{"id":3233,"date":"2020-07-11T21:04:37","date_gmt":"2020-07-11T21:04:37","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=3233"},"modified":"2020-11-25T03:17:21","modified_gmt":"2020-11-25T03:17:21","slug":"ngay-moi-truong-the-gioi-2020-da-dang-sinh-hoc-biodiversity-phan-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=3233","title":{"rendered":"<strong>Ng\u00e0y M\u00f4i Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf Gi\u1edbi 2020: \u0110a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc (Biodiversity) \u2013 Ph\u1ea7n I<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>TS Mai Thanh Truy\u1ebft<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-very-dark-gray-color\">TS Mai Thanh Truy\u1ebft<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"879\" height=\"465\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3238\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt1.jpg 879w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt1-300x159.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt1-768x406.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt1-465x246.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt1-695x368.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 879px) 100vw, 879px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u00f4i t\u01b0\u1eddng n\u0103m 2020 \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m v\u00e0o \u201c<a><em>\u0110a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc \u2013 Biodiversity<\/em><\/a>\u201d. Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c (UNDP) c\u00f4ng b\u1ed1 n\u0103m nay Columbia \u0111\u0103ng cai Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u0103m 2019 nh\u1eafm v\u00e0o \u201c<em><strong>\u00d4 nhi\u1ec5m Kh\u00f4ng kh\u00ed<\/strong><\/em>\u201d. Kho\u1ea3ng 7 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ebft s\u1edbm m\u1ed7i n\u0103m do \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00f4ng kh\u00ed, v\u1edbi kho\u1ea3ng 4 tri\u1ec7u ca t\u1eed vong x\u1ea3y ra \u1edf ch\u00e2u \u00c1 -Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi 2019 s\u1ebd th\u00fac gi\u1ee5c ch\u00ednh ph\u1ee7, ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n c\u00f9ng nhau kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u00e1i t\u1ea1o v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 xanh nh\u1eb1m c\u1ea3i thi\u1ec7n ph\u1ea9m ch\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u00ed \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 v\u00e0 khu v\u1ef1c tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3240\" width=\"208\" height=\"244\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt2.jpg 424w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt2-256x300.jpg 256w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Theo m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o m\u1edbi c\u1ee7a Li\u00ean H\u1ee3p Qu\u1ed1c v\u1ec1 \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00f4ng kh\u00ed \u1edf ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1c hi\u1ec7n 25 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m t\u1edbi 20% l\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed carbon dioxide v\u00e0 gi\u1ea3m 45% l\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed th\u1ea3i m\u00eathan tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u, l\u00e0m gi\u1ea3m thi\u1ec3u s\u1ef1 h\u00e2m n\u00f3ng to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ebfn 0,3<sup>0<\/sup>C.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u0103m 2018 r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00ec l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f4 h\u00e0o v\u00e0 h\u1ea1 quy\u1ebft t\u00e2m \u201c\u0110\u1eadp tan\u201d \u00d4 nhi\u1ec5m Ch\u1ea5t D\u1ebbo \u2013 Beat Plastic Pollution. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u00e0y Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 3 v\u1eeba qua v\u1edbi ch\u1ee7 \u0111\u1ec1: M\u1ed9t Th\u1ebf Gi\u1edbi Kh\u00f4ng \u00d4 Nhi\u1ec5m Ch\u1ea5t D\u1ebbo &#8211; A World Without Plastic Pollution.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u0103m 2017 k\u1ebft h\u1ee3p y\u1ebfu t\u1ed1 <em>k\u1ebft n\u1ed1i con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean<\/em> (Connecting People to Nature) n\u00eau ra nh\u1eb1m m\u1ee5c ti\u00eau k\u00eau g\u1ecdi m\u1ecdi c\u00f4ng d\u00e2n tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u0103m 2016 l\u00e0 &#8220;Tham gia v\u00e0o cu\u1ed9c tranh \u0111ua \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho th\u1ebf gi\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01a1i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n&#8221;. T\u1eeb \u0111\u00f3 cho ch\u00fang ta th\u1ea5y m\u1ecdi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1ch quan hay ch\u1ee7 quan (do con ng\u01b0\u1eddi) c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t sinh \u0111\u1ec1u li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd l\u1eabn nhau.