 n\u00e0y l\u1ea1i v\u00e0 bi\u1ebfn h\u1ecd th\u00e0nh c\u1ee5c b\u1ed9t, mu\u1ed1n n\u1eafn b\u00f3p n\u00f3 ra sao \u2013 t\u00f9y th\u00edch.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">C\u00f3 l\u00fac Nh\u00e0 N\u01b0\u1edbc m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb ra \u0111i l\u00e0 m\u1ed9t l\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u201cb\u1ea5t h\u1ea3o, c\u1eb7n b\u00e3 c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, ma c\u00f4, \u0111\u0129 \u0111i\u1ebfm, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, tr\u00e2y l\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng, ng\u1ea1i kh\u00f3 ng\u1ea1i kh\u1ed5, ph\u1ea3n b\u1ed9i t\u1ed5 qu\u1ed1c, ch\u1ea1y theo b\u01a1 th\u1eeba s\u1eefa c\u1eb7n\u2026 \u201d.<\/mark> \u00a0<strong>Kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u00e1m thuy\u1ec1n nh\u00e2n \u0111\u00e3 h\u00e0nh ngh\u1ec1 ma c\u00f4, \u0111\u0129 \u0111i\u1ebfm v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ra sao \u2013\u00a0n\u01a1i \u0111\u1ea5t l\u1ea1 qu\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u2013 nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u01a1 th\u1eeba s\u1eefa c\u1eb7n m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n g\u1eedi v\u1ec1 c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u1ee9u to\u00e0n d\u00e2n, c\u0169ng nh\u01b0 to\u00e0n \u0110\u1ea3ng, tho\u00e1t ch\u1ebft (\u0111\u00f3i) nhi\u1ec1u phen.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb \u0111\u00f3, \u0110\u1ea3ng ta \u0111\u1ed5i gi\u1ecdng : <strong>nh\u1eefng k\u1ebb\u00a0 ph\u1ea3n b\u1ed9i t\u1ed5 qu\u1ed1c kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u201ckhoan h\u1ed3ng\u201d m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u201ct\u00f4n vinh\u201d nh\u01b0 \u201cnh\u1eefng <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u1ea1c H\u1ed3ng<\/mark>,\u201d v\u00e0 (b\u1ed7ng) tr\u1edf th\u00e0nh <a href=\"about:blank\">\u201c<\/a><\/strong><a href=\"about:blank\"><strong>m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn\u00a0 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2n t\u1ed9c<\/strong><\/a><strong><a href=\"about:blank\">,\u201d<\/a> \u00a0hay \u201cl\u00e0 c\u1ea7u n\u1ed1i ph\u00e1t tri\u1ec3n quan h\u1ec7 h\u1ee3p t\u00e1c h\u1eefu ngh\u1ecb gi\u1eefa nh\u00e2n d\u00e2n ta v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi\u2026<\/strong>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thi\u1ec7t kho\u1ebb!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ebf c\u00f2n ch\u00ednh nh\u1eefng thuy\u1ec1n nh\u00e2n h\u1ecd ngh\u0129 sao? Theo nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 <strong><u>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n<\/u> <\/strong>th\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng th\u1ea7m l\u1eb7ng, kh\u00f4ng nghe ai l\u00ean ti\u1ebfng n\u00f3i n\u0103ng g\u00ec h\u1ebft tr\u01a1n h\u1ebft tr\u1ecdi : \u201c<strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">\u0110\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c di t\u1ea3n qui m\u00f4 l\u1edbn ch\u01b0a bao gi\u1edd c\u00f3 trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u00ednh th\u1ee9c ghi nh\u1eadn s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y. T\u00f4i ch\u01b0a bao gi\u1edd nghe \/ \u0111\u1ecdc m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc nh\u1eafc \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y.