{"id":23767,"date":"2024-12-31T01:25:47","date_gmt":"2024-12-31T01:25:47","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=23767"},"modified":"2024-12-31T01:25:48","modified_gmt":"2024-12-31T01:25:48","slug":"chien-tranh-va-hoa-binh-trong-thoi-dai-cua-tri-tue-nhan-tao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=23767","title":{"rendered":"<strong>Chi\u1ebfn tranh v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Tr\u00ed tu\u1ec7 Nh\u00e2n t\u1ea1o<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>Henry A. Kissinger, Eric Schmidt, Craig Mundie<\/span>"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"946\" height=\"565\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23768\" style=\"width:678px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-3.jpg 946w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-3-300x179.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-3-768x459.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-3-465x278.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-3-695x415.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 946px) 100vw, 946px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">____________________<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Ngu\u1ed3n:<\/strong>&nbsp; <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Henry A. Kissinger, Eric Schmidt, v\u00e0 Craig Mundie, \u201cWar and Peace in the Age of Artificial Intelligence\u201d,&nbsp;<em>Foreign Affairs<\/em>,<\/mark><\/strong> 18\/11\/2024<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bi\u00ean d\u1ecbch:<\/strong>&nbsp;Vi\u00ean \u0110\u0103ng Huy |&nbsp;<strong>Hi\u1ec7u \u0111\u00ednh:<\/strong>&nbsp;Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Ph\u01b0\u01a1ng<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u1eeb vi\u1ec7c t\u00e1i \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac ngo\u1ea1i giao, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh y\u1ebfu t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1eadt t\u1ef1 th\u1ebf gi\u1edbi.<\/strong> Kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 thi\u00ean v\u1ecb, AI m\u1edf ra kh\u1ea3 n\u0103ng m\u1edbi v\u1ec1 t\u00ednh kh\u00e1ch quan trong vi\u1ec7c ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Nh\u01b0ng t\u00ednh kh\u00e1ch quan \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c b\u1edfi c\u1ea3 c\u00e1c chi\u1ebfn binh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfn t\u1ea1o h\u00f2a b\u00ecnh, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n t\u00ednh ch\u1ee7 quan c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, v\u1ed1n l\u00e0 th\u1ee9 quan tr\u1ecdng cho vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. AI trong chi\u1ebfn tranh s\u1ebd gi\u00fap soi s\u00e1ng nh\u1eefng bi\u1ec3u hi\u1ec7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t v\u00e0 t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3 s\u1ebd \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh chi\u1ebfn tranh v\u00e0 ch\u1ea5m d\u1ee9t chi\u1ebfn tranh.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n lo\u1ea1i t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 lu\u00f4n n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3n th\u00e2n theo nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u1ee9c t\u1ea1p, nh\u1eb1m kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ea5t k\u1ef3 qu\u1ed1c gia n\u00e0o gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i so v\u1edbi nh\u1eefng qu\u1ed1c gia kh\u00e1c. N\u1ed7 l\u1ef1c l\u00e2u d\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1ee7a m\u1ed9t quy lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9. <strong>Trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee7 th\u1ec3 ch\u00ednh v\u1eabn l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi\u2014ngay c\u1ea3 khi \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb AI \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin, tham kh\u1ea3o v\u00e0 t\u01b0 v\u1ea5n cho h\u1ecd\u2014c\u00e1c qu\u1ed1c gia v\u1eabn n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c \u1ee9ng x\u1eed chung, t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh v\u00e0 th\u00edch \u1ee9ng c\u1ee7a th\u1eddi gian.<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1194\" height=\"646\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23770\" style=\"width:435px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in.jpg 1194w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in-300x162.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in-1024x554.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in-768x416.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in-465x252.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Linked-in-695x376.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 1194px) 100vw, 1194px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#0e10dd\" class=\"has-inline-color\">Nh\u01b0ng n\u1ebfu AI n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 m\u1ed9t <span style=\"text-decoration: underline;\">t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 ch\u00ednh tr\u1ecb, ngo\u1ea1i giao v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf<\/span>, s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u1ef1c l\u00e2u \u0111\u1eddi s\u1ebd b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i thay th\u1ebf b\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng m\u1edbi ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y. <\/mark><\/strong>V\u0169 \u0111\u00e0i qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c\u2014m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng mong manh v\u00e0 lu\u00f4n thay \u0111\u1ed5i trong v\u00e0i th\u1ebf k\u1ef7 qua\u2014\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c duy tr\u00ec m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u1edd s\u1ef1 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ec3 tham gia. M\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng qu\u00e1 l\u1edbn\u2014v\u00ed d\u1ee5: n\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia s\u1eb5n s\u00e0ng \u00e1p d\u1ee5ng AI \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 cao nh\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n nh\u1eefng qu\u1ed1c gia kh\u00e1c\u2014s\u1ebd kh\u00f3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n h\u01a1n nhi\u1ec1u. <strong>Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1 nh\u00e2n con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1ec1 m\u1eb7t qu\u00e2n s\u1ef1 ho\u1eb7c ngo\u1ea1i giao v\u1edbi m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c AI h\u1ed7 tr\u1ee3, ho\u1eb7c ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u00ednh AI, con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i v\u1eadt l\u1ed9n \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i, ch\u1ee9 ch\u01b0a n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u1ea1nh tranh.<\/strong> <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">M\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 trung gian nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 n\u1ed9i b\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a c\u00e1c xung \u0111\u1ed9t b\u00ean ngo\u00e0i.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00e1c kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1c c\u0169ng d\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm an ninh, con ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u trong c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i chi\u1ebfn th\u1eafng ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 danh d\u1ef1<\/strong>. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">M\u00e1y m\u00f3c\u2014cho \u0111\u1ebfn gi\u1edd\u2014kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 quan ni\u1ec7m n\u00e0o v\u1ec1 chi\u1ebfn th\u1eafng hay danh d\u1ef1.