{"id":19318,"date":"2023-11-30T03:55:43","date_gmt":"2023-11-30T03:55:43","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=19318"},"modified":"2025-07-05T19:53:00","modified_gmt":"2025-07-05T19:53:00","slug":"vinh-danh-chu-quoc-ngu-nguoi-viet-dung-tuong-tri-an-vi-tao-tac-tai-bo-dao-nha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=19318","title":{"rendered":"<strong>Vinh danh Ch\u1eef Qu\u1ed1c Ng\u1eef, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t D\u1ef1ng T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u00e0i Tri \u00c2n V\u1ecb T\u1ea1o T\u00e1c t\u1ea1i B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>VOA Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t<\/span>"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"334\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-19320\" style=\"aspect-ratio:0.7485029940119761;width:412px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-20.png 250w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-20-225x300.png 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1nh th\u00e0nh t\u1ea1i Guarda, B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, h\u00f4m 26\/11\/2023.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>M\u1ed9t t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u trong vi\u1ec7c t\u1ea1o t\u00e1c ch\u1eef Vi\u1ec7t theo k\u00fd t\u1ef1 La tinh, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t nh\u00f3m tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam mang sang l\u1eafp \u0111\u1eb7t v\u00e0 kh\u00e1nh th\u00e0nh t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng \u1edf B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha h\u00f4m 26\/11.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 ch\u1eef vi\u1ebft theo k\u00fd t\u1ef1 Latinh c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh kho\u1ea3ng 400 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef h\u01a1n c\u1ea3 tr\u0103m n\u0103m nay, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u00e0o c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u trong vi\u1ec7c t\u00e1c t\u1ea1o ra n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ngo\u00e0i gi\u00e1o s\u0129 Alexandre de Rhodes l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00f3a v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf h\u00f3a ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef, gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina l\u00e0 nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 \u00f4ng ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ghi \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t b\u1eb1ng ch\u1eef c\u00e1i Latinh. \u00d4ng de Pina l\u00e0 th\u1ea7y c\u1ee7a \u00f4ng de Rhodes.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>\u00d4ng Francisco de Pina b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong t\u00e1c t\u1ea1o ra ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef b\u1eb1ng h\u00ecnh th\u1ee9c l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c 6 \u00e2m v\u1ef1c c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t b\u1eb1ng m\u1ed9t b\u1ea3n nh\u1ea1c. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u00e1c t\u1ea1o ra ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 ch\u00ednh \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1edf m\u1ed9t l\u1edbp h\u1ecdc \u1edf Thanh Chi\u00eam v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 XVII \u0111\u1ec3 d\u1ea1y cho c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 m\u1edbi t\u1edbi v\u1ec1 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 c\u00e1ch d\u00f9ng c\u00e1c k\u00fd t\u1ef1 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef. Ng\u00e0i Alexandre de Rhodes l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u00e3 t\u1edbi h\u1ecdc c\u00e1c l\u1edbp n\u00e0y<\/strong>\u201d, gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng, n\u00f3i v\u1edbi VOA khi \u00f4ng \u0111ang c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i Guarda, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a v\u1ecb gi\u00e1o s\u0129 ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gi\u00e1o s\u01b0 H\u01b0ng l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch \u201cQu\u1ef9 Vinh danh ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef\u201d v\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u d\u1ef1 \u00e1n x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina.<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1023\" height=\"575\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-19321\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-21.png 1023w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-21-300x169.