{"id":18905,"date":"2023-11-01T23:51:50","date_gmt":"2023-11-01T23:51:50","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=18905"},"modified":"2025-07-06T06:59:01","modified_gmt":"2025-07-06T06:59:01","slug":"hamas-tan-cong-israel-nhom-lua-va-do-dau-vao-lo-trung-dong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=18905","title":{"rendered":"<strong>HAMAS T\u1ea5n C\u00f4ng Israel \u2013 Nh\u00f3m L\u1eeda v\u00e0 \u0110\u1ed5 D\u1ea7u V\u00e0o L\u00f2 Trung \u0110\u00f4ng<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>-S\u01a1n H\u00e0 (Oct.2023)<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>S\u01a1n H\u00e0<\/em> <\/strong>(Oct-2023)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00e3 qua m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1ebf h\u1ec7, d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i s\u1ed1ng l\u01b0u l\u1ea1c nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. M\u1ed7i n\u0103m, h\u1ecd th\u1ec1 s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1 l\u1eadp qu\u1ed1c tr\u00ean ch\u00ednh m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y nay, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 qu\u1ed1c gia Israel v\u00e0 nhi\u1ec1u mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia Palestine. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y n\u1eb1m ch\u00ednh gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia Egypt (Ai C\u1eadp), Lebanon, Jordan, Syria, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, Iran (Ba t\u01b0), Iraq, Saudi Arabia (\u1ea2 R\u1eadp Saudi),\u2026 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 v\u00f9ng Trung \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u01a1n 2000 n\u0103m ph\u1ea3i s\u1ed1ng lang thang v\u00f4 t\u1ed5 qu\u1ed1c, d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 ki\u00ean tr\u00ec gi\u1eef \u0111\u1ea1o v\u00e0 tranh \u0111\u1ea5u d\u1ef1ng l\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng x\u1ee9 s\u1edf. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u1edbi s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, th\u00e1ng 11-1947, qua Ngh\u1ecb Quy\u1ebft 181, m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa s\u00f4ng Jordan v\u00e0 b\u1edd bi\u1ec3n ng\u00f3 ra \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u00e0 \u1ea2 R\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qua hai cu\u1ed9c th\u1ebf chi\u1ebfn, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i b\u1ecb gi\u1ebft trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00e1c nhau. D\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i kh\u00f3 s\u1ed1ng c\u00f2n n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1. Sau \u0110\u1ec7 II Th\u1ebf Chi\u1ebfn, Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng Anh qu\u1ed1c tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t gi\u1eefa s\u00f4ng Jordan v\u00e0 b\u1edd bi\u1ec3n \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i. M\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c chia hai, m\u1ed9t d\u00e0nh cho d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Israel, m\u1ed9t cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp Palestine. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp c\u1ee9 b\u1ea3o r\u1eb1ng, to\u00e0n b\u1ed9 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u1ea5y thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp, do Anh Qu\u1ed1c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng v\u00e0 cai qu\u1ea3n trong bao n\u0103m qua. Trong khi ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i th\u00ec ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ng\u00e0n n\u0103m c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1ng N\u0103m-1948, d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Israel v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp th\u00ec kh\u00f4ng. H\u1ecd cho r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c chia nh\u1eefng ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp. S\u1ef1 k\u00eau ca, gi\u1eb1ng co k\u00e9o d\u00e0i cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11-1988 m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 kh\u00e1ng chi\u1ebfn Palestine ra \u0111\u1eddi d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c Palestine Liberation Organization \u2013 PLO (T\u1ed5 Ch\u1ee9c Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Palestine). Ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 kh\u00e1ng chi\u1ebfn nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 qu\u1ed1c gia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00e3nh th\u1ed5 trao cho ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i l\u1edbn h\u01a1n ph\u00e2n n\u1eeda, 65% l\u00e0 sa m\u1ea1c, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 D\u1ea3i Gaza v\u00e0 West Bank. D\u1ea3i Gaza l\u00e0 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t b\u1edd bi\u1ec3n \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ai C\u1eadp \u1edf ph\u00eda nam v\u00e0 West Bank l\u00e0 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u1eb1m \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng Jordan, l\u00e0 c\u00e1c m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t tr\u00f9 ph\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho d\u00e2n \u1ea2 R\u1eadp \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp qu\u1ed1c gia Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1nh \u0111\u1ecba Jerusalem v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t b\u1edfi Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m ba cho ba t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn: Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o, Do Th\u00e1i Gi\u00e1o v\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o. M\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a th\u00e1nh \u0111\u1ecba thu\u1ed9c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a Israel. \u1ede \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a Israel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp nh\u00e2n danh gi\u1ea3i ph\u00f3ng Palestine, v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i ra kh\u1ecfi khu v\u1ef1c. S\u1ef1 tranh gi\u00e0nh dai d\u1eb3ng, nhi\u1ec1u cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y, g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong cho h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u00e0 \u1ea2 R\u1eadp. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">HAMAS B\u1eafn Ho\u1ea3 Ti\u1ec5n Gi\u1ebft H\u1ea1i D\u00e2n Do Th\u00e1i<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1edbi \u0111\u00e2y, v\u00e0o ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 10, 2023, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean qu\u00e2n \u0111\u1ed9i HAMAS t\u1eeb D\u1ea3i Gaza b\u1eafn nhi\u1ec1u ng\u00e0n ho\u1ea3 ti\u1ec5n v\u00e0o v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u00eda nam c\u1ee7a Israel. Ngay sau h\u00e0ng lo\u1ea1t ho\u1ea3 ti\u1ec5n b\u1eafn b\u1eeba b\u00e3i v\u00e0o v\u00f9ng d\u00e2n c\u01b0 gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, c\u00f3 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp-Palestine; r\u1ed3i Hamas \u0111\u1ed5 b\u1ed9 v\u00e0o c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ee7a Israel gi\u00e1p ranh v\u1edbi D\u1ea3i Gaza. Qu\u00e2n Hamas gi\u1ebft ch\u1ebft d\u00e2n Israel, b\u1ea5t k\u1ec3 qu\u00e2n nh\u00e2n, th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, \u0111\u00e0n b\u00e0, con tr\u1ebb,\u2026 v\u00e0 b\u1eaft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con tin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Israel ph\u1ea3n c\u00f4ng v\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn Trung \u0110\u00f4ng di\u1ec5n ra v\u1edbi c\u00e1c v\u0169 kh\u00ed t\u1ed1i t\u00e2n h\u01a1n, gi\u1ebft ch\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ed1ng k\u00ea cho bi\u1ebft r\u00f5 c\u00f3 bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft hay b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. H\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i b\u1ecb qu\u00e2n Hamas b\u1eaft l\u00e0m con tin ch\u01b0a bi\u1ebft s\u1ed1 ph\u1eadn ra sao.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t c\u00e1ch t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c, ch\u00fang ta s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00ecm hi\u1ec3u Hamas l\u00e0 ai? D\u1ea3i Gaza v\u00e0 West Bank \u1edf \u0111\u00e2u, thu\u1ed9c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a ai? Palestine Liberation Organization (PLO) l\u00e0 ai, c\u00f3 ph\u1eadn s\u1ef1 g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp &#8211; Palestine? Fatah l\u00e0 ai? Hezbollah l\u00e0 ai? Qu\u1ed1c gia Israel \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp trong b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00e0o? Palestine \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp ra sao?&#8230;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">HAMAS l\u00e0 ai? PLO l\u00e0 ai? Fatah l\u00e0 ai? D\u1ea3i Gaza \u1edf \u0111\u00e2u? West Bank \u1edf \u0111\u00e2u?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">HAMAS, ch\u1eef vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a \u201cHarakat al-Muqawamah al-Islamiyyah\u201d, ti\u1ebfng Anh l\u00e0 Islamic Resistance Movement &#8211; Phong Tr\u00e0o Kh\u00e1ng Chi\u1ebfn H\u1ed3i Gi\u00e1o, l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp (Palestine). Phong tr\u00e0o n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0o n\u0103m 1987 trong cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Palestine (g\u1ecdi l\u00e0 Intifada) ch\u1ed1ng l\u1ea1i Israel. \u0110\u00e2y l\u00e0 cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Palestine ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a Israel. H\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u1ea5y qu\u1ed1c gia Israel c\u00f3 m\u1eb7t tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"483\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-18906\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map2.jpg 500w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map2-300x290.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map2-465x449.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Israel v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc chung quanh<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hamas c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb Muslim Brotherhood (Anh Em H\u1ed3i Gi\u00e1o) \u1edf Palestine, m\u1ed9t phong tr\u00e0o mang s\u1ee9 m\u1ea1ng ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o Sunni. Trong l\u00e3nh v\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb, Hamas ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd D\u1ea3i Gaza. T\u1ed5 ch\u1ee9c Hamas ki\u1ec3m so\u00e1t D\u1ea3i Gaza t\u1eeb n\u0103m 2007, sau khi c\u00f3 xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi phe \u0111\u1ed1i th\u1ee7 l\u00e0 Fatah, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u00e2n danh gi\u1ea3i ph\u00f3ng Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00e2n s\u1ed1 \u1edf Gaza kho\u1ea3ng 2 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. Hamas ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7, cung c\u1ea5p d\u1ecbch v\u1ee5 v\u00e0 duy tr\u00ec quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t l\u00e3nh th\u1ed5. V\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1, Hamas \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi L\u1eef \u0110o\u00e0n Izz ad-Din al-Qassam, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eebng g\u00e2y chi\u1ebfn v\u1edbi Israel trong nhi\u1ec1u n\u0103m qua, bao g\u1ed3m c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1eb1ng ho\u1ea3 ti\u1ec5n v\u00e0 khu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi. Hamas ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5u tranh v\u00f5 trang, \u0111\u00f2i chi\u1ebfm l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111ang b\u1ecb Israel ki\u1ec3m so\u00e1t. Hamas g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Hamas K\u00eau G\u1ecdi Jihad Tr\u00ean To\u00e0n Th\u1ebf Gi\u1edbi !<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a Hamas l\u00e0 qu\u00e1 kh\u00edch n\u00ean r\u1ea5t \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn. Hamas nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu c\u1ee7a qu\u1ed1c gia Israel. Hamas mu\u1ed1n \u0111u\u1ed5i h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i ra kh\u1ecfi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp g\u1ecdi l\u00e0 Israel. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n, Hamas x\u00e1ch \u0111\u1ed9ng c\u00e1c cu\u1ed9c th\u00e1nh chi\u1ebfn, ti\u1ebfng \u1ea2 R\u1eadp g\u1ecdi l\u00e0 Jihad, ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng ai kh\u00f4ng theo H\u1ed3i Gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1edbi \u0111\u00e2y, Hamas l\u1ea1i ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng phong tr\u00e0o Jihad tr\u1ed5i d\u1eady tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Hamas, s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a Israel l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t trong v\u00f9ng.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"768\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-18907\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map1.jpg 500w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map1-195x300.jpg 195w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map1-358x550.jpg 358w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map1-326x500.jpg 326w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">PLO L\u00e0 Ai ?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PLO l\u00e0 Palestine Liberation Organization, l\u00e0 m\u1ed9t li\u00ean minh d\u00e2n t\u1ed9c Palestine, \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng nh\u1eadn; l\u00e0 b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111\u1ea1i di\u1ec7n ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Palestine. PLO \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1964, quy t\u1ee5 nhi\u1ec1u nh\u00f3m kh\u00e1ng chi\u1ebfn v\u1edbi nhi\u1ec1u v\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, \u00f4ng Yasser Arafat \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn nhi\u1ec7m nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. N\u0103m 1974, tr\u01b0\u1edbc Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, Yasser Arafat ch\u1ea5p thu\u1eadn \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1ec1 n\u1ec1n ho\u00e0 b\u00ecnh cho Israeli-Palestinian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 1988, PLO t\u1eeb b\u1ecf m\u1ee5c ti\u00eau ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i ra kh\u1ecfi khu v\u1ef1c, v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Palestine. PLO ch\u1ea5p nh\u1eadn gi\u1ea3i ph\u00e1p hai qu\u1ed1c gia \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t Israel-Palestine, bao g\u1ed3m vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n Palestine \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u00f9ng v\u1edbi Israel. \u0110\u1ebfn nay, ch\u1ec9 PLO l\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00e0 ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1edbi Israel \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00e3nh th\u1ed5 b\u1ecb Israel chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PLO quy t\u1ee5 nhi\u1ec1u phe ph\u00e1i ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00e1c nhau, trong \u0111\u00f3 l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 Fatah. Ch\u1ee7 t\u1ecbch hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a PLO l\u00e0 Mahmoud Abbas. PLO c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, c\u00f3 khi d\u00f9ng b\u1ea1o l\u1ef1c nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c ngo\u1ea1i giao \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh t\u01b0 c\u00e1ch n\u1eafm quy\u1ec1n t\u1ea1i qu\u1ed1c gia Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 l\u00e0 b\u1ed9 m\u00e1y b\u1ecb xem l\u00e0 tham nh\u0169ng v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd y\u1ebfu k\u00e9m, PLO v\u1eabn l\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a Palestine. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 quan \u0111\u1ea1i di\u1ec7n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Palestine \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh h\u00f2a b\u00ecnh Israel-Palestine. PLO c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf t\u1ea1i Ramallah, \u1edf West Bank, v\u00e0 c\u00f3 v\u0103n ph\u00f2ng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Fatah L\u00e0 Ai?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fatah l\u00e0 m\u1ed9t phong tr\u00e0o ch\u00ednh tr\u1ecb mang n\u1eb7ng ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c \u1ea2 R\u1eadp -Palestine, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0o n\u0103m 1959. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng phe ph\u00e1i ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Palestine v\u00e0 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trung t\u00e2m c\u1ee7a Palestine. \u201cFatah\u201d l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a \u201cHarakat al-Tahrir al-Watani al-Filastini\u201d, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 <em>\u201cPhong Tr\u00e0o Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng D\u00e2n T\u1ed9c Palestine\u201d<\/em>. Tuy g\u1ecdi l\u00e0 phong tr\u00e0o nh\u01b0ng Fatah sinh ho\u1ea1t nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u1ea3ng ch\u00ednh tr\u1ecb. Do Yasser Arafat, Khalil al-Wazir (Abu Jihad) v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00e0nh l\u1eadp v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau gi\u00e0nh l\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Palestine \u0111ang b\u1ecb Israel chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng. \u00dd th\u1ee9c h\u1ec7 c\u1ee7a Fatah l\u00e0 th\u1ebf t\u1ee5c, ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Fatah l\u00e0 \u0111\u00f2i l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 l\u00e3nh th\u1ed5 nh\u01b0 th\u1eddi Anh Qu\u1ed1c cai tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc khi Israel \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fatah kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Hamas; Fatah kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ngh\u1ecb s\u1ef1 t\u00f4n gi\u00e1o. Fatah l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a li\u00ean minh c\u00e1c T\u1ed5 Ch\u1ee9c Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Palestine (PLO). Fatah \u0111\u00e3 tham gia nhi\u1ec1u cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n h\u00f2a b\u00ecnh v\u1edbi Israel, bao g\u1ed3m Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo n\u0103m 1993 v\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp Ch\u00ednh Ph\u1ee7 Palestine (PA) sau \u0111\u00f3, v\u1edbi quy\u1ec1n t\u1ef1 qu\u1ea3n h\u1ea1n ch\u1ebf \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 khu v\u1ef1c \u1edf West Bank v\u00e0 D\u1ea3i Gaza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yasser Arafat, ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o trong nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean, l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u00f3 c\u00f4ng th\u00e0nh l\u1eadp Fatah. Sau khi qua \u0111\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 2004, Mahmoud Abbas (Abu Mazen) \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vai tr\u00f2 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Fatah v\u00e0 Ch\u00ednh quy\u1ec1n Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fatah c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u00f4i khi xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi Hamas. S\u1ef1 c\u1ea1nh tranh gi\u1eefa Fatah v\u00e0 Hamas \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 chia r\u1ebd \u1edf th\u01b0\u1ee3ng t\u1ea7ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Palestine, d\u1eabn \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 Fatah l\u00e0 th\u1ebf l\u1ef1c ch\u00ednh y\u1ebfu cai qu\u1ea3n West Bank, v\u00e0 Hamas ki\u1ec3m so\u00e1t D\u1ea3i Gaza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fatah v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n t\u1ed1 quan tr\u1ecdng trong n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb Palestine v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1ea3i quy\u1ebft xung \u0111\u1ed9t Israel-Palestine. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ee7a Fatah t\u1eadp trung nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00e0o ngo\u1ea1i giao v\u00e0 \u0111\u00e0m ph\u00e1n, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c nh\u00f3m kh\u00e1c, n\u1eb7ng ph\u1ea7n qu\u00e2n s\u1ef1 ho\u1eb7c t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Hezbollah L\u00e0 Ai?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a qu\u1ed1c gia Israel gi\u00e1p ranh v\u1edbi Lebanon, l\u00e0 qu\u1ed1c gia c\u00f3 \u0111a s\u1ed1 d\u00e2n ch\u00fang theo H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u1ee7a c\u1ea3 hai h\u1ec7 ph\u00e1i: Sunni v\u00e0 Shia. Lebanon c\u00f3 1\/3 d\u00e2n s\u1ed1 theo Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 hai h\u1ec7 ph\u00e1i Sunni v\u00e0 Shia c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 b\u1eb1ng nhau, c\u00f3 b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u00f9 gh\u00e9t Israel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ti\u1ebfng \u1ea2 R\u1eadp, Hezbollah c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 <em>\u201c\u0110\u1ea3ng c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf\u201d<\/em>. Hezbollah \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed, mang n\u1eb7ng t\u00ednh t\u00f4n gi\u00e1o. Hezbollah l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u00f5 trang, t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf ph\u00eda nam c\u1ee7a Lebanon v\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f2i l\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111ang b\u1ecb Israel chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Cao Nguy\u00ean Golan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hezbollah c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c m\u1ea1nh trong ch\u00ednh ph\u1ee7 Lebanon, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 g\u00ec v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 Palestine. Hezbollah l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady \u1edf Palestine v\u00ec c\u00f3 c\u00f9ng k\u1ebb th\u00f9 l\u00e0 Israel.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Palestine L\u1eadp Qu\u1ed1c Khi N\u00e0o, \u0110\u1eddi S\u1ed1ng Ra Sao?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau 40 n\u0103m d\u00f9ng d\u1eb1ng, n\u0103m 1988, c\u00e1c phong tr\u00e0o m\u1ec7nh danh l\u00e0 gi\u1ea3i ph\u00f3ng d\u00e2n t\u1ed9c Palestine ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu qu\u1ed1c gia Israel. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c phong tr\u00e0o c\u00f9ng nhau th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Palestine. Th\u1ebf nh\u01b0ng, ch\u01b0a bao gi\u1edd Palestine \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c t\u1ebf th\u1eeba nh\u1eadn l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi n\u1ec1n kinh t\u1ebf v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Th\u1eadt v\u1eady, d\u00e2n t\u1ed9c \u1ea2 R\u1eadp \u1edf Palestine v\u1eabn c\u00f2n nu\u00f4i \u00fd ni\u1ec7m r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp, c\u00f3 khi c\u00f2n xem Do Th\u00e1i l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t t\u00e2m l\u00fd kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i to\u1ea3 m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngay ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp v\u1edbi nhau c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 thu\u1eadn th\u1ea3o \u0111\u1ec3 t\u1eadp trung c\u00f4ng s\u1ee9c lo vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u1ec1n ho\u00e0 b\u00ecnh cho qu\u1ed1c gia Palestine.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"500\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-18908\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map3.jpg 500w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map3-300x300.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map3-150x150.jpg 150w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map3-465x465.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>West Bank<\/strong>&#8211; L\u00e3nh th\u1ed5 Palestine \u1edf West Bank, b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a s\u00f4ng Jordan, c\u00f3 khi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2y Ng\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd b\u1edfi Ch\u00ednh Quy\u1ec1n Palestine (Palestinian Authority-PA), c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf t\u1ea1i Ramallah, do ch\u1ee7 t\u1ecbch Mahmoud Abbas l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. D\u00e2n s\u1ed1 \u1edf West Bank c\u00f3 kho\u1ea3ng 3 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. Tuy g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n t\u1ef1 qu\u1ea3n v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c trong West Bank, r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh Oslo m\u00e0 PLO \u0111\u00e3 k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi Israel v\u00e0o n\u0103m 1993. Ch\u00ednh Quy\u1ec1n Palestine ch\u1ecbu s\u1ef1 chi ph\u1ed1i b\u1edfi \u0111\u1ea3ng ch\u00ednh tr\u1ecb Fatah.