<\/mark><\/strong> Ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd g\u00e2y chi\u1ebfn, thay v\u00e0o \u0111\u00f3, v\u00ed d\u1ee5, ch\u00fang ch\u1ecdn chuy\u1ec3n giao l\u00e3nh th\u1ed5 ngay l\u1eadp t\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n chia c\u1ea9n th\u1eadn d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n ph\u1ee9c t\u1ea1p. <strong>Ho\u1eb7c ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3\u2014coi tr\u1ecdng k\u1ebft qu\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng coi tr\u1ecdng m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u00e1 nh\u00e2n\u2014th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh ti\u00eau hao \u0111\u1eabm m\u00e1u c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/strong>. Trong m\u1ed9t k\u1ecbch b\u1ea3n sau \u0111\u00f3, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta t\u00e1i xu\u1ea5t, nh\u01b0ng b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eeb b\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n s\u1ef1 t\u00e0n b\u1ea1o trong h\u00e0nh vi con ng\u01b0\u1eddi. Trong m\u1ed9t k\u1ecbch b\u1ea3n kh\u00e1c, ch\u00fang ta s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0a ch\u00fang ta tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9 man r\u1ee3.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Th\u1ebf l\u01b0\u1ee1ng nan an ninh AI<\/h4>\n\n\n\n<p><strong>Nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia \u0111ang b\u1ecb \u00e1m \u1ea3nh b\u1edfi c\u00e1ch \u201cchi\u1ebfn th\u1eafng trong cu\u1ed9c \u0111ua AI\u201d.<\/strong> M\u1ed9t ph\u1ea7n, \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u1ec5 hi\u1ec3u. V\u0103n h\u00f3a, l\u1ecbch s\u1eed, giao ti\u1ebfp v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau t\u1ea1o ra m\u1ed9t t\u00ecnh hu\u1ed1ng ngo\u1ea1i giao gi\u1eefa c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c ng\u00e0y nay, th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 b\u1ea5t an v\u00e0 nghi ng\u1edd t\u1eeb m\u1ecdi ph\u00eda. <strong>C\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tin r\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1ee3i th\u1ebf chi\u1ebfn thu\u1eadt gia t\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong b\u1ea5t k\u1ef3 cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t n\u00e0o trong t\u01b0\u01a1ng lai v\u00e0 AI c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i ch\u00ednh l\u1ee3i th\u1ebf \u0111\u00f3.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ebfu m\u1ed7i qu\u1ed1c gia mu\u1ed1n t\u1ed1i \u0111a h\u00f3a v\u1ecb th\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp cho m\u1ed9t cu\u1ed9c thi t\u00e2m l\u00fd gi\u1eefa c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan t\u00ecnh b\u00e1o m\u00e0 nh\u00e2n lo\u1ea1i ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ed1i m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. M\u1ed9t t\u00ecnh th\u1ebf ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u01b0\u1ee1ng nan v\u1ec1 an ninh hi\u1ec7n sinh \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Mong mu\u1ed1n h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u1ee7 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o s\u1edf h\u1eefu AI si\u00eau th\u00f4ng minh\u2014ngh\u0129a l\u00e0, m\u1ed9t AI gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng minh h\u01a1n con ng\u01b0\u1eddi\u2014c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng kh\u00f4ng ai kh\u00e1c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean b\u1ea3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1ea1nh m\u1ebd n\u00e0y. B\u1ea5t k\u1ef3 ch\u1ee7 th\u1ec3 n\u00e0o nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eb7c \u0111\u1ecbnh cho r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a m\u00ecnh, b\u1ecb v\u00e2y h\u00e3m b\u1edfi nh\u1eefng b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi nh\u1eefng r\u1ee7i ro t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, s\u1ebd c\u00e2n nh\u1eafc m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng th\u00e1i ch\u00ednh s\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"941\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2-1024x941.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23771\" style=\"width:359px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2-1024x941.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2-300x276.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2-768x706.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2-465x427.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2-544x500.jpg 544w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-2.jpg 1039w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn tranh, m\u1ed9t AI si\u00eau th\u00f4ng minh c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadt \u0111\u1ed5, ph\u00e1 ho\u1ea1i v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh mang t\u00ednh c\u1ea1nh tranh. <\/mark><\/strong>V\u00ed d\u1ee5: AI h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ebd t\u0103ng c\u01b0\u1eddng s\u1ee9c m\u1ea1nh cho vi-r\u00fat m\u00e1y t\u00ednh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u00e0 che gi\u1ea5u ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch tri\u1ec7t \u0111\u1ec3. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u00e2u m\u00e1y t\u00ednh Stuxnet\u2014v\u0169 kh\u00ed m\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 2010 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y 1\/5 s\u1ed1 m\u00e1y ly t\u00e2m uranium c\u1ee7a Iran\u2014m\u1ed9t t\u00e1c nh\u00e2n AI c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 ho\u1ea1i ti\u1ebfn tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a \u0111\u1ed1i th\u1ee7 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ed9 tung t\u00edch, do \u0111\u00f3 bu\u1ed9c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i l\u1ea7n m\u00f2 trong b\u00f3ng t\u1ed1i. <strong>V\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u00f4 nh\u1ecb trong vi\u1ec7c thao t\u00fang c\u00e1c \u0111i\u1ec3m y\u1ebfu trong t\u00e2m l\u00fd con ng\u01b0\u1eddi, AI c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i th\u1ee7, t\u1ea1o ra m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng tin sai l\u1ec7ch t\u1ed5ng h\u1ee3p kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i h\u00e0ng lo\u1ea1t ch\u1ed1ng l\u1ea1i ti\u1ebfn b\u1ed9 h\u01a1n n\u1eefa trong n\u0103ng l\u1ef1c AI c\u1ee7a qu\u1ed1c gia \u0111\u00f3.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00e1c qu\u1ed1c gia s\u1ebd kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh so v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c trong cu\u1ed9c \u0111ua AI<\/strong>. C\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh AI l\u1edbn nh\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n tr\u00ean c\u00e1c m\u1ea1ng an to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1eaft k\u1ebft n\u1ed1i ho\u00e0n to\u00e0n v\u1edbi ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a Internet. M\u1ed9t s\u1ed1 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh tin r\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a AI s\u1edbm mu\u1ed9n g\u00ec c\u0169ng s\u1ebd d\u1ecbch chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c boongke b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m, n\u01a1i c\u00e1c si\u00eau m\u00e1y t\u00ednh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng l\u00f2 ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u1ea1t nh\u00e2n. C\u00e1c trung t\u00e2m d\u1eef li\u1ec7u th\u1eadm ch\u00ed hi\u1ec7n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u n\u1eefa ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai tr\u00ean qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o quanh Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">C\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n ho\u1eb7c qu\u1ed1c gia c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng \u201cch\u00ecm v\u00e0o b\u00f3ng t\u1ed1i\u201d, ng\u1eebng xu\u1ea5t b\u1ea3n nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 AI kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho c\u00e1c ch\u1ee7 th\u1ec3 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh x\u1ea5u m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 che gi\u1ea5u t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd. \u0110\u1ec3 b\u00f3p m\u00e9o b\u1ee9c tranh th\u1ef1c s\u1ef1 v\u1ec1 ti\u1ebfn \u0111\u1ed9 c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u1eefng qu\u1ed1c gia kh\u00e1c th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 t\u00ecnh xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u00e2y hi\u1ec3u l\u1ea7m, v\u1edbi s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a AI trong vi\u1ec7c t\u1ea1o ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ecba \u0111\u1eb7t thuy\u1ebft ph\u1ee5c.