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-21-768x432.png 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-21-465x261.png 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-21-695x391.png 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 1023px) 100vw, 1023px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng (\u00e1o d\u00e0i xanh, gi\u1eefa) v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1 kh\u00e1nh th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina t\u1ea1i Guarda, B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, h\u00f4m 26\/11\/2023.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng tri \u00e2n c\u00f3 h\u00ecnh thuy\u1ec1n bu\u1ed3m, l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n m\u00e0 gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111i sang Vi\u1ec7t Nam, cao 3 m\u00e9t, r\u1ed9ng 1,65 m\u00e9t, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac th\u1ee7 c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng t\u1ea1i Thanh Chi\u00eam, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, n\u01a1i gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina \u0111\u00e3 m\u1edf l\u1edbp d\u1ea1y ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 m\u1ed9t h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng sau n\u00e0y tr\u1edf n\u00ean n\u1ed5i ti\u1ebfng ch\u00ednh l\u00e0 cha Alexandre de Rhodes.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh ph\u1ed1 Guarda, n\u01a1i sinh c\u1ee7a gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina \u0111\u1ec3 l\u1eafp \u0111\u1eb7t v\u00e0 kh\u00e1nh th\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y 26\/11.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean th\u00e2n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i c\u00f3 in h\u00ecnh tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng \u0110\u00f4ng S\u01a1n, bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a v\u0103n minh c\u1ed5 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. Ph\u1ea7n bu\u1ed3m c\u00f3 2 ph\u1ea7n: ph\u1ea7n th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng c\u00f3 ghi l\u1eddi tri \u00e2n \u201c<strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1a09c5\" class=\"has-inline-color\">T\u1ea5m bia n\u00e0y l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng tri \u00e2n cha FRANCISCO DE PINA, m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 t\u00e1c t\u1ea1o ra Ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef, ch\u1eef vi\u1ebft ti\u1ebfng Vi\u1ec7t d\u00f9ng k\u00fd t\u1ef1 Latinh<\/mark><\/strong>\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng 3 ng\u00f4n ng\u1eef; ph\u1ea7n cong c\u00f3 in nguy\u00ean v\u0103n th\u1ee7 b\u00fat c\u1ee7a v\u1ecb gi\u00e1o s\u0129, v\u1edbi 6 h\u00e0ng nh\u1ea1c ghi 6 thanh \u0111i\u1ec7u c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u1edf c\u00e1nh c\u1eeda h\u01b0\u1edbng<\/strong><strong>&nbsp;ra v\u0103n minh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 qu\u00e1 tr\u00ecnh ho\u00e0n thi\u1ec7n ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, Ph\u00e1p, \u00dd, c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 C\u00f4ng gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0ng hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn c\u00f4ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina v\u00e0 Alexandre de Rhodes, trong \u0111\u00f3, gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng cho s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef, cha Francisco de Pina trong 8 n\u0103m s\u1ed1ng \u1edf Vi\u1ec7t Nam (1617 -1625) \u0111\u00e3 h\u1ecdc r\u1ea5t nhanh ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 l\u00e0 gi\u00e1o s\u0129 duy nh\u1ea5t gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o d\u00f9ng ti\u1ebfng b\u1ea3n x\u1ee9 v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3. \u201c\u00d4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3 n\u0103ng \u1ea5y v\u00ec ng\u00e0i kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb gi\u00e1o s\u1ef9 uy\u00ean th\u00e2m ng\u00f4n ng\u1eef m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u1ea1c s\u0129\u201d, GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng cho bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1edd v\u1eady, \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra s\u1ef1 phong ph\u00fa trong \u00e2m ti\u1ebft ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u00e2m nh\u1ea1c \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i 6 thanh \u0111i\u1ec7u c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t qua m\u1ed9t th\u1ee7 b\u00fat g\u1edfi v\u1ec1 cho c\u00e1c cha b\u1ec1 tr\u00ean t\u1ea1i Lisboa (t\u1ee9c Lisbon), kh\u1edfi ngu\u1ed3n cho d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1ed3 