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Erik Solheim<\/strong>, Tr\u01b0\u1edfng C\u01a1 quan M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng LHQ cho bi\u1ebft: &#8220;Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 ng\u00e0y <em><strong>k\u1ef7 ni\u1ec7m t\u00ecnh y\u00eau t\u1eadp th\u1ec3 (collective love) ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o thi\u00ean nhi\u00ean<\/strong><\/em>. <em>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u1ecdi n\u01a1i tr\u00ean qu\u1ea3 \u0111\u1ecba c\u1ea7u n\u1ea7y.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u0103m nay m\u1eddi b\u1ea1n suy ngh\u0129 v\u1ec1 t\u01b0 th\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u1eed c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o thi\u00ean nhi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u00e1ch th\u1ee9c ch\u00fang ta t\u00ecm ra <em>nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch th\u00fa v\u1ecb v\u00e0 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u00e0 tr\u00e2n qu\u00fd m\u1ed1i quan h\u1ec7 quan tr\u1ecdng gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean<\/em>. V\u00ec v\u1eady, ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u201c<em><strong>\u0110a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc<\/strong>\u201d<\/em> l\u00e0 l\u1eddi nh\u1eafn g\u1eedi cho to\u00e0n c\u1ea7u r\u1ed1t r\u00e1o nh\u1ee9t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta trong n\u0103m nay!<\/p>\n\n\n\n<p><em>1<\/em><strong><em>&#8211;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi<\/strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\" width=\"603\" height=\"293\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3241\" width=\"318\" height=\"134\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt3.jpg 606w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt3-300x127.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt3-465x196.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 318px) 100vw, 318px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1972, h\u00e0ng n\u0103m, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c (UNEP) t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 vinh danh Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi (World Environment Day hay World Ecos Day) v\u00e0o ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 6 nh\u1eb1m m\u1ee5c ti\u00eau n\u00e2ng cao s\u1ef1 c\u1ea3nh gi\u00e1c cho d\u00e2n ch\u00fang to\u00e0n c\u1ea7u v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, c\u0169ng nh\u01b0 k\u00eau g\u1ecdi <strong>m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00edch c\u1ef1c h\u01a1n trong vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p tr\u00ean nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch k\u00eau g\u1ecdi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m t\u1eadp trung nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1c nguy c\u01a1 m\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng chung ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u1ed9ng n\u00e3o v\u1ec1 nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c nguy c\u01a1 hi\u1ec7n \u0111ang di\u1ec5n ra kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110a s\u1ed1 trong ch\u00fang ta, \u00edt ai ngh\u0129 \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 M\u00d4I TR\u01af\u1edcNG. <em>V\u1edbi g\u1ea7n 8 t\u1ef7 nh\u00e2n kh\u1ea9u s\u1ed1ng trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u201cch\u1eadt h\u1eb9p\u201d h\u01a1n, di\u1ec7n t\u00edch s\u1ed1ng h\u1ea1n ch\u1ebf h\u01a1n, ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u1eabn c\u00f2n gi\u1edbi h\u1ea1n h\u01a1n\u2026 N\u1ebfu ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1eadn d\u1ee5ng c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng lai s\u1ebd \u2026<\/em><em>thi\u1ebfu \u0103n v\u00e0 thi\u1ebfu n\u01a1i \u201cngh\u0129 ch\u00e2n<\/em><em>\u201d!<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do s\u1ed1ng c\u00f2n, v\u00e0 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao ch\u00fang ta ph\u1ea3i ti\u00eau th\u1ee5 ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m, ngu\u1ed3n nguy\u00ean li\u1ec7u thi\u00ean nhi\u00ean <\/em><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><em>c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00ed ph\u1ea1m<\/em>!