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7 cho nh\u1eefng l\u1eeba d\u1ed1i khoa h\u1ecdc nh\u01b0 v\u1eady. N\u0103m 1942, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Li\u00ean X\u00f4 Georgy Flyorov \u0111\u00e3 suy lu\u1eadn ch\u00ednh x\u00e1c r\u1eb1ng M\u1ef9 \u0111ang ch\u1ebf t\u1ea1o bom h\u1ea1t nh\u00e2n sau khi \u00f4ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t ng\u1eebng xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc v\u1ec1 ph\u00e2n h\u1ea1ch nguy\u00ean t\u1eed. <strong>Ng\u00e0y nay, m\u1ed9t cu\u1ed9c thi th\u1ed1 nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng h\u01a1n n\u1eefa do s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 m\u01a1 h\u1ed3 c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111o l\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ed9 h\u01b0\u1edbng t\u1edbi m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 tr\u00ed th\u00f4ng minh.<\/strong> M\u1eb7c d\u00f9 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi coi l\u1ee3i th\u1ebf l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng v\u1edbi quy m\u00f4 c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh AI m\u00e0 h\u1ecd s\u1edf h\u1eefu, nh\u01b0ng m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh l\u1edbn h\u01a1n kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i trong m\u1ecdi ng\u1eef c\u1ea3nh v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng th\u1eafng th\u1ebf so v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh nh\u1ecf h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai tr\u00ean quy m\u00f4 l\u1edbn. C\u00e1c m\u00e1y AI nh\u1ecf h\u01a1n v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7t h\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ea7y drone ch\u1ed1ng l\u1ea1i t\u00e0u s\u00e2n bay\u2014kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 h\u1ee7y n\u00f3, nh\u01b0ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 v\u00f4 hi\u1ec7u h\u00f3a n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t ch\u1ee7 th\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ebf n\u1ebfu n\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n th\u00e0nh t\u00edch trong m\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee5 th\u1ec3. Tuy nhi\u00ean, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1edbi d\u00f2ng suy ngh\u0129 n\u00e0y l\u00e0 AI \u00e1m ch\u1ec9 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ecdc m\u00e1y kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00fang trong m\u1ed9t c\u00f4ng ngh\u1ec7 duy nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00f2n trong m\u1ed9t d\u1ea3i c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00e1c nhau. Do \u0111\u00f3, n\u0103ng l\u1ef1c trong m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u1ee5 th\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb chi ph\u1ed1i b\u1edfi c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c trong l\u0129nh v\u1ef1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00e1c. Theo c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn n\u00e0y, b\u1ea5t k\u1ef3 \u201cl\u1ee3i th\u1ebf\u201d n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh to\u00e1n theo c\u00e1ch th\u1ee9c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 l\u00e0 \u1ea3o t\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n n\u1eefa, nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh b\u1eb1ng s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 theo c\u1ea5p s\u1ed1 nh\u00e2n v\u00e0 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean quan t\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a AI trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, xu h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a c\u00e1c ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u1ec1 m\u1eb7t c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tuy\u1ebfn t\u00ednh v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngay c\u1ea3 khi m\u1ed9t ch\u1ee7 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u201cd\u1eabn \u0111\u1ea7u\u201d trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian x\u1ea5p x\u1ec9 v\u00e0i n\u0103m ho\u1eb7c v\u00e0i th\u00e1ng, th\u00ec m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt ho\u1eb7c l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t trong m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c quan tr\u1ecdng v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 v\u1eady, n\u01a1i kh\u00f4ng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o nh\u1eefng th\u00f4ng tin t\u00ecnh b\u00e1o v\u1eefng ch\u1eafc nh\u1ea5t, b\u1ea3n n\u0103ng nguy\u00ean th\u1ee7y nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd, hay th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 ch\u00ednh n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i, kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00ec \u0111\u00e3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t c\u00e1ch hoang t\u01b0\u1edfng v\u00e0 nghi ng\u1edd t\u1ed1i \u0111a.<\/strong> C\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh d\u1ef1a tr\u00ean gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd \u0111ang b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t ho\u1eb7c ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng bi\u1ebfn d\u1ea1ng do c\u00e1c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng x\u1ea5u xa g\u00e2y ra. M\u1eb7c \u0111\u1ecbnh theo c\u00e1c k\u1ecbch b\u1ea3n x\u1ea5u nh\u1ea5t, ph\u00e9p t\u00ednh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u1ee7 th\u1ec3 n\u00e0o \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i vi s\u1ebd l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0 b\u00ed m\u1eadt h\u01a1n l\u00e0 s\u1ef1 an to\u00e0n. C\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb k\u00ecm k\u1eb9p b\u1edfi n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i r\u1eb1ng \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 hai l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t kh\u1ea3. D\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea9y nhanh vi\u1ec7c tri\u1ec3n khai AI m\u1ed9t c\u00e1ch s\u1edbm \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e c\u00e1c gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Xu h\u01b0\u1edbng chi\u1ebfn tranh m\u1edbi<\/h4>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"931\" height=\"808\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23772\" style=\"width:366px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War.jpg 931w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-300x260.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-768x667.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-465x404.