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo (Oslo Accords) \u0110\u01b0\u1ee3c H\u00ecnh Th\u00e0nh Ra Sao?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c th\u1ecfa thu\u1eadn gi\u1eefa Israel v\u00e0 T\u1ed5 Ch\u1ee9c Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Palestine (PLO) nh\u1eb1m thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t khu\u00f4n kh\u1ed5 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft xung \u0111\u1ed9t Israel-Palestine. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong s\u1ed1 c\u00e1c th\u1ecfa thu\u1eadn n\u00e0y l\u00e0 <em>Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo I<\/em>, c\u00f3 t\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0 &#8220;Tuy\u00ean B\u1ed1 V\u1ec1 C\u00e1c Nguy\u00ean T\u1eafc V\u1ec1 Th\u1ecfa Thu\u1eadn Ch\u00ednh Quy\u1ec1n T\u1ef1 Tr\u1ecb L\u00e2m Th\u1eddi&#8221; <em>(<\/em><em>Declaration of Principles on Interim Self-Government Arrangements<\/em><em>)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ed1i c\u1ea3nh: Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo ra \u0111\u1eddi t\u1eeb c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n b\u00ed m\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i Oslo, Na Uy v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 1990. C\u00e1c nh\u00e0 ngo\u1ea1i giao Na Uy \u0111\u00e3 t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Israel v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c PLO ng\u1ed3i l\u1ea1i v\u1edbi nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo I<\/strong> (Tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc): l\u00e0 th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh Oslo v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd k\u1ebft v\u00e0o ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 9 n\u0103m 1993, t\u1ea1i To\u00e0 B\u1ea1ch \u1ed0c \u1edf Washington, D.C. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn t\u1ed5ng qu\u00e1t, n\u00eau ra c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n t\u1ef1 tr\u1ecb l\u00e2m th\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n ch\u00ednh bao g\u1ed3m vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp Ch\u00ednh Quy\u1ec1n Palestine (PA), c\u01a1 quan n\u00e0y s\u1ebd h\u1ea1n ch\u1ebf quy\u1ec1n t\u1ef1 qu\u1ea3n \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 khu v\u1ef1c \u1edf West Bank v\u00e0 D\u1ea3i Gaza. Vi\u1ec7c r\u00fat qu\u00e2n theo t\u1eebng giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Israel kh\u1ecfi c\u00e1c khu v\u1ef1c \u1edf West Bank v\u00e0 Gaza. Cam k\u1ebft \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn l\u00e2u d\u00e0i trong v\u00f2ng 5 n\u0103m. C\u00f4ng nh\u1eadn PLO l\u00e0 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n h\u1ee3p ph\u00e1p c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo II<\/strong>: Th\u1ecfa thu\u1eadn n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m 1995, g\u1ed3m c\u00f3 nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1c th\u1ecfa thu\u1eadn chuy\u1ec3n giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 an ninh t\u1eeb Israel sang Ch\u00ednh Quy\u1ec1n Palestine. N\u00f3 bao g\u1ed3m c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n cho cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Palestine v\u00e0 vi\u1ec7c t\u00e1i khai tri\u1ec3n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Israel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00ecnh Tr\u1ea1ng V\u0129nh Vi\u1ec5n:<\/strong> Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p t\u1ea1m th\u1eddi v\u1edbi th\u1eddi kho\u00e1 bi\u1ec3u 5 n\u0103m \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i ph\u00e1p cu\u1ed1i c\u00f9ng, gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Jerusalem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ti\u1ebfn tr\u00ecnh th\u1ef1c thi Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo g\u1eb7p nhi\u1ec1u th\u1eed th\u00e1ch v\u00e0 tr\u00ec tr\u1ec7 trong nhi\u1ec1u n\u0103m, bao g\u1ed3m b\u1ea1o l\u1ef1c v\u00e0 vi\u1ec7c Israel ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c khu \u0111\u1ecbnh c\u01b0. S\u1ef1 chia r\u1ebd ch\u00ednh tr\u1ecb gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Palestine c\u0169ng l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y c\u1ea3n tr\u1edf cho Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady, Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn gi\u1eefa Israel-Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1ec1 quy ch\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n g\u1eb7p qu\u00e1 nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 th\u1ecfa thu\u1eadn h\u00f2a b\u00ecnh g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0, Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Oslo v\u1eabn c\u00f2n \u0111ong \u0111\u01b0a th\u00ec chi\u1ebfn tranh x\u1ea3y ra\u2026<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Iran theo H\u1ed3i Gi\u00e1o Shia L\u1ea1i Y\u1ec3m Tr\u1ee3 Hamas H\u1ed3i Gi\u00e1o Sunni, V\u00ec Sao?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 Iran v\u1edbi H\u1ed3i gi\u00e1o Shia l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 H\u1ed3i gi\u00e1o Hamas Sunni?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u00f3 hai h\u1ec7 ph\u00e1i l\u1edbn, l\u00e0 Sunni v\u00e0 Shia. V\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, hai h\u1ec7 ph\u00e1i n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf chung m\u1ed9t m\u00e1i nh\u00e0. L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u01b0a bao gi\u1edd cho th\u1ea5y Sunni v\u00e0 Shia h\u1ee3p nh\u1ea5t d\u00f9 d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c n\u00e0o. Tuy c\u1ea3 hai c\u00f3 c\u00f9ng m\u1ed9t t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0ng n\u1ebfp sinh ho\u1ea1t t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a hai h\u1ec7 ph\u00e1i n\u00e0y kh\u00e1c nhau. Nh\u00ecn v\u00e0o hai qu\u1ed1c gia Iraq v\u00e0 Iran l\u00e0 hai qu\u1ed1c gia v\u1edbi \u0111a s\u1ed1 d\u00e2n ch\u00fang theo m\u1ed9t trong hai h\u1ec7 ph\u00e1i ti\u00eau bi\u1ec3u c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 Shia v\u00e0 Sunni. C\u1ea3 hai xem nhau nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u0103ng v\u00e0 m\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"286\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-18909\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map4.jpg 500w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map4-300x172.