<\/mark><\/strong>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f3i n\u00e0o ngay th\u00ec c\u00f3 nh\u01b0ng r\u1ea5t \u00edt. L\u00fd do gi\u1ea3n d\u1ecb ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1eefng n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 kinh ho\u00e0ng, v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng m\u1ea5y ai mu\u1ed1n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m h\u00e3i h\u00f9ng m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua. \u0110\u00e2y l\u00e0 h\u1ed9i ch\u1ee9ng PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) theo nh\u01b0 ghi nh\u1eadn c\u1ee7a <em>DSM \u2013 IV \u2013 TR<\/em> (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorder, Fourth Edition. Text Revision. Washington, DC, American Psychiatric Association, 2000 \u2013 c\u1ea9m nang c\u1ee7a khoa T\u00e2m Th\u1ea7n H\u1ecdc).<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"564\" height=\"411\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-18752\" style=\"aspect-ratio:1.3722627737226278;width:391px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-9.png 564w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-9-300x219.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-9-465x339.png 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 564px) 100vw, 564px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7n t\u1ea1i, tr\u00ean b\u00e0n vi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 c\u00f3 hai cu\u1ed1n s\u00e1ch thu\u1ed9c lo\u1ea1i n\u00e0y :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>G\u00f3c B\u1ec3 B\u00ean Tr\u1eddi&nbsp; c\u1ee7a V\u00f5 Ho\u00e0ng<\/strong> c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean, vi\u1ebft v\u1ec1 chuy\u1ec7n v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean, t\u1ea1p ch\u00ed Nh\u00e2n V\u0103n (California) xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1984. T\u00e1c gi\u1ea3 v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0 d\u00e2n \u1edf R\u1ea1ch Gi\u00e1 \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i m\u1ed9t cu\u1ed9c v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u201cph\u1ee5,\u201d m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u201cth\u00eam\u201d t\u1eeb v\u1ecbnh Th\u00e1i Lan \u0111\u1ebfn t\u1eadn \u00dac Ch\u00e2u \u2013 tr\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n con mong manh, thi\u1ebfu th\u1ed1n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n thi\u1ebft t\u1ed1i thi\u1ec3u cho m\u1ed9t h\u1ea3i tr\u00ecnh d\u00e0i d\u1eb7c, v\u00e0 c\u00f3 tr\u0103m ng\u00e0n th\u1ee9 gian nguy \u2013 c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng v\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>&nbsp;Bu\u1ed3n Vui \u0110\u1eddi Thuy\u1ec1n Nh\u00e2n c\u1ee7a L\u00e2m Ho\u00e0ng M\u1ea1nh<\/strong>, Ti\u1ebfng Qu\u00ea H\u01b0\u01a1ng (Virginia) xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 2011. \u0110\u00e2y l\u00e0 t\u1eadp h\u1ed3i k\u00fd d\u1ea7y h\u01a1n ba tr\u0103m trang c\u1ee7a m\u1ed9t y s\u0129 ki\u00eam v\u0103n s\u0129, ghi l\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 chi ti\u1ebft cu\u1ed9c tr\u1ed1n ch\u1ea1y c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ed1c Hoa t\u1eeb b\u1ebfn Tam B\u1ea1c (H\u1ea3i Ph\u00f2ng) qua H\u1ed3ng K\u00f4ng, v\u00e0 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 Anh Qu\u1ed1c.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trang s\u1ed5 tay h\u00f4m nay ch\u00fang t\u00f4i xin d\u00e0nh \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c ( <strong><em>\u0110\u01b0\u1eddng Ph\u00eda B\u1eafc<\/em><\/strong>) c\u1ee7a <strong>nh\u00e0 v\u0103n L\u00ea \u0110\u1ea1i L\u00e3ng<\/strong>, <strong>tu\u1ea7n b\u00e1o Tr\u1ebb (Texas) xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u1ea7u n\u0103m 2012<\/strong>, vi\u1ebft v\u1ec1 \u201ch\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng B\u1eafc sinh v\u00e0 s\u1ed1ng t\u1eeb c\u1ea7u Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u00e0ng T\u00f4 Th\u1ecb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">T\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t thuy\u1ec1n nh\u00e2n \u0111i t\u1eeb ph\u00eda Nam nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n nguy\u1ec7n trong nh\u1eefng tr\u1ea1i t\u1ecb n\u1ea1n, \u1edf H\u1ed3ng K\u00f4ng<\/mark><\/strong>. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a t\u1eadp b\u00fat k\u00fd <strong><em>N\u01b0\u1edbc M\u1eaft Trong Tim<\/em><\/strong> \u00a0do t\u1ea1p ch\u00ed Ng\u01b0\u1eddi D\u00e2n (California) xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1990, v\u00e0 ti\u1ec3u lu\u1eadn <strong>Vietnamese-English Bilingualism: Patterns of Code-Switching<\/strong> \u2013 Routledge Studies in Asian Linguistics \u2013 xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 2003, k\u00fd t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 <strong>ti\u1ebfn s\u0129 H\u1ed3 \u0110\u1eafc T\u00fac.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong ph\u1ea7n l\u1eddi t\u1ef1a c\u1ee7a <em>\u0110\u01b0\u1eddng Ph\u00eda B\u1eafc<\/em>, L\u00ea \u0110\u1ea1i L\u00e3ng t\u00e2m s\u1ef1 :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#0b0dae\" class=\"has-inline-color\">\u201cT\u00f4i vi\u1ebft l\u1ea1i nh\u1eefng m\u1ea9u chuy\u1ec7n nho nh\u1ecf\u00a0m\u00e0\u00a0c\u00e1c b\u1ea1n\u00a0 \u0111\u00e3 k\u1ec3\u00a0cho t\u00f4i nghe nh\u01b0\u00a0m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o thi\u1ebfu\u00a0 \u00e1o, ch\u1eafp l\u1ea1i nh\u1eefng m\u1ea9u\u00a0\u00e1o\u00a0\u0111\u1ee7 m\u00e0u\u00a0\u0111\u1ee7 c\u1ee1, l\u00e0nh c\u00f3\u00a0r\u00e1ch c\u00f3,\u00a0\u0111\u1eadm c\u00f3\u00a0nh\u1ea1t c\u00f3, \u0111\u1ec3 r\u00e1p th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o v\u1ee5ng v\u1ec1 x\u1ea5u x\u00ed m\u1eb7c cho qua r\u00e9t m\u01b0\u1edbt m\u00f9a \u0111\u00f4ng.\u00a0\u00a0D\u00f9\u00a0cho c\u00f4ng t\u00f4i ch\u1eafp v\u00e1\u00a0m\u00e0\u00a0th\u00e0nh, nh\u01b0ng ch\u1ea5t li\u1ec7u v\u1eabn l\u00e0\u00a0c\u00e1c b\u1ea1n, n\u1ebfu c\u00f3\u00a0ch\u1ed7\u00a0n\u00e0o (n\u00f3i cho le) l\u00e0\u00a0h\u01b0\u00a0c\u1ea5u th\u00ec\u00a0c\u0169ng xin coi l\u00e0\u00a0c\u00e1i c\u00fac\u00a0\u00e1o\u00a0\u0111\u01a1m v\u00e0o\u00a0\u0111\u1ec3 g\u00e0i k\u00edn ng\u1ef1c. B\u1ecf\u00a0c\u00e1i c\u00fac ra, \u00e1o v\u1eabn ho\u00e0n\u00a0\u00e1o, v\u1ea3i g\u1ea5m hay v\u1ea3i th\u00f4 v\u1eabn l\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea1n. \u00a0V\u1ed1n li\u1ebfng v\u00e0\u00a0ch\u1ea5t li\u1ec7u\u00a0\u0111\u00e3 l\u00e0m n\u00ean cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0\u00a0t\u1eeb\u00a0\u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea1n t\u00f4i\u2026\u00a0v\u00e0\u00a0nh\u1eefng h\u1ea1t m\u01b0a d\u1ea7m.\u201d<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNh\u1eefng m\u1ea9u chuy\u1ec7n nho nh\u1ecf\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u1eeb ph\u00eda B\u1eafc v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i t\u1eeb ph\u00eda Nam, g\u1ea7n nh\u01b0, ch\u1ea3 kh\u00e1c g\u00ec nhau. \u0110\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ec7n n\u00e1t l\u00f2ng, v\u00e0 nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1eddi t\u01a1i t\u1ea3, c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c n\u00ean ph\u1ea3i (\u0111\u00e0nh \u0111o\u1ea1n) r\u1eddi b\u1ecf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e2m s\u1ea7m ra bi\u1ec3n \u2013 nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch lao \u0111\u1eddi v\u00e0o c\u00e1i ch\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00ecm s\u1ef1 