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-576x500.jpg 576w\" sizes=\"auto, (max-width: 931px) 100vw, 931px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Trong h\u1ea7u h\u1ebft l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh trong m\u1ed9t kh\u00f4ng gian x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng th\u00f9 \u0111\u1ecbch.<\/strong> S\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a hai thu\u1ed9c t\u00ednh n\u00e0y mang l\u1ea1i cho m\u1ed7i b\u00ean c\u1ea3m gi\u00e1c an to\u00e0n v\u1ec1 m\u1eb7t t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn chung, cho ph\u00e9p ki\u1ec1m ch\u1ebf s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ee3p l\u00fd. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Ch\u1ec9 khi c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o s\u00e1ng su\u1ed1t th\u1ed1ng nh\u1ea5t nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c chi\u1ebfn tranh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh th\u00ec c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i l\u1eadp m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh xem c\u00f3 n\u00ean ti\u1ebfn h\u00e0nh chi\u1ebfn tranh hay kh\u00f4ng.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u01a1 \u0111\u1ed9ng l\u00e0 hai trong nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 d\u1ec5 \u0111o\u00e1n nh\u1ea5t l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 lo\u1ea1i thi\u1ebft b\u1ecb qu\u00e2n s\u1ef1 n\u00e0o. <\/strong>M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng. Trong m\u1ed9t thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng, B\u1ee9c t\u01b0\u1eddng Theodosian \u0111\u00e3 b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh ph\u1ed1 &nbsp;Constantinople v\u0129 \u0111\u1ea1i kh\u1ecfi nh\u1eefng k\u1ebb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i. Sau \u0111\u00f3, v\u00e0o n\u0103m 1452, m\u1ed9t k\u1ef9 s\u01b0 ph\u00e1o binh ng\u01b0\u1eddi Hungary \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t v\u1edbi Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Constantine XI vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng kh\u1ed5ng l\u1ed3, b\u1eafn t\u1eeb ph\u00eda sau c\u00e1c b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng th\u1ee7, s\u1ebd gi\u00fap nghi\u1ec1n n\u00e1t nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng. Nh\u01b0ng v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1ef1 m\u00e3n, v\u1eeba kh\u00f4ng s\u1edf h\u1eefu ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n v\u1eadt ch\u1ea5t l\u1eabn t\u1ea7m nh\u00ecn xa \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, \u0111\u00e3 b\u00e1c b\u1ecf \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadt kh\u00f4ng may cho \u00f4ng ta, k\u1ef9 s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Hungary \u0111\u00f3 h\u00f3a ra l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t l\u00ednh \u0111\u00e1nh thu\u00ea. Thay \u0111\u1ed5i chi\u1ebfn thu\u1eadt (v\u00e0 phe ph\u00e1i), \u00f4ng ta \u0111\u00e3 c\u1eadp nh\u1eadt thi\u1ebft k\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u01a1 \u0111\u1ed9ng h\u01a1n\u2014c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1edfi kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 60 con b\u00f2 v\u00e0 400 ng\u01b0\u1eddi\u2014v\u00e0 \u0111\u00e3 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Constantine XI, Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ottoman Mehmed II, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb bao v\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m. Thu h\u00fat s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a v\u1ecb vua tr\u1ebb v\u1edbi tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng kh\u1ea9u s\u00fang n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u201cph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u00ednh Babylon\u201d, ng\u01b0\u1eddi k\u1ef9 s\u01b0 Hungary v\u1edbi t\u1ed1 ch\u1ea5t kinh th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 gi\u00fap qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ch\u1ecdc th\u1ee7ng c\u00e1c b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i ch\u1ec9 trong 55 ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng chi ti\u1ebft c\u1ee7a s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u1ebf k\u1ef7 15 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i trong su\u1ed1t chi\u1ec1u d\u00e0i l\u1ecbch s\u1eed. V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 19, t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u01a1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 v\u1eadn m\u1ec7nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p, khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Napol\u00e9on \u00e1p \u0111\u1ea3o ch\u00e2u \u00c2u, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ee7a Ph\u1ed5, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Helmuth von Moltke (Cha) v\u00e0 Albrecht von Roon, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eadn d\u1ee5ng h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p c\u01a1 \u0111\u1ed9ng nhanh h\u01a1n v\u00e0 linh ho\u1ea1t h\u01a1n. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, blitzkrieg\u2014m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc qu\u00e2n s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c\u2014\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n \u0110\u1ed3ng minh trong CTTG II v\u1edbi hi\u1ec7u qu\u1ea3 to l\u1edbn v\u00e0 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cChi\u1ebfn tranh ch\u1edbp nho\u00e1ng\u201d \u0111\u00e3 mang m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a m\u1edbi\u2014v\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn\u2014trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn tranh k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1. <\/strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1316df\" class=\"has-inline-color\"><strong>T\u1ed1c \u0111\u1ed9 l\u00e0 t\u1ee9c th\u1eddi.<\/strong> <\/mark>Nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i hy sinh kh\u1ea3 n\u0103ng s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec kh\u1ea3 n\u0103ng c\u01a1 \u0111\u1ed9ng, v\u00ec <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1713cc\" class=\"has-inline-color\">\u0111\u1ecba l\u00fd kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 r\u00e0ng bu\u1ed9c<\/mark><\/strong>. M\u1eb7c d\u00f9 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00f3 l\u1ee3i cho h\u00e0nh vi t\u1ea5n c\u00f4ng trong c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, nh\u01b0ng th\u1eddi \u0111\u1ea1i AI c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 gia t\u0103ng t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u00e0 cho ph\u00e9p ph\u00f2ng th\u1ee7 kh\u00f4ng gian m\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi t\u1ea5n c\u00f4ng kh\u00f4ng gian m\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Trong chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ed9ng n\u0103ng, AI s\u1ebd k\u00edch \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc nh\u1ea3y v\u1ecdt kh\u00e1c<\/strong>. V\u00ed d\u1ee5,<strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"> drone s\u1ebd c\u1ef1c k\u1ef3 nhanh v\u00e0 c\u01a1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c<\/mark><\/strong>. Khi AI \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn m\u1ed9t drone duy nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u00e1c b\u1ea7y \u0111\u00e0n drone, c\u00e1c \u0111\u00e1m m\u00e2y drone s\u1ebd h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 bay \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1eadp th\u1ec3 g\u1eafn k\u1ebft duy nh\u1ea5t. C\u00e1c b\u1ea7y \u0111\u00e0n drone trong t\u01b0\u01a1ng lai s\u1ebd t\u1ef1 gi\u1ea3i t\u00e1n v\u00e0 t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb v\u1edbi m\u1ecdi k\u00edch c\u1ee1, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c nhi\u1ec7m tinh nhu\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb c\u00e1c ph\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng, m\u1ed7i ph\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ec9 huy \u0111\u1ed9c l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ngo\u00e0i ra, AI s\u1ebd cung c\u1ea5p kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00f2ng th\u1ee7 nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 linh ho\u1ea1t.