s\u1ed9 d\u00f9ng k\u00fd t\u1ef1 Roman \u0111\u1ec3 vi\u1ebft ti\u1ebfng Vi\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1eef vi\u1ebft theo k\u00fd t\u1ef1 Latinh \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ed9i nh\u1eadp nhanh h\u01a1n v\u1edbi v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i. GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng, trong b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u00e0o ng\u00e0y kh\u00e1nh th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i, n\u00f3i: \u201cCh\u00fang ta v\u1eabn bi\u1ebft l\u00fac ban \u0111\u1ea7u c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 c\u01a1 \u0111\u1ed1c D\u00f2ng T\u00ean ch\u1ec9 mu\u1ed1n t\u1ea1o d\u1ef1ng m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n h\u1eefu hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng t\u00ednh c\u00e1ch nghi\u00eam t\u00fac v\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 cho ra \u0111\u1eddi m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m v\u0103n h\u00f3a tuy\u1ec7t v\u1eddi gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i nhanh ch\u00f3ng h\u00f2a nh\u1eadp v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n minh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo \u00f4ng, \u201cVi\u1ec7c c\u00f3 m\u1eb7t ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u00e3 gi\u00fap cho d\u00e2n t\u1ed9c ta tho\u00e1t kh\u1ecfi vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1eef H\u00e1n. D\u00f9 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra ch\u1eef N\u00f4m, nh\u01b0ng ch\u1eef N\u00f4m c\u0169ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb ch\u1eef H\u00e1n v\u00e0 c\u0169ng c\u00f2n nhi\u1ec1u r\u1eafc r\u1ed1i. C\u00f2n ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef l\u00e0 k\u00fd \u00e2m v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c t\u1ea1o m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t khoa h\u1ecdc. Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u0111\u1ecdc l\u00e0m sao th\u00ec vi\u1ebft nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef. V\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u00e3 bi\u1ebfn th\u00e0nh ch\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. Ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t m\u1edbi vi\u1ebft ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef. Cho n\u00ean tuy n\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u01b0ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ch\u1ea5p nh\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng n\u00f3i th\u00eam v\u1edbi VOA: \u201cSau n\u00e0y th\u00e0nh l\u1eadp ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng ho\u00e0, ch\u00ednh ph\u1ee7 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, th\u00ec B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng N\u1ed9i v\u1ee5 V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p \u0111\u00e3 k\u00fd v\u0103n b\u1ea3n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n Ch\u1ee7 C\u1ed9ng Ho\u00e0. B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a g\u1ea7n 100 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u1edf kh\u1eafp ba mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1edd d\u00f9ng ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef, Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 nhanh ch\u00f3ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0nh xu\u1ea5t b\u1ea3n, b\u01b0u ch\u00ednh vi\u1ec5n th\u00f4ng. M\u1eabu t\u1ef1 Latinh thu\u1eadn ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o m\u00e1y ch\u1eef, s\u1eafp ch\u1eef in, m\u00e3 h\u00f3a th\u00e0nh t\u00edn hi\u1ec7u \u0111i\u1ec7n t\u00edn\u2026 N\u1ebfu d\u00f9ng ch\u1eef H\u00e1n ho\u1eb7c N\u00f4m th\u00ec c\u00e1c ng\u00e0nh tr\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1edbm ra \u0111\u1eddi v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ng\u00e0y nay, v\u1eabn theo GS. H\u01b0ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00f4n vinh v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1 \u00e1n x\u00e2y d\u1ef1ng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina l\u00e0 m\u1ed9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u1ed1i ti\u1ebfp vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t bia tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Alexandre de Rhodes m\u00e0 \u201cQu\u1ef9 Vinh danh ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef\u201d \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1ch \u0111\u00e2y 5 n\u0103m (2018) t\u1ea1i ng\u00f4i m\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng \u1edf Isfahan, Iran.