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Hamas_map4-465x266.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a Iran Shia d\u00e0nh cho Hamas Sunni, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u qua l\u0103ng k\u00ednh l\u1ee3i \u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c chung. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, vi\u1ec7c Iran vi\u1ec7n tr\u1ee3 qu\u00e2n s\u1ef1 cho Hamas l\u00e0 v\u00ec c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u xem Israel l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9, theo nguy\u00ean t\u1eafc <em>\u201ck\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a k\u1ebb th\u00f9 l\u00e0 b\u1ea1n\u201d<\/em>. Iran mu\u1ed1n ph\u00e1t huy \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00ean khu v\u1ef1c Palestine, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u1ea2 R\u1eadp Saudi. K\u1ebf \u0111\u1ebfn, Iran mu\u1ed1n d\u00f9ng Hamas l\u00e0m \u0111\u00f2n b\u1ea9y chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 qu\u00e2n c\u1edd t\u1ea1i khu v\u1ef1c Palestine, \u0111\u1ec3 t\u1eeb Gaza th\u1ecdc v\u00e0o c\u1ea1nh s\u01b0\u1eddn Israel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n \u1edf Trung \u0110\u00f4ng. M\u1ee5c ti\u00eau v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean c\u00e1c kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 h\u1ec7 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u00e1o ph\u00e1i. N\u1ebfu s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 ch\u00ednh ki\u1ebfn c\u1ee7a Sunni v\u00e0 Shia trong n\u1ed9i b\u1ed9 c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u quan ng\u1ea1i sinh t\u1eed cho Israel, v\u00e0 cho c\u1ea3 T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>D\u1ea3i Gaza<\/strong>&#8211; B\u1edd bi\u1ec3n \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i \u1edf ph\u00eda nam, gi\u00e1p ranh v\u1edbi Ai C\u1eadp (Egypt), \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd b\u1edfi nh\u00f3m ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 chi\u1ebfn binh Palestine Hamas. Hamas \u0111\u00e3 gi\u00e0nh chi\u1ebfn th\u1eafng trong cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed \u1edf Gaza n\u0103m 2006 v\u00e0 sau \u0111\u00f3 n\u1eafm quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t l\u00e3nh th\u1ed5, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 chia r\u1ebd gi\u1eefa West Bank v\u00e0 D\u1ea3i Gaza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf, bao g\u1ed3m Israel, Hoa K\u1ef3 v\u00e0 Li\u00ean minh Ch\u00e2u \u00c2u, \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh Hamas l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u1ee7ng b\u1ed1, do t\u00ednh ch\u1ea5t t\u00e0n \u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c chi\u1ebfn binh Hamas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 chia c\u1eaft trong gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a West Bank v\u00e0 Gaza \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng r\u1ea1n n\u1ee9c \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb, x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 kinh t\u1ebf \u1edf Palestine. Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c nh\u1eb1m h\u00f2a gi\u1ea3i v\u00e0 th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 Palestine th\u1ed1ng nh\u1ea5t g\u1eb7p nhi\u1ec1u tr\u1edf ng\u1ea1i trong nhi\u1ec1u n\u0103m qua.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00ednh Quy\u1ec1n Palestine (Palestinian Authority-PA), b\u1ed9 ph\u1eadn qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c khu v\u1ef1c \u1edf West Bank, g\u1ea7n gi\u1ed1ng t\u1ed5ng th\u1ed1ng ch\u1ebf. Ch\u1ee7 t\u1ecbch Mahmoud Abbas (ch\u1ee7 t\u1ecbch t\u1ed5 ch\u1ee9c PLO) \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 nguy\u00ean th\u1ee7 qu\u1ed1c gia. Palestine c\u00f3 m\u1ed9t c\u01a1 quan l\u1eadp ph\u00e1p l\u00e0 H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng L\u1eadp Ph\u00e1p Palestine. Tuy nhi\u00ean, c\u01a1 c\u1ea5u qu\u1ea3n l\u00fd ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00ec xung \u0111\u1ed9t Israel-Palestine ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u00e0 s\u1ef1 chia r\u1ebd tr\u1ea7m tr\u1ecdng gi\u1eefa West Bank v\u00e0 Gaza, n\u00ean Palestine b\u1ecb xem l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00e2n ch\u00fang Palestine \u1edf West Bank v\u00e0 D\u1ea3i Gaza c\u00f3 khi t\u1ecf ra th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00ec s\u1ef1 chia r\u1ebd kh\u00f3 h\u00e0n g\u1eafn gi\u1eefa c\u00e1c phong tr\u00e0o mang danh <em>\u201cGi\u1ea3i Ph\u00f3ng Palestine\u201d<\/em>. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tham nh\u0169ng v\u00e0 thi\u1ebfu ti\u1ebfn b\u1ed9 trong nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1edbi Israel l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 l\u00e0m tr\u00ec tr\u1ec7 ti\u1ebfn tr\u00ecnh ho\u00e0 b\u00ecnh cho Palestine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4n gi\u00e1o ch\u00ednh y\u1ebfu \u1edf Palestine -c\u1ea3 West Bank v\u00e0 D\u1ea3i Gaza, l\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o (Islam) theo h\u1ec7 ph\u00e1i Sunni. H\u1ed3i Gi\u00e1o theo h\u1ec7 ph\u00e1i Shia ch\u1ec9 l\u00e0 thi\u1ec3u s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia chung quanh nh\u01b0 Egypt, Jordan, Lebanon,\u2026 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111a s\u1ed1 theo H\u1ed3i Gi\u00e1o Sunni n\u00ean s\u1eb5n l\u00f2ng h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c phong tr\u00e0o c\u1ee7a Palestine m\u1ed7i khi c\u00f3 cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady, nh\u01b0 d\u1ea7u \u0111\u1ed5 v\u00e0o l\u1eeda, l\u00e0m cho nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady k\u00e9o d\u00e0i v\u00f4 t\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Israel L\u1eadp Qu\u1ed1c v\u00e0 Ki\u1ebfn Thi\u1ebft Qu\u1ed1c Gia<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u00e2u \u0111\u1eddi, g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t kh\u1ed1i b\u1ec1n v\u1eefng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i l\u01b0u l\u1ea1c nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. D\u00e2n Do Th\u00e1i gi\u1eef v\u1eefng tinh