<\/strong> C\u00e1c h\u1ea1m \u0111\u1ed9i drone l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c t\u1ebf n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eafn h\u1ea1 b\u1eb1ng \u0111\u1ea1n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. <strong>Nh\u01b0ng c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1eb1ng AI b\u1eafn ra photon v\u00e0 electron (thay v\u00ec \u0111\u1ea1n v\u1eadt l\u00fd) c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1i t\u1ea1o kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00f4 hi\u1ec7u h\u00f3a g\u00e2y s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 b\u00e3o m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u00e1y b\u1ea3ng m\u1ea1ch c\u1ee7a c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1ec7 tinh.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>V\u0169 kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1edfi AI s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/strong> Gi\u1edbi h\u1ea1n trong ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u1ecb tr\u00ed v\u00e0 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng \u0111\u1ecba l\u00fd li\u00ean quan t\u1edbi \u0111\u1ed1i th\u1ee7 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 h\u1ea1n ch\u1ebf kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 b\u00ean tham chi\u1ebfn n\u00e0o. Nh\u01b0ng li\u00ean minh gi\u1eefa khoa h\u1ecdc v\u00e0 chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 AI d\u1ef1 ki\u1ebfn s\u1ebd t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9t ph\u00e1 h\u01a1n. Do \u0111\u00f3, AI s\u1ebd thu h\u1eb9p kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed1i c\u00f9ng, bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c g\u00e2y ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. Cho d\u00f9 l\u00e0 b\u1ea7y \u0111\u00e0n drone tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, qu\u00e2n \u0111o\u00e0n m\u00e1y m\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai tr\u00ean bi\u1ec3n hay c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1m \u0111\u1ed9i gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao, m\u00e1y m\u00f3c s\u1ebd s\u1edf h\u1eefu kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1c k\u1ef3 ch\u00ednh x\u00e1c v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u1ef1c k\u1ef3 nh\u1ecf v\u00e0 v\u1edbi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00f4 h\u1ea1n. Gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t ti\u1ec1m t\u00e0ng s\u1ebd ch\u1ec9 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u00fd ch\u00ed v\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf c\u1ee7a c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 m\u00e1y m\u00f3c.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"951\" height=\"583\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23773\" style=\"width:430px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-5.jpg 951w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-5-300x184.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-5-768x471.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-5-465x285.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-War-5-695x426.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 951px) 100vw, 951px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">V\u00ec v\u1eady, th\u1eddi \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn tranh AI s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat g\u1ecdn ch\u1ee7 y\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f2n qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1c \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ch\u00fang. <\/mark><\/strong>Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u1ea1t nh\u00e2n, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 v\u1eady\u2014nh\u01b0ng \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n nhi\u1ec1u khi AI ch\u1ee9ng t\u1ecf gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i v\u0169 kh\u00ed chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi s\u1ef1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 v\u1eady, con ng\u01b0\u1eddi th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1edfi AI. <strong>Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, AI c\u00f3 th\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u1ee7y nhi\u1ec7m trong chi\u1ebfn tranh, khi\u1ebfn chi\u1ebfn tranh \u00edt g\u00e2y ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n nh\u01b0ng v\u1edbi vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m.<\/strong> T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, b\u1ea3n th\u00e2n l\u00e3nh th\u1ed5 \u0111\u1ecba l\u00fd d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng s\u1ef1 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a AI\u2014nh\u01b0ng c\u00e1c trung t\u00e2m d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0 c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 quan tr\u1ecdng kh\u00e1c ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>V\u1eady th\u00ec, s\u1ef1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i khi qu\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3m \u0111i v\u00e0 kho v\u0169 kh\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd tr\u1ed1ng r\u1ed7ng m\u00e0 l\u00e0 khi l\u00e1 ch\u1eafn silicon c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t kh\u00f4ng c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee9u v\u00e3n c\u00e1c t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecd\u2014v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd.<\/strong> Chi\u1ebfn tranh c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u00f2 ch\u01a1i g\u00e2y t\u1eed vong ho\u00e0n to\u00e0n v\u1ec1 m\u1eb7t c\u01a1 h\u1ecdc, y\u1ebfu t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi (ho\u1eb7c AI) ph\u1ea3i tranh \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 m\u1ea1o hi\u1ec3m ho\u1eb7c ng\u0103n ch\u1eb7n kho\u1ea3nh kh\u1eafc h\u1ee7y di\u1ec7t ho\u00e0n to\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngay c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng c\u01a1 chi ph\u1ed1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi c\u0169ng s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean xa l\u1ea1 \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3. Nh\u00e0 v\u0103n ng\u01b0\u1eddi Anh G. K. Chesterton t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u00f9a r\u1eb1ng \u201cng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u1ef1c th\u1ee5 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec anh ta gh\u00e9t nh\u1eefng g\u00ec \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u00ec anh ta y\u00eau nh\u1eefng th\u1ee9 \u1edf ph\u00eda sau.\u201d M\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh AI kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ecnh y\u00eau hay s\u1ef1 th\u00f9 h\u1eadn, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh. M\u1eb7t kh\u00e1c, n\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p b\u1ea3n ng\u00e3, b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0 l\u00f2ng trung th\u00e0nh\u2014m\u1eb7c d\u00f9 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0 l\u00f2ng trung th\u00e0nh \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Ph\u00e9p t\u00ednh trong chi\u1ebfn tranh lu\u00f4n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: b\u00ean n\u00e0o th\u1ea5y \u0111au \u0111\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c trong tr\u1eadn chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd b\u1ecb chinh ph\u1ee5c. \u00dd th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n trong qu\u00e1 kh\u1ee9 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf.<\/mark><\/strong> <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#8f1b1b\" class=\"has-inline-color\">Kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u01b0 tr\u00ean, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ed7i \u0111au (v\u00e0 th\u00f4ng qua \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 khoan dung), ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u1ef1 h\u1ecfi \u0111i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t AI v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o tham chi\u1ebfn v\u00e0 \u0111i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd k\u1ebft th\u00fac c\u00e1c cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t m\u00e0 n\u00f3 g\u00e2y ra.<\/mark> M\u1ed9t AI ch\u01a1i c\u1edd vua, n\u1ebfu n\u00f3 ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng b\u00e1o v\u1ec1 c\u00e1c quy t\u1eafc quy \u0111\u1ecbnh k\u1ebft th\u00fac tr\u00f2 ch\u01a1i, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01a1i \u0111\u1ebfn t\u1eadn con t\u1ed1t cu\u1ed1i c\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb<\/h4>\n\n\n\n<p>Trong m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, g\u1ea7n nh\u01b0 tu\u00e2n theo m\u1ed9t quy lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u01b0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 ch\u00fang ta (Kissinger) \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb \u201c<strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">v\u1edbi s\u1ee9c m\u1ea1nh, \u00fd ch\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh to\u00e0n b\u1ed9 h\u1ec7 th\u1ed1ng qu\u1ed1c t\u1ebf theo c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a ri\u00eang n\u00f3.<\/mark><\/strong>\u201d S\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp quen thu\u1ed9c nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 <strong>h\u1ec7 th\u1ed1ng Westphalian<\/strong> theo c\u00e1ch hi\u1ec3u th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. <strong>Tuy nhi\u00ean,<mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\"> \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 ch\u1ee7 quy\u1ec1n ch\u1ec9 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i th\u1ebf k\u1ef7<\/mark>, t\u1eeb c\u00e1c hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#1215df\" class=\"has-inline-color\">H\u00f2a b\u00ecnh Westphalian v\u00e0o gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 17<\/mark><\/strong>. N\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n v\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1eddi \u0111\u1ea1i AI. Th\u1eadt v\u1eady, khi c\u01a1n b\u00e3o th\u00f4ng tin sai l\u1ec7ch h\u00e0ng lo\u1ea1t v\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i x\u1eed t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng g\u00e2y ra s\u1ef1 m\u1ea5t ni\u1ec1m tin v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00f3, AI c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ed1 h\u1eefu \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 qu\u1ed1c gia. Ngo\u00e0i ra, <strong>AI c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh trong h\u1ec7 th\u1ed1ng ng\u00e0y nay. N\u1ebfu s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c ch\u1ee7 y\u1ebfu b\u1edfi ch\u00ednh c\u00e1c qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c, nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng t\u1edbi s\u1ef1 tr\u00ec tr\u1ec7 b\u00e1 quy\u1ec1n, ho\u1eb7c h\u01b0\u1edbng t\u1edbi m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng m\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c trao quy\u1ec1n b\u1edfi AI.<\/strong> Nh\u01b0ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u1ea5t x\u00fac t\u00e1c cho m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n c\u0103n b\u1ea3n h\u01a1n\u2014m\u1ed9t s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i sang m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi, trong \u0111\u00f3 c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u1eeb b\u1ecf vai tr\u00f2 trung t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd trong c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng ch\u00ednh tr\u1ecb to\u00e0n c\u1ea7u.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"889\" height=\"904\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Robot-se-thay-the-cac-nha-ngoai-giao-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23774\" style=\"width:307px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Robot-se-thay-the-cac-nha-ngoai-giao-1.jpg 889w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Robot-se-thay-the-cac-nha-ngoai-giao-1-295x300.jpg 295w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Robot-se-thay-the-cac-nha-ngoai-giao-1-768x781.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Robot-se-thay-the-cac-nha-ngoai-giao-1-465x473.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-Diplomacy-Robot-se-thay-the-cac-nha-ngoai-giao-1-492x500.jpg 492w\" sizes=\"auto, (max-width: 889px) 100vw, 889px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>M\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#100cc8\" class=\"has-inline-color\">c\u00e1c c\u00f4ng ty s\u1edf h\u1eefu v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n AI s\u1ebd t\u00edch l\u0169y to\u00e0n b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i, kinh t\u1ebf, qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb. <\/mark>C\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 ng\u00e0y nay bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ebf kh\u00f3 kh\u0103n v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed5 v\u0169 cho c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n t\u01b0 nh\u00e2n\u2014d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1, v\u1ed1n ngo\u1ea1i giao v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh kinh t\u1ebf c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng b\u00e1 v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 cho c\u00e1c c\u00f4ng ty n\u1ed9i \u0111\u1ecba n\u00e0y\u2014v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng ph\u1ea3i \u1ee7ng h\u1ed9 nh\u1eefng c\u00f4ng d\u00e2n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u1ed1n nghi ng\u1edd l\u00f2ng tham v\u00e0 nh\u1eefng b\u00ed m\u1eadt mang t\u00ednh \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n.<\/strong> \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e2u thu\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1ec1n v\u1eefng.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong khi \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh li\u00ean minh \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u1ed1n \u0111\u00e3 r\u1ea5t to l\u1edbn c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u1eefng li\u00ean minh \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng l\u1ee3i th\u1ebf b\u1ed5 sung v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea5t ho\u1eb7c, thay v\u00e0o \u0111\u00f3, d\u1ef1a tr\u00ean tri\u1ebft l\u00fd chung v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 tri\u1ec3n khai c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng AI. <strong>C\u00e1c li\u00ean minh doanh nghi\u1ec7p n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c truy\u1ec1n th\u1ed1ng, m\u1eb7c d\u00f9 thay v\u00ec t\u00ecm c\u00e1ch x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng c\u00e1c l\u00e3nh th\u1ed5 c\u00f3 ranh gi\u1edbi v\u1eadt l\u00fd, h\u1ecd s\u1ebd nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c m\u1ea1ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 khu\u1ebfch t\u00e1n l\u00e0m l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ef1 thay th\u1ebf kh\u00e1c. <strong>S\u1ef1 khu\u1ebfch t\u00e1n m\u00e3 ngu\u1ed3n m\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e1t sinh c\u00e1c b\u0103ng nh\u00f3m ho\u1eb7c b\u1ed9 l\u1ea1c nh\u1ecf h\u01a1n v\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c AI kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t ti\u00eau chu\u1ea9n nh\u01b0ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd, cung c\u1ea5p v\u00e0 t\u1ef1 v\u1ec7 trong m\u1ed9t ph\u1ea1m vi gi\u1edbi h\u1ea1n n\u00e0o \u0111\u00f3.