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a ch\u00ednh ch\u00fang t\u00f4i b\u1edfi v\u00ec ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c l\u1ea1i m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef. Ch\u00fang t\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ee9ng ra b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00f3 v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o c\u1ee7a \u0111\u1ea1i b\u1ed9 ph\u1eadn c\u00e1c th\u1ee9c gi\u1ea3, tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam, C\u00f4ng gi\u00e1o c\u0169ng nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng\u201d, GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng chia s\u1ebb v\u1edbi VOA.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo \u00f4ng, ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef l\u00e0 \u201cth\u00e0nh qu\u1ea3 giao l\u01b0u v\u0103n h\u00f3a \u00c2u-\u00c1 trong s\u00e1ng v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n v\u00e0o b\u1eadc nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i\u201d khi c\u00f4ng tr\u00ecnh giao l\u01b0u v\u0103n h\u00f3a v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 17 n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi tham gia thu\u1ed9c nhi\u1ec1u qu\u1ed1c t\u1ecbch: B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, \u00dd, T\u00e2y Ban Nha, Th\u1ee5y S\u1ef9, Nh\u1eadt, Trung Hoa, Ph\u00e1p v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam&#8230; \u0111\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o, h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 m\u1ef9 m\u00e3n l\u00e0 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u1ebfu v\u00ed di s\u1ea3n tinh th\u1ea7n, tinh hoa v\u0103n h\u00f3a, khoa h\u1ecdc, tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t nh\u01b0 m\u1ed9t \u0110\u1ea1i s\u01a1n m\u1ea1ch h\u00f9ng v\u0129, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ec9nh cao tinh hoa \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 Chu V\u0103n An, M\u1ea1c \u0110\u0129nh Chi, Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i, L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n, Nguy\u1ec5n Du\u2026, nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh cao ch\u1ea5t ng\u1ea5t. C\u00e1c cha d\u00f2ngT\u00ean \u1edf N\u01b0\u1edbc M\u1eb7n, Thanh Chi\u00eam \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng cho ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng n\u1eb1m trong c\u00e1c \u0111\u1ec9nh s\u01a1n m\u1ea1ch \u0111\u00f3\u201d, nh\u00e0 v\u0103n Ho\u00e0ng Minh T\u01b0\u1eddng n\u00f3i trong b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u t\u1ea1i Guarda.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"650\" height=\"504\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-19322\" style=\"aspect-ratio:1.2896825396825398;width:529px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-22.png 650w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-22-300x233.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-22-465x361.png 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-22-645x500.png 645w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">T\u00e2m bia kh\u1eafc tr\u00ean t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i, ghi nh\u1eadn c\u00f4ng \u01a1n c\u1ee7a gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina trong vi\u1ec7c t\u00e1c t\u1ea1o ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u201cTi\u1ebfc r\u1eb1ng \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00e0i Francisco de Pina, Alexandre de Rhodes\u2026 n\u1eb1m trong \u0111\u1edbi b\u0103ng ph\u1ee7, s\u01b0\u01a1ng m\u00f9, m\u00e0 h\u1eadu th\u1ebf h\u00f4m nay ch\u01b0a th\u1ea5y, m\u1eaft tr\u1ea7n t\u1ee5c c\u1ee7a h\u00f4m nay ch\u01b0a nh\u00ecn th\u1ea5y\u201d, \u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Tin r\u1eb1ng, nh\u1eefng l\u1edbp h\u1eadu sinh con ch\u00e1u ch\u00fang t\u00f4i, m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc h\u01b0\u01a1ng linh \u0111\u1ee9c Linh m\u1ee5c Francisco de Pina, Alexandere De Rhodes v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ee9c cha d\u00f2ng T\u00ean B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, \u00dd, Ph\u00e1p\u2026 t\u1eebng \u1edf N\u01b0\u1edbc M\u1eb7n, Thanh Chi\u00eam \u0111\u1ec3 h\u1ecdc ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, t\u00ecm c\u00e1ch ki\u1ebfn t\u1ea1o ra ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u01b0\u1edbc v\u00e0o V\u0103n Mi\u1ebfu Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m t\u1ea1i c\u1ed1 \u0111\u00f4 Th\u0103ng Long \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i th\u1edd v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i s\u01b0 bi\u1ec3u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 h\u1eadu sinh m\u00e3i m\u00e3i ghi nh\u1edb c\u00f4ng \u01a1n tr\u1eddi bi\u1ec3n