<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>1-&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em>Gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a Thi\u00ean nhi\u00ean<\/strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\" width=\"603\" height=\"293\"><\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang ta c\u1ea7n th\u1ea9m th\u1ea5u <em>gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean<\/em>. Trong nh\u1eefng th\u1eadp k\u1ef7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 khoa h\u1ecdc c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111ang gia t\u0103ng nh\u01b0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \u0111ang gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ed1 l\u1ed9 tr\u00ecnh m\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u1eb1m <em>c\u00e2n b\u1eb1ng s\u1ef1 bi\u1ebfn th\u00e1i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t do con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra.<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p>Th\u00ed d\u1ee5:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; To\u00e0n th\u1ec3 \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, r\u1eebng v\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 m\u00e1y ti\u1ebfp nh\u1eadn v\u00e0 thanh l\u1ecdc c\u00e1c kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh nh\u01b0 carbon dioxide v\u00e0 m\u00eathan;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0 d\u00e2n khai th\u00e1c thi\u00ean nhi\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ea5t li\u1ec1n v\u00e0 d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho ch\u00fang ta th\u1ee9c \u0103n;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc khai tri\u1ec3n c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1eeb h\u00e0ng tri\u1ec7u lo\u00e0i t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u00e0ng t\u1ef7 n\u00f4ng d\u00e2n tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi d\u00e0nh m\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 <em>&#8216;k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean&#8217;<\/em> v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c <strong><em>s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0o ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 nhi\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 do thi\u00ean nhi\u00ean cung c\u1ea5p<\/em>.<\/strong> H\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng khi c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i b\u1ecb \u0111e d\u1ecda, d\u00f9 l\u00e0 do \u00f4 nhi\u1ec5m, bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu ho\u1eb7c khai th\u00e1c qu\u00e1 m\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean ngay trong th\u00e0nh ph\u1ed1, n\u01a1i c\u00e1c c\u00f4ng vi\u00ean l\u1edbn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 l\u00e1 ph\u1ed5i xanh v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trung t\u00e2m \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc<\/strong><\/em>. B\u1ea5t k\u1ec3 b\u1ea1n \u1edf \u0111\u00e2u, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ec1 nh\u1eb7t 10 (ho\u1eb7c 100) m\u1ea9u r\u00e1c, ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u1ea3m h\u1ee9ng t\u1eeb c\u00e1c c\u00f4ng d\u00e2n c\u1ee7a Mumbai, \u1ea4n \u0110\u1ed9, v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c d\u1ecdn d\u1eb9p c\u00e1c b\u00e3i bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ea1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 6. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c (UNEP) s\u1ebd s\u1edbm b\u1eaft \u0111\u1ea7u ki\u1ec3m tra ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ea1n v\u00e0 n\u00e2ng cao s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a b\u1ea1n v\u1ec1 m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0nh m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi n\u0103m nay th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft qua suy ngh\u0129 l\u00e0 \u201c<em><span style=\"color:#061de5\" class=\"has-inline-color\">ch\u00fang ta c\u1ea7n s\u1ef1 h\u00f2a \u0111i\u1ec7u gi\u1eefa nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh<\/span>\u201d \u2013 \u201cwe need harmony between humanity and nature so that both are able to thrive\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"mb-0 pb-0 mt-0 pt-0\"><em>1<strong>&#8211;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Suy ngh\u0129 c\u1ee7a ch\u00fang t<\/strong><\/em><strong><em>a<\/em><\/strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\" width=\"608\" height=\"296\"><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ti\u00eau \u0111\u1ec1 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 <strong><em>b\u1ea5t ch\u1ee3t t\u1ef1 h\u1ecfi r\u1eb1ng: \u201cCh\u00fang ta s\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t ra sao?\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3242\" width=\"204\" height=\"167\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt4.jpg 328w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt4-300x246.