th\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0 nh\u1edd t\u1ea5m l\u00f2ng son s\u1eaft tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o cu\u1ed1n Th\u00e1nh Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Israel \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0o ng\u00e0y 14\/5\/1948, khi David Ben-Gurion, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u C\u01a1 quan Do Th\u00e1i (Jewish Agency) tuy\u00ean b\u1ed1 th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Israel tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t l\u1ecbch s\u1eed. Tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00e0y di\u1ec5n ra sau khi \u0110\u1ea1i H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c th\u00f4ng qua Ngh\u1ecb Quy\u1ebft 181 n\u0103m 1947, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ghi l\u1eddi khuy\u1ebfn ngh\u1ecb ph\u00e2n chia th\u00e0nh hai qu\u1ed1c gia Israel v\u00e0 Palestine ri\u00eang bi\u1ec7t. Ri\u00eang Th\u00e1nh \u0110\u1ecba Jerusalem th\u00ec s\u1ebd do m\u1ed9t c\u01a1 quan qu\u1ed1c t\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 tuy\u00ean b\u1ed1 th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Israel d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u1eefa Israel v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u1ea2 R\u1eadp l\u00e1ng gi\u1ec1ng, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Chi\u1ebfn tranh \u1ea2 R\u1eadp-Israel n\u0103m 1948 hay Chi\u1ebfn Tranh Gi\u00e0nh \u0110\u1ed9c L\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau khi th\u00e0nh l\u1eadp, Israel g\u1eb7p ph\u1ea3i nh\u1eefng th\u1eed th\u00e1ch r\u1ea5t l\u1edbn trong vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t qu\u1ed1c gia. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y bao g\u1ed3m vi\u1ec7c ti\u1ebfp nh\u1eadn m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn d\u00e2n Do Th\u00e1i t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t sau th\u1ea3m h\u1ecda Holocaust.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong nhi\u1ec1u ch\u1ee5c n\u0103m, Israel \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf v\u1eefng m\u1ea1nh, n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a s\u00f4i \u0111\u1ed9ng v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00f9ng m\u1ea1nh. Israel lu\u00f4n lu\u00f4n ph\u1ea3i kh\u1eafc ph\u1ee5c thi\u00ean nhi\u00ean, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t di\u1ec5n ra v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u1ea2 R\u1eadp l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Palestine. D\u00e2n s\u1ed1 hi\u1ec7n nay c\u1ee7a Israel v\u00e0o kho\u1ea3ng 9 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Israel l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i theo th\u1eddi gian. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Israel c\u00f3 nhi\u1ec1u quan \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c nhau v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i. Tuy nhi\u00ean, Israel c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111a \u0111\u1ea3ng, ch\u00ednh ph\u1ee7 li\u00ean minh v\u00e0 ph\u1ed5 qu\u00e1t. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i li\u00ean minh ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Israel l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng ho\u00e0 v\u00e0 d\u00e2n ch\u1ee7 ngh\u1ecb vi\u1ec7n v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00e1p lu\u1eadt h\u1ed7n h\u1ee3p. Qu\u1ed1c H\u1ed9i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang b\u1ea7u ra, Qu\u1ed1c H\u1ed9i b\u1ea7u ch\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng, l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 mang t\u00ednh nghi l\u1ec5. Quy\u1ec1n h\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 n\u1eb1m trong tay Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng, l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ecbch \u0111\u1ea3ng \u0111a s\u1ed1 t\u1ea1i Qu\u1ed1c H\u1ed9i. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7n nay c\u1ee7a Israel l\u00e0 \u00f4ng Benjamin Netanyahu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4n gi\u00e1o ch\u00ednh \u1edf Israel l\u00e0 Do Th\u00e1i Gi\u00e1o. Do Th\u00e1i Gi\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 vai tr\u00f2 v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i. M\u1eb7c d\u00f9 \u1edf Israel c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c nh\u01b0 H\u1ed3i Gi\u00e1o, Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o,\u2026 \u0110\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 tuy kh\u00e1c nhau v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o nh\u01b0ng c\u00f3 s\u1ef1 ho\u00e0 h\u1ee3p. Y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y gi\u00fap cho Israel \u1ed5n \u0111\u1ecbnh x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n qu\u1ed1c gia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">&#8212;oOo&#8212;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngay sau \u0110\u1ec7 II Th\u1ebf Chi\u1ebfn, c\u1ea3 hai Israel v\u00e0 Palestine \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i l\u1eadp qu\u1ed1c v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. D\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i m\u1ed9t l\u00f2ng ki\u00ean tr\u00ec x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ed5 n\u00e1t hoang t\u00e0n \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia Israel h\u00f9ng m\u1ea1nh v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1eabn kinh t\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i l\u0169 l\u01b0\u1ee3t tr\u1edf v\u1ec1; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng v\u1ec1 th\u00ec g\u1edfi ti\u1ec1n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn thi\u1ebft qu\u1ed1c gia Israel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong khi \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia m\u00e0 ch\u1ec9 nu\u00f4i th\u00f9 h\u1eadn \u0111\u1ed5 l\u00ean \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i. L\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 v\u00e0 ganh gh\u00e9t \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111i 40 n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 gi\u1ebft ch\u00f3c v\u00e0 tr\u1ea3 th\u00f9. \u0110\u1ebfn khi ph\u1ea3i ng\u1ed3i l\u1ea1i v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 l\u1eadp qu\u1ed1c th\u00ec c\u0169ng b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn ngay trong n\u1ed9i b\u1ed9. Ngay ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp c\u0169ng th\u00f9 gh\u00e9t nhau \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u1ea7n 80 n\u0103m v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 qu\u1ed1c gia Palestine \u0111\u1ed9c l\u1eadp. \u0110\u1ebfn nay, Palestine b\u1ecb xem l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1eeda h\u1eadn th\u00f9 che khu\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u \u0111\u1eddi. \u0110\u00e1ng l\u1ebd Palestine c\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng v\u01b0\u01a1n d\u1eady kh\u00f4ng thua g\u00ec Israel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00ecn t\u1eeb ph\u00eda Hoa K\u1ef3, qua nhi\u1ec1u nhi\u1ec7m k\u1ef3 t\u1ed5ng th\u1ed1ng, ch\u01b0a c\u00f3 t\u1ed5ng th\u1ed1ng n\u00e0o c\u00f3 n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ec3 ki\u1ebfn t\u1ea1o m\u1ed9t n\u1ec1n ho\u00e0 b\u00ecnh cho Trung \u0110\u00f4ng, ngo\u1ea1i tr\u1eeb T\u1ed5ng th\u1ed1ng Donald J. Trump. T\u1ed5ng th\u1ed1ng Trump di d\u1eddi To\u00e0 \u0110\u1ea1i S\u1ee9 Hoa K\u1ef3 v\u1ec1 Jerusalem l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng th\u1ebf gi\u1edbi. M\u1ee5c ti\u00eau nh\u1eafm \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng Israel. \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u1ed7 l\u1ef1c k\u00e9o Israel v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u1ea2 R\u1eadp v\u00e0o b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ec3 t\u00ecm gi\u1ea3i ph\u00e1p ho\u00e0 b\u00ecnh cho Trung \u0110\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh Abraham (Abraham Accord).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u l\u00e0 Th\u00f4ng C\u00e1o Chung gi\u1eefa Israel v\u00e0 c\u00e1c Ti\u1ec3u V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c \u1ea2 R\u1eadp Th\u1ed1ng Nh\u1ea5t, Bahrain, c\u00f9ng k\u00fd v\u00e0o ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8-2020. L\u1ec5 k\u00fd k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c long tr\u1ecdng t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i To\u00e0 B\u1ea1ch \u1ed0c Hoa K\u1ef3. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 9-2020, Sudan tuy\u00ean b\u1ed1 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ho\u00e1 ngo\u1ea1i giao v\u1edbi Israel v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u00fd tham gia; th\u00e1ng 10-2020, Ma-r\u1ed1c c\u0169ng tham gia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh Abraham ti\u1ebfn tri\u1ec3n m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n v\u1edbi nhi\u1ec1u tri\u1ec3n v\u1ecdng. T\u1ed5ng th\u1ed1ng Trump c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ea9n th\u1eadn g\u1ecdi l\u00e0 <em>\u201cK\u1ebf Ho\u1ea1ch Ho\u00e0 B\u00ecnh Trung \u0110\u00f4ng\u201d<\/em> (Middle East Peace Plan), b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c h\u1ee3p t\u00e1c v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf, k\u1ef9 ngh\u1ec7 v\u00e0 an ninh, h\u1ea7u \u0111em l\u1ea1i ni\u1ec1m hy v\u1ecdng cho Palestine v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u00e1t tri\u1ec3n trong v\u00f9ng Trung \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi m\u1eebng r\u1ee1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng tr\u1ecdn v\u1eb9n. \u00d4ng Trump th\u1ea5t c\u1eed nhi\u1ec7m k\u1ef3 2 v\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch ho\u00e0 b\u00ecnh \u1edf Trung \u0110\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf dang. R\u1ed3i khi \u00f4ng Biden b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n v\u00e0o To\u00e0 B\u1ea1ch \u1ed0c, l\u1eeda chi\u1ebfn tranh b\u00f9ng l\u00ean \u1edf Ukraine, ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ch\u1ea5m d\u1ee9t th\u00ec l\u1ea1i x\u1ea3y ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn kh\u00e1c \u1edf Trung \u0110\u00f4ng. Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c ho\u00e0 b\u00ecnh c\u1ee7a \u00f4ng Trump tan nhanh nh\u01b0 b\u1ecdt bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00ednh l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Hamas v\u00e0 Hezbollah \u0111\u00e3 kh\u01a1i d\u1eady s\u1ef1 th\u00f9 h\u1eadn v\u00e0 th\u1ed5i l\u00ean th\u00e0nh cu\u1ed9c th\u00e1nh chi\u1ebfn, khi\u1ebfn l\u00f2 l\u1eeda Trung \u0110\u00f4ng b\u00f9ng ch\u00e1y d\u1eef d\u1ed9i. Ch\u01b0a bao gi\u1edd nh\u01b0 l\u00fac n\u00e0y, c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi mong \u0111\u1ee3i Hi\u1ec7p Ch\u00fang Qu\u1ed1c Hoa K\u1ef3 v\u1edbi s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ngo\u1ea1i giao, v\u00e0 c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 ra tay can thi\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>S\u01a1n H\u00e0<\/em><\/strong> <em>(Oct.2023)<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u1eef ki\u1ec7n l\u1ea5y t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n sau \u0111\u00e2y:<br>&#8211; Israel Central Bureau of Statistics,<br>&#8211; Palestinian Central Bureau of Statistics,<br>&#8211; United Nations,<br>&#8211; Wikipedia,\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u01a1n H\u00e0 (Oct-2023) \u0110\u00e3 qua m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1ebf h\u1ec7, d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i s\u1ed1ng l\u01b0u l\u1ea1c nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. M\u1ed7i n\u0103m, h\u1ecd th\u1ec1 s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1 l\u1eadp qu\u1ed1c tr\u00ean ch\u00ednh m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y nay, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 qu\u1ed1c gia Israel v\u00e0 nhi\u1ec1u mi\u1ebfng<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=18905\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18908,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8,12,57,62,53,42],"tags":[534,165,118,212,297,532,119,208,298,207],"class_list":["entry","author-nduong","post-18905","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","category-kienthuctongquat","category-kinhte-chinhtri","category-tai-lieu","tag-a-rap","tag-binh-luan","tag-chinh-tri","tag-chuyen-de","tag-do-thai","tag-hezbollah","tag-hoa-ky","tag-israel","tag-palestine","tag-trung-dong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18905"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18905\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}