c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 khai s\u00e1ng<\/mark><\/strong>\u201d, v\u1eabn l\u1eddi nh\u00e0 v\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng cho hay vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng tri \u00e2n \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00e0 gi\u00fap s\u1ee9c nhi\u1ec7t t\u00ecnh t\u1eeb ch\u00ednh quy\u1ec1n th\u00e0nh ph\u1ed1 Guarda c\u1ee7a B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cH\u1ecd r\u1ea5t tr\u00e2n tr\u1ecdng tinh th\u1ea7n ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i mang qua \u0111\u00e2y, v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecf c\u00f4ng b\u1ecf s\u1ee9c ra \u0111\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang t\u00f4i. H\u1ecd c\u0169ng gi\u00fap v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt vi\u00ean. H\u1ecd cung c\u1ea5p cho ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn 8 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khi\u00eang v\u00e0 d\u1ef1ng n\u1ed5i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng n\u00e0y\u201d, \u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf d\u0129 th\u00e0nh ph\u1ed1 Guarda \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina l\u00e0 v\u00ec cho \u0111\u1ebfn nay, n\u1ea5m m\u1ed3 v\u1ecb gi\u00e1o s\u0129 ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh sau khi \u00f4ng b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf H\u1ed9i An v\u00e0o n\u0103m 1625.<\/p>\n\n\n\n<p>GS. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0ng chia s\u1ebb r\u1eb1ng chi ph\u00ed l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec7n \u0111\u1ebfn B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha kh\u00e1 cao, l\u00ean \u0111\u1ebfn 700 tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y t\u1eeb \u201cQu\u1ef9 vinh danh ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cV\u1ec1 ph\u1ea7n t\u00f4i, t\u00f4i b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed1n s\u00e1ch \u2018Gi\u1ea5c m\u01a1 Vi\u1ec7t Nam t\u00f4i\u2019 c\u00f3 bao nhi\u00eau ti\u1ec1n t\u00f4i \u0111\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u00f3 h\u1ebft. Ch\u00fang t\u00f4i thanh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u01b0ng c\u00f2n 40% l\u00e0 280 tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng ch\u00fang t\u00f4i c\u00f2n thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00fac \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebft k\u1ebf d\u1ef1 \u00e1n n\u00e0y. Ch\u00fang t\u00f4i hy v\u1ecdng sau khi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i th\u00e0nh c\u00f4ng \u1edf B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3, th\u00ec c\u00e1c m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng qu\u00e2n s\u1eafp t\u1edbi s\u1ebd gi\u00fap ch\u00fang t\u00f4i thanh to\u00e1n ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i, v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u00e2u qu\u1ef9 V\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay s\u1ebd tr\u00edch cho ch\u00fang t\u00f4i m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 thanh to\u00e1n vi\u1ec7c n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n, nh\u00f3m tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u00eam t\u00f4n vinh ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u1ec3 c\u00f9ng n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, ng\u00e2m th\u01a1, h\u00e1t b\u00e0i h\u00e1t ti\u1ebfng Vi\u1ec7t ngay t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n: <strong>VOA Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u1ed9t t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i tri \u00e2n gi\u00e1o s\u0129 Francisco de Pina, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u trong vi\u1ec7c t\u1ea1o t\u00e1c ch\u1eef Vi\u1ec7t theo k\u00fd t\u1ef1 La tinh, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t nh\u00f3m tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam mang sang l\u1eafp \u0111\u1eb7t v\u00e0 kh\u00e1nh th\u00e0nh t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng \u1edf B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha h\u00f4m 26\/11.<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=19318\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19320,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[62,675,42],"tags":[212,116,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-19318","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-kienthuctongquat","category-suutam","category-tai-lieu","tag-chuyen-de","tag-giao-duc","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19318"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19318\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}