<\/strong> Trong s\u1ed1 c\u00e1c nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i c\u00e1c thi\u1ebft ch\u1ebf th\u1ea9m quy\u1ec1n truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u00e1c c\u01a1 c\u1ea5u t\u00e0i ch\u00ednh, truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 qu\u1ea3n tr\u1ecb phi t\u1eadp trung, th\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ti\u1ec1n-v\u00f4 ch\u00ednh ch\u1ee7 (proto-anarchy) \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng ngh\u1ec7 h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e0nh chi\u1ebfn th\u1eafng. Ho\u1eb7c c\u00e1c nh\u00f3m nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p m\u1ed9t chi\u1ec1u k\u00edch t\u00f4n gi\u00e1o. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#121bd9\" class=\"has-inline-color\">R\u1ed1t cu\u1ed9c, x\u00e9t v\u1ec1 ph\u1ea1m vi ti\u1ebfp c\u1eadn, C\u01a1 \u0111\u1ed1c gi\u00e1o, H\u1ed3i gi\u00e1o v\u00e0 \u1ea4n \u0110\u1ed9 gi\u00e1o \u0111\u1ec1u l\u1edbn h\u01a1n v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u h\u01a1n b\u1ea5t k\u1ef3 qu\u1ed1c gia n\u00e0o trong l\u1ecbch s\u1eed. Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i s\u1eafp t\u1edbi, c\u00e1c chi ph\u00e1i t\u00f4n gi\u00e1o, thay v\u00ec qu\u1ed1c t\u1ecbch, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 khu\u00f4n kh\u1ed5 ph\u00f9 h\u1ee3p h\u01a1n cho b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0 l\u00f2ng trung th\u00e0nh.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">Trong t\u01b0\u01a1ng lai, cho d\u00f9 b\u1ecb chi ph\u1ed1i b\u1edfi c\u00e1c li\u00ean minh doanh nghi\u1ec7p hay khu\u1ebfch t\u00e1n th\u00e0nh c\u00e1c nh\u00f3m t\u00f4n gi\u00e1o l\u1ecfng l\u1ebbo, th\u00ec \u201cl\u00e3nh th\u1ed5\u201d m\u1edbi m\u00e0 m\u1ed7i nh\u00f3m s\u1ebd tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n\u2014v\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u tr\u00ean \u0111\u00f3\u2014s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng t\u1ea5c \u0111\u1ea5t v\u1eadt l\u00fd m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng kh\u00f4ng gian k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 (digital landscape), t\u00ecm ki\u1ebfm l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng c\u00e1 nh\u00e2n.<\/mark><\/strong> M\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng n\u00e0y v\u00e0 b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u00ednh quy\u1ec1n n\u00e0o s\u1ebd ph\u00e1 v\u1ee1 kh\u00e1i ni\u1ec7m truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ec1 quy\u1ec1n c\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 th\u1ecfa thu\u1eadn gi\u1eefa c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c li\u00ean minh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed, c\u00e1c li\u00ean minh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00e1 nh\u00e2n t\u1ea1o ra v\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p chi\u1ebfn tranh. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, vi\u1ec5n c\u1ea3nh v\u1ec1 quy\u1ec1n c\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 li\u00ean minh\u2014v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 c\u00e1c cu\u1ed9c chinh ph\u1ea1t ho\u1eb7c th\u1eadp t\u1ef1 chinh\u2014\u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u tr\u00fac xung quanh \u00fd ki\u1ebfn, ni\u1ec1m tin v\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc ch\u1ee7 quan c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng trong th\u1eddi b\u00ecnh s\u1ebd y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t quan ni\u1ec7m m\u1edbi (ho\u1eb7c r\u1ea5t c\u0169) v\u1ec1 \u0111\u1ebf ch\u1ebf. N\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd bu\u1ed9c ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u1ea1i c\u00e1c ngh\u0129a v\u1ee5 theo sau vi\u1ec7c cam k\u1ebft trung th\u00e0nh v\u00e0 chi ph\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ef1a ch\u1ecdn tho\u00e1t ra (kh\u1ecfi r\u00e0ng bu\u1ed9c trung th\u00e0nh \u0111\u00f3), n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u00fang c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng s\u1ea1u s\u1eafc b\u1edfi AI.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c<\/h4>\n\n\n\n<p>C\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u00e2n b\u1eb1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a l\u00fd t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a hi\u1ec7n th\u1ef1c. Nh\u00ecn l\u1ea1i, s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng t\u1ea1m th\u1eddi do c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ch\u00fang ta t\u1ea1o ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 tr\u1ea1ng th\u00e1i cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ph\u00f9 du (n\u1ebfu c\u1ea7n thi\u1ebft) cho th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1edbi m\u1ed7i th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi, c\u0103ng th\u1eb3ng n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t bi\u1ec3u hi\u1ec7n kh\u00e1c nhau v\u1ec1 th\u1ee9 c\u1ea5u th\u00e0nh tr\u1eadt t\u1ef1 ch\u00ednh tr\u1ecb. S\u1ef1 ph\u00e2n \u0111\u00f4i gi\u1eefa vi\u1ec7c theo \u0111u\u1ed5i l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 theo \u0111u\u1ed5i c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb\u2014ho\u1eb7c gi\u1eefa l\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia-d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee5 th\u1ec3 v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch chung to\u00e0n c\u1ea7u\u2014l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a kh\u00f4ng ng\u1eebng n\u00e0y. Trong th\u1ef1c ti\u1ec5n ngo\u1ea1i giao c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia nh\u1ecf h\u01a1n trong l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u1ee9ng m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1eb3ng th\u1eafn, \u01b0u ti\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, nh\u1eefng ai ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m duy tr\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ebf ch\u1ebf to\u00e0n c\u1ea7u, v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau b\u1ed5 sung, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 x\u1eed h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ec1n v\u0103n minh, khi c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t tri\u1ec3n, h\u1ecd \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 h\u1ee3p t\u00e1c m\u1edbi. Nh\u01b0ng ng\u00e0y nay, c\u00f3 l\u1ebd do quy m\u00f4 c\u1ee7a nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c to\u00e0n c\u1ea7u c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia v\u00e0 trong n\u1ed9i b\u1ed9 c\u00e1c qu\u1ed1c gia, m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng d\u1eef d\u1ed9i ch\u1ed1ng l\u1ea1i xu h\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n. <strong>AI c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a quy m\u00f4 qu\u1ea3n tr\u1ecb con ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn h\u01a1n, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u00ecn th\u1ea5u v\u1edbi \u0111\u1ed9 chi ti\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ed9 trung th\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00e1c \u01b0u ti\u00ean ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c di\u1ec5n ra tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u.