s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi ta \u01b0\u1edbc \u0111o\u00e1n ch\u1eebng v\u00e0i tr\u0103m ng\u00e0n thuy\u1ec1n nh\u00e2n \u0111\u00e3 v\u00f9i th\u00e2y trong l\u00f2ng bi\u1ec3n c\u1ea3 (*). Nh\u1eefng k\u1ebb tho\u00e1t ch\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ebfn b\u1edd kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn. <strong><em>\u0110\u01b0\u1eddng Ph\u00eda B\u1eafc<\/em> l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd, nh\u1eefng k\u1ebb trong c\u00e1c tr\u1ea1i c\u1ea5m \u1edf H\u1ed3ng K\u00f4ng sau gi\u1edd kh\u1eafc \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh \u201c0 gi\u1edd ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1988\u201d \u2013 &nbsp;gi\u1edd kh\u1eafc m\u00e0 nhi\u1ec1u tr\u1ea1i t\u1ecb n\u1ea1n \u1edf \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t bi\u1ebfn th\u00e0nh nh\u1eefng tr\u1ea1i t\u00f9, qua ng\u00f2i b\u00fat c\u1ee7a L\u00ea \u0110\u1ea1i L\u00e3ng <\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cNh\u1eefng d\u00e3y nh\u00e0 l\u1ee3p t\u00f4n d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn m\u00e9t, r\u1ed9ng s\u00e1u m\u00e9t tr\u1ed1ng tr\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u01b0\u1eddng nh\u00e9t \u0111\u1ee7 ba tr\u0103m m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi. H\u1ea3i b\u0103ng qua nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng r\u00e3nh l\u1ec1nh b\u1ec1nh r\u00e1c l\u1eabn v\u1edbi ph\u00e2n ng\u01b0\u1eddi, theo tr\u01b0\u1edfng bu\u1ed3ng l\u00e1ch ch\u00e2n gi\u1eefa m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111i h\u1eb9p gi\u1eefa bu\u1ed3ng, hai b\u00ean th\u00f9ng b\u1ecdng la li\u1ec7t, k\u1ebb n\u1eb1m ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i tr\u00e0n lan tr\u00ean n\u1ec1n \u0111\u1ea5t rin r\u1ec9n n\u01b0\u1edbc.\u201d<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00e0i m\u1ea9u \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong v\u00f2ng r\u00e0o c\u1ee7a nh\u1eefng tr\u1ea1i c\u1ea5m n\u00e0y :<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Ti\u00ean s\u01b0 con c\u00e1i nh\u00e0 ai m\u00e0 c\u1ee9 \u1ec9a t\u00f2e loe ra \u0111\u1ea5y. B\u1ea9n \u0111\u00e9o ch\u1ecbu n\u1ed5i.<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Gi\u1ecdng m\u1ed9t b\u00e0 tr\u1ea3 \u0111\u0169a:<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Con c\u00e1i nh\u00e0 b\u00e0 \u0111\u1ea5y. N\u00f3 mu\u1ed1n \u1ec9a \u0111\u00e2u th\u00ec n\u00f3 \u1ec9a, b\u00e0 th\u00e1ch th\u1eb1ng ch\u00f3 n\u00e0o \u0111\u1ee5ng t\u1edbi n\u00f3 coi n\u00e0o.<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>G\u00e3 \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1ecb ch\u1ea1m t\u1ef1 \u00e1i, c\u00e1u :<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u1ec8a th\u00ec c\u00f3 nh\u00e0 c\u1ea7u, c\u1ee9 t\u01b0\u01a1m c\u1ea3 ra \u0111\u1ea5y th\u00ec c\u00e1i nh\u00e0 n\u00e0y bi\u1ebfn th\u00e0nh l\u0103ng b\u00e1c c\u1ea3 \u00e0!<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi r\u00fac r\u00edch th\u00fa v\u1ecb, ch\u1ecb \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ed5i h\u01b0\u1edbng:<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>C\u00f3 gi\u1ecfi th\u00ec \u0111\u1ee9ng \u1edf Ba \u0110\u00ecnh n\u00f3i c\u00e2u \u1ea5y. Qua \u0111\u00e2y n\u00f3i ai nghe n\u00e0o. L\u0169 h\u00e8n\u2026!<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Th\u1eb1ng b\u00e9 c\u1eaft l\u1eddi m\u1eb9, r\u00e9 l\u00ean \u0111\u00f2i ch\u00f9i \u0111\u00edt. B\u00e0 m\u1eb9 b\u1ea3o: \u201cC\u1ee9 ch\u1edd \u0111\u1ea5y, ch\u1eebng n\u00e0o n\u01b0\u1edbc m\u1edf h\u1eb5ng r\u1eeda\u201d.