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 204px) 100vw, 204px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed9t chu\u1ed5i c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00e1c hi\u1ec7n ra trong \u0111\u1ea7u trong m\u1ed7i ch\u00fang ta l\u00e0:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ch\u00fang ta \u0103n u\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0110i l\u1ea1i v\u00e0 mua s\u1eafm ra sao?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0110i du l\u1ecbch v\u00e0 du h\u00ed\u2026b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n g\u00ec? v.v<\/em><\/strong>\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb nh\u1eefng suy ngh\u0129 \u0111\u00f3, ch\u00fang ta s\u1ebd <strong>nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 n\u1ebfp s\u1ed1ng b\u1ec1n v\u1eefng r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0 l\u00e0 c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng<\/strong>. <strong><em>Theo \u01b0\u1edbc t\u00ednh c\u1ee7a UNEP, v\u00e0o n\u0103m 2050 d\u00e2n s\u1ed1 to\u00e0n c\u1ea7u s\u1ebd t\u0103ng l\u00ean 9,6 t\u1ef7. <span style=\"color:#0631e5\" class=\"has-inline-color\">N\u1ebfu m\u1ee9c ti\u00eau th\u1ee5 v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 7 t\u1ef7 r\u01b0\u1ee1i nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi 3 l\u1ea7n tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u1ed9ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed1i s\u1ed1ng nh\u01b0 b\u00e2y gi<\/span><\/em><\/strong><em><strong><span style=\"color:#0659e5\" class=\"has-inline-color\">\u1edd.<\/span><\/strong><\/em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\" width=\"608\" height=\"296\"><\/p>\n\n\n\n<p><strong>V\u00ec v\u1eady, mu\u1ed1n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean tr\u1ea1ng n\u1ebfp s\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u00e0y h\u00f4m nay cho n\u0103m 2050, ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng minh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai l\u00e0nh m\u1ea1nh<\/strong>.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\" width=\"608\" height=\"296\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3243\" width=\"362\" height=\"212\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt5.jpg 453w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt5-300x175.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 362px) 100vw, 362px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em>M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng&nbsp;<u>Th\u1ebf gi\u1edbi<\/u>&nbsp;l\u00e0 t\u1eadp trung s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch s\u1ef1 quan t\u00e2m ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\" width=\"608\" height=\"296\"><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, v\u00e0o n\u0103m 2013, Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u1ebf gi\u1edbi nh\u1ea5n m\u1ea1nh <strong>vi\u1ec7c <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">phung ph\u00ed th\u1ef1c ph\u1ea9m<\/span>. \u0110i\u1ec1u n\u1ea7y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thi\u1ec3u \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eefng g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u00f3i m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m b\u1edbt l\u00e0m ti\u00eau hao t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u1eefa! <\/strong><span style=\"color:#0631e5\" class=\"has-inline-color\">N\u00ean nh\u1edb, th\u1ee9c \u0103n d\u01b0 th\u1eeba c\u1ee7a h\u1ecdc sinh ti\u1ec3u v\u00e0 trung h\u1ecdc t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 trong bu\u1ed5i tr\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p th\u1ef1c ph\u1ea9m cho m\u1ed9t s\u1ed1 d\u00e2n 30 tri\u1ec7u trong m\u1ed9t n\u0103m!<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>N\u00ean l\u01b0u \u00fd, trong gi\u00e2y ph\u00fat \u0111\u1ed5 m\u1ed9t mi\u1ebfng hamburger d\u01b0 th\u1eeba v\u00e0o th\u00f9ng r\u00e1c, ch\u00fang ta c\u1ea7n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u00ean 120 tri\u1ec7u con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0103n h\u00e0ng ng\u00e0y. Khi ch\u00fang ta \u0111ang \u0111\u00e1nh r\u0103ng m\u00e0 c\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u00f2i n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1ea3y, ch\u00fang ta h\u00e3y ngh\u0129 \u0111\u1ebfn tr\u1ebb em \u1edf Phi Ch\u00e2u ph\u1ea3i \u0111i h\u00e0ng bao c\u00e2y s\u1ed1 \u0111\u1ec3 h\u1ee9ng l\u1ea5y m\u1ed9t, hai l\u00edt n\u01b0\u1edbc d\u01a1 \u0111\u1ecdng trong l\u1ed7 ch\u00e2n th\u00fa \u0111\u1ec3 u\u1ed1ng!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt6.