<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"928\" height=\"660\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-va-con-nguoi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23775\" style=\"width:415px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-va-con-nguoi.jpg 928w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-va-con-nguoi-300x213.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-va-con-nguoi-768x546.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-va-con-nguoi-465x331.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/AI-va-con-nguoi-695x494.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 928px) 100vw, 928px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i hy v\u1ecdng r\u1eb1ng AI, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai cho c\u00e1c m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u1ee9 h\u01a1n l\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf s\u1ef1 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i mang t\u00ednh ch\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng. <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-accent-color\">L\u00fd t\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p m\u1edbi, t\u1ed1i \u01b0u tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean m\u1ed9t khung th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n v\u00e0 v\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c cao h\u01a1n kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thu h\u1eb9p c\u00e1c l\u1ee3i \u00edch m\u00e2u thu\u1eabn c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. <\/mark><\/strong>Trong th\u1ebf gi\u1edbi s\u1eafp t\u1edbi, tr\u00ed th\u00f4ng minh m\u00e1y m\u00f3c \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng xung \u0111\u1ed9t v\u00e0 \u0111\u00e0m ph\u00e1n h\u00f2a b\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap l\u00e0m r\u00f5, ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed v\u01b0\u1ee3t qua, nh\u1eefng t\u00ecnh th\u1ebf ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u01b0\u1ee1ng nan truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, <strong>n\u1ebfu AI th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i hy v\u1ecdng t\u1ef1 gi\u1ea3i quy\u1ebft, th\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng ni\u1ec1m tin\u2014v\u1eeba t\u1ef1 tin th\u00e1i qu\u00e1 v\u1eeba thi\u1ebfu t\u1ef1 tin. <\/strong>V\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ef1 tin th\u00e1i qu\u00e1, m\u1ed9t khi ch\u00fang ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ea1n kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f3 th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111\u00e3 nh\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u quy\u1ec1n l\u1ef1c cho m\u00e1y m\u00f3c trong vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 hi\u1ec7n sinh c\u1ee7a h\u00e0nh vi con ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 thi\u1ebfu t\u1ef1 tin, vi\u1ec7c nh\u1eadn ra r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf t\u00e1c nh\u00e2n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed9c l\u1ed9 qu\u00e1 r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong thi\u1ebft k\u1ebf c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu h\u00f2a b\u00ecnh lu\u00f4n ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, th\u00ec c\u00e1i gi\u00e1 c\u1ee7a s\u1ef1 kh\u00f4ng ho\u00e0n h\u1ea3o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u1ea3 chi\u1ebfn tranh v\u0129nh vi\u1ec5n. Bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p lu\u00f4n t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang ta ngh\u0129 t\u1edbi s\u1ebd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn l\u00f2ng ki\u00eau h\u00e3nh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u1ed1i v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 an ninh, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p thay th\u1ebf con ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c khoa h\u1ecdc ho\u1eb7c h\u1ecdc thu\u1eadt kh\u00e1c, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00ean th\u1ee9 ba l\u00e0 m\u00e1y m\u00f3c v\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n s\u1ef1 \u00edch k\u1ef7 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi\u2014gi\u1ed1ng nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn ra nhu c\u1ea7u v\u1ec1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u00f2a gi\u1ea3i trong m\u1ed9t v\u1ee5 ly h\u00f4n g\u00e2y tranh c\u00e3i. M\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd cho ph\u00e9p ch\u00fang ta th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh: r\u1eb1ng b\u1ea3n n\u0103ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng t\u1edbi l\u1ee3i \u00edch c\u00e1 nh\u00e2n, ngay c\u1ea3 khi ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1 b\u1eb1ng l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a AI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>HENRY A. KISSINGER <\/strong><br><em>Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng M\u1ef9 t\u1eeb n\u0103m 1973 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1977 v\u00e0 C\u1ed1 v\u1ea5n An ninh Qu\u1ed1c gia M\u1ef9 t\u1eeb n\u0103m 1969 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1975.<\/em>&nbsp;<br><strong>ERIC SCHMIDT <\/strong><br><em>Ch\u1ee7 t\u1ecbch D\u1ef1 \u00e1n Nghi\u00ean c\u1ee9u C\u1ea1nh tranh \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0 l\u00e0 c\u1ef1u Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh ki\u00eam Ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u1ee7a Google.<\/em>&nbsp;<br><strong>CRAIG MUNDIE <\/strong><br><em>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u00e1ng l\u1eadp H\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00e1y t\u00ednh Alliant v\u00e0 l\u00e0 c\u1ef1u C\u1ed1 v\u1ea5n c\u1ea5p cao cho Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh t\u1ea1i Microsoft.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u00e0i ti\u1ec3u lu\u1eadn n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n th\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd, <strong>Genesis: Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o, Hy v\u1ecdng v\u00e0 Tinh th\u1ea7n con ng\u01b0\u1eddi<\/strong> (Little, Brown and Company, 2024).<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n tr\u00edch: <strong>Nghi\u00ean C\u1ee9u Qu\u1ed1c T\u1ebf<\/strong><br>https:\/\/nghiencuuquocte.org\/2024\/12\/25\/chien-tranh-va-hoa-binh-trong-thoi-dai-cua-tri-tue-nhan-tao\/#more-59895<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea2nh minh ho\u1ea1: <strong>V\u1eadn H\u1ed9i M\u1edbi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ngu\u1ed3n:&nbsp; Henry A. Kissinger, Eric Schmidt, v\u00e0 Craig Mundie, \u201cWar and Peace in the Age of Artificial Intelligence\u201d,&nbsp;Foreign Affairs, 18\/11\/2024 Bi\u00ean d\u1ecbch:&nbsp;Vi\u00ean \u0110\u0103ng Huy |&nbsp;Hi\u1ec7u \u0111\u00ednh:&nbsp;Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Ph\u01b0\u01a1ng T\u1eeb vi\u1ec7c t\u00e1i \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac ngo\u1ea1i giao, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) s\u1ebd<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=23767\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":23771,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8,12,57,9,53,1],"tags":[165,118,212,144,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-23767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","category-kinhte","category-kinhte-chinhtri","category-uncategorized","tag-binh-luan","tag-chinh-tri","tag-chuyen-de","tag-khoa-hoc","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23767"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23767\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}