<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Th\u1eb1ng b\u00e9 dang dang hai ch\u00e2n \u0111i v\u1ec1 gi\u01b0\u1eddng. C\u00f3 ti\u1ebfng la d\u1eaby n\u1ea9y: \u201cCoi ch\u1eebng n\u00f3 ng\u1ed3i l\u00ean gi\u01b0\u1eddng l\u00e0 kh\u1ed1n \u0111\u1ea5y. \u0110\u1ecbt m\u1eb9, bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0y \u00f4ng th\u00e8m v\u00e0o\u201d.<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u1ede trong nh\u1eefng tr\u1ea1i t\u1ecb n\u1ea1n n\u00e0y, tr\u1ebb con Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i ti\u1ebfng \u201ckh\u00f4ng.\u201d<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Ch\u00fang thay b\u1eb1ng ti\u1ebfng kh\u00e1c :<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Tao \u0111\u00e9o th\u00e8m ch\u01a1i v\u1edbi m\u00e0y n\u1eefa<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Tao \u0111\u00e9o v\u00e0o<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>M\u1ea7y c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u00f3 kh\u00f4ng?<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u0110\u00e9o c\u00f3.<\/em><em><\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1eddi m\u00e9o m\u00f3 qua nh\u1eefng m\u1ea9u \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i th\u00f4 t\u1ee5c (th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn) c\u1ee7a nh\u1eefng \u00a0k\u1ebb may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ebfn b\u1edd, c\u00f9ng v\u1edbi oan h\u1ed3n c\u1ee7a h\u00e0ng tri\u1ec7u sinh linh d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n s\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u1ea5p li\u1ebfm cho qua chuy\u1ec7n (<em>\u201dT\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 ki\u1ec1u b\u00e0o c\u00f2n l\u1ea5n c\u1ea5n nhi\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f2n \u1edf m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0o \u0111\u00f3 do ho\u00e0n c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed\u201d)<\/em> theo c\u00e1i ki\u1ec3u xu\u00ea xoa c\u1ee7a \u00f4ng D\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u1ed1c.<\/mark> <strong>C\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u00eau c\u1ea7u nh\u1eefng qu\u1ed1c gia l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u1ee5c b\u1ecf nh\u1eefng bia t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m thuy\u1ec1n nh\u00e2n l\u00e0 k\u1ec3 nh\u01b0 hu\u1ec1 \u2013\u00a0 nh\u01b0 c\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a \u00f4ng Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c L\u01b0\u01a1ng.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1ecda c\u1ed9ng s\u1ea3n s\u1ebd qua, v\u00e0 s\u1eafp qua. Ngo\u00e0i chuy\u1ec7n Thu V\u00e0ng B\u00e1n B\u00e3i Vu\u1ee3t Bi\u00ean, c\u00f2n nhi\u1ec1u \u201cv\u1ee5 \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi\u201d kh\u00e1c n\u1eefa \u2013 nh\u01b0 C.C.R. \u0110, Nh\u00e2n V\u0103n, X\u00e9t L\u1ea1i, Th\u1ea3m S\u00e1t M\u1eadu Th\u00e2n, \u0110\u1ed5i Ti\u1ec1n, C\u1ea3i T\u1ea1o C\u00f4ng Th\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p, M\u01b0\u1eddi Ng\u00e0y H\u1ecdc T\u1eadp, Khai Th\u00e1c Bauxit, Vinashin \u2026 \u2013 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn, v\u00e0 x\u00e9t x\u1eed minh b\u1ea1ch, trong t\u01b0\u01a1ng lai g\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">V\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ea7m th\u00f9 hay b\u00e1o o\u00e1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u0103n ho\u00e1 bao dung d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t. Tuy nhi\u00ean, qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta an t\u00e2m h\u01a1n khi h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u01b0\u1edfng N\u0103ng Ti\u1ebfn<\/strong><br>3\/2012<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<br>(*) Death Tolls and Casualty Statistics Vietnam \u2013 Vietnamese Boat People<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Jacqueline Desbarats and Karl Jackson (\u201cVietnam 1975-1982: The Cruel Peace\u201d, in <em>The Washington Quarterly<\/em>, Fall 1985) estimated that there had been around 65,000 executions. This number is repeated in the Sept. 1985 <em>Dept. of State Bulletin<\/em> article on Vietnam.