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3244\" width=\"415\" height=\"241\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt6.jpg 707w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt6-300x174.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt6-465x270.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/mtt6-695x403.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 415px) 100vw, 415px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>C\u0169ng v\u00e0o n\u0103m 2013, th\u1ebf gi\u1edbi nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u kh\u00eda c\u1ea1nh b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng <strong>\u201cGi\u00e1o d\u1ee5c M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Kh\u01a1i d\u1eady Nh\u1eadn th\u1ee9c\u201d (Environmental Education &amp; Awareness-raising),<\/strong> trong \u0111\u00f3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh vai tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e1o tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng, <strong><em>v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m<\/em><\/strong> lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp \u0111i l\u1eadp l\u1ea1i h\u00e0ng n\u0103m nh\u1eb1m k\u00eau g\u1ecdi m\u1ed7i c\u00f4ng d\u00e2n to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ea7n \u00fd th\u1ee9c r\u00f5 r\u00e0ng <strong><em>ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc s\u1ea1ch l\u00e0 nhu c\u1ea7u c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a s\u1ef1 sinh t\u1ed3n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Trong m\u1ed7i ch\u00fang ta, n\u1ebfu nh\u1eadn th\u1ee9c r\u00f5 v\u1ec1 <strong>M\u1eb9 Thi\u00ean nhi\u00ean<\/strong> l\u00e0 c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u1eb9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f4 t\u1eadn, t\u1eadn d\u1ee5ng v\u00e0 khai th\u00e1c tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m th\u1ecfa m\u00e3n nhu c\u1ea7u v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3\u2026M\u1eb9 Thi\u00ean nhi\u00ean s\u1ebd b\u1ecb c\u1eb1n c\u1ed7i v\u00e0 s\u1ebd \u201cCH\u1ebeT\u201d \u0111i nh\u01b0 hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111ang x\u1ea3y ra.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e3y h\u00ecnh dung trong m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai kh\u00f4ng xa:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u0110\u1ea5t \u0111ai b\u1ecb kh\u00f4 c\u1eb1n, hoang h\u00f3a, sa m\u1ea1c h\u00f3a\u2026;<\/li><li>Ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho nh\u00e2n lo\u1ea1i tr\u00ean qu\u1ea3 \u0111\u1ecba c\u1ea7u;<\/li><li>Ngu\u1ed3n carbohydrate (ch\u1ea5t b\u1ed9t) v\u00e0 protein (ch\u1ea5t \u0111\u1ea1m) kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cho d\u00e2n s\u1ed1 qu\u00e1 t\u1ea3i;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>V\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd t\u1ef1 ti\u00eau di\u1ec7t l\u1eabn nhau trong vi\u1ec7c tranh d\u00e0nh \u2026 MI\u1ebeNG \u0102N k\u1ec3 tr\u00ean!<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 n\u00ean nh\u1edb, hi\u1ec7n t\u1ea1i <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">B\u1ea1n ch\u1ec9 s\u1ed1ng nh\u1edd nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1ecd trong Nh\u00e0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t; v\u00ec v\u1eady khi tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u00e0 (khi ch\u1ebft \u0111i), Nh\u00e0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ph\u1ea3i \u201cs\u1ea1ch s\u1ebd\u201d nh\u01b0 khi B\u1ea1n ch\u00e0o \u0111\u1eddi<\/span>. N\u1ebfu kh\u00f4ng, B\u1ea1n ta s\u1ebd m\u1ea5t \u2026ti\u1ec1n \u201cdeposit\u201d \u0111\u00f3!<\/p>\n\n\n\n<p><em>(Xin xem ti\u1ebfp ph\u1ea7n 2)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Mai Thanh Truy\u1ebft<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng 5 th\u00e1ng 6, 2020<\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TS Mai Thanh Truy\u1ebft Ng\u00e0y M\u00f4i t\u01b0\u1eddng n\u0103m 2020 \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m v\u00e0o \u201c\u0110a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc \u2013 Biodiversity\u201d. Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c (UNDP) c\u00f4ng b\u1ed1 n\u0103m nay Columbia \u0111\u0103ng cai Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u0103m 2019 nh\u1eafm v\u00e0o<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=3233\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3490,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[12,57],"tags":[],"class_list":["entry","author-ntviet","post-3233","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3233"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3233\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}