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Orange County Register<\/em> (29 April 2001): 1 million sent to camps and 165,000 died.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Northwest Asian Weekly<\/em> (5 July 1996): 150,000-175,000 camp prisoners unaccounted for.<\/li>\n\n\n\n<li>Estimates for the number of Boat People who died:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Elizabeth Becker (<em>When the War Was Over<\/em>, 1986) cites the UN High Commissioner on Refugees: 250,000 boat people died at sea; 929,600 reached asylum<\/li>\n\n\n\n<li>The 20 July 1986 <em>San Diego Union-Tribune<\/em> cites the UN Refugee Commission: 200,000 to 250,000 boat people had died at sea since 1975.<\/li>\n\n\n\n<li>The 3 Aug. 1979 <em>Washington Post<\/em>cites the Australian immigration minister\u2019s estimate that 200,000 refugees had died at sea since 1975.\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Also: \u201cSome estimates have said that around half of those who set out do not survive.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>The <em>1991 Information Please Almanac<\/em> cites unspecified \u201cUS Officials\u201d that 100,000 boat people died fleeing Vietnam.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Encarta<\/em> estimates that 0.5M fled, and 10-15% died, for a death toll of 50-75,000.<\/li>\n\n\n\n<li>Nayan Chanda, <em>Brother Enemy<\/em> (1986): \u00bcM Chinese refugees in two years, 30,000 to 40,000 of whom died at sea. (These numbers also repeated by Marilyn Young, <em>The Vietnam Wars: 1945-1990<\/em> (1991))<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Rummel\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Vietnamese democide: 1,040,000 (1975-87)\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Executions: 100,000<\/li>\n\n\n\n<li>Camp Deaths: 95,000<\/li>\n\n\n\n<li>Forced Labor: 48,000<\/li>\n\n\n\n<li>Democides in Cambodia: 460,000<\/li>\n\n\n\n<li>Democides in Laos: 87,000<\/li>\n\n\n\n<li>Vietnamese Boat People: 500,000 deaths (50% not blamed on the Vietnamese government)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00fac c\u00f2n t\u1ea1i th\u1ebf, c\u00f3 l\u00fac, \u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f3 : \u201cXin th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng cho bi\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n thuy\u1ec1n nh\u00e2n h\u1ed3i 1975, nh\u1ea5t l\u00e0 h\u1ed3i 1978, 1979\u2026 V\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m trong nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u1ea5y,<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=18750\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18751,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[12,53,78],"tags":[118,212,159,187,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-18750","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-chuyenmuc","category-kinhte-chinhtri","category-kysu","tag-chinh-tri","tag-chuyen-de","tag-tan-man","tag-viet-cong","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18750"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18750\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}