{"id":5092,"date":"2020-09-14T20:58:55","date_gmt":"2020-09-14T20:58:55","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5092"},"modified":"2020-09-19T04:47:48","modified_gmt":"2020-09-19T04:47:48","slug":"chinh-phu-ngam-dien-nom-mot-dich-pham-than-ky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5092","title":{"rendered":"CHINH PH\u1ee4 NG\u00c2M DI\u1ec4N N\u00d4M: M\u1ed8T D\u1ecaCH PH\u1ea8M TH\u1ea6N K\u1ef2"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5093\" width=\"403\" height=\"260\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-8.png 363w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-8-300x193.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 403px) 100vw, 403px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p style=\"font-size:18px\"><strong>GS \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m<\/em><\/strong> (<strong>\u5f81\u5a66\u541f<\/strong>) b\u1eb1ng H\u00e1n v\u0103n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n (1705-1745) vi\u1ebft theo l\u1ed1i \u201ctr\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea3n c\u00fa\u201d&nbsp;\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n n\u00f4m (d\u1ecbch sang Vi\u1ec7t v\u0103n) b\u1eb1ng th\u1ec3 th\u01a1 \u201csong th\u1ea5t l\u1ee5c b\u00e1t\u201d m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea7n k\u1ef3. Tuy nhi\u00ean cho \u0111\u1ebfn nay, gi\u1eefa hai danh t\u00e0i \u0110o\u00e0n Th\u1ecb \u0110i\u1ec3m (1705-1749) v\u00e0 Phan Huy \u00cdch (1751-1822), ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00edch th\u1ef1c \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t c\u00f4ng tr\u00ecnh di\u1ec5n n\u00f4m n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a ng\u00e3 ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u01afU TH\u1ebe C\u1ee6A D\u1ecaCH PH\u1ea8M<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tuy l\u00e0 d\u1ecbch ph\u1ea9m t\u1eeb m\u1ed9t nguy\u00ean t\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i kh\u00f4ng ngoa r\u1eb1ng b\u1ea3n&nbsp;<em>Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m<\/em>&nbsp;di\u1ec5n n\u00f4m (t\u1ef1 h\u1eadu vi\u1ebft t\u1eaft <em>CPNdn<\/em>) l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u1ec7t t\u00e1c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ng\u1eef si\u00eau vi\u1ec7t v\u1edbi nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 s\u00e1ng t\u00e1c sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t qua l\u1ed1i vi\u1ebft ch\u1eef n\u00f4m,&nbsp;<em>CPNdn<\/em>&nbsp;\u0111\u00e3 l\u00e0m lu m\u1edd danh ti\u1ebfng nguy\u00ean t\u00e1c vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t thi kh\u00fac th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng m\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi than v\u00e3n c\u1ee7a m\u1ed9t thi\u1ebfu ph\u1ee5 c\u00f3 ch\u1ed3ng \u0111i chinh chi\u1ebfn l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a v\u1ec1. H\u1ecdc gi\u1ea3 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng H\u00e0m trong cu\u1ed1n s\u00e1ch gi\u00e1o khoa kinh \u0111i\u1ec3n <em>Vi\u1ec7t Nam V\u0103n H\u1ecdc S\u1eed Y\u1ebfu<\/em> (1941) \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 v\u0103n phong v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd trong d\u1ecbch ph\u1ea9m n\u00e0y nh\u01b0 sau&nbsp;: \u201cSo b\u1ea3n d\u1ecbch v\u1edbi b\u1ea3n ch\u1eef nho th\u00ec th\u1ea5y v\u0103n d\u1ecbch r\u1ea5t s\u00e1t ngh\u0129a nguy\u00ean v\u0103n m\u00e0 l\u1eddi v\u0103n \u00eam \u0111\u1ec1m \u1ea3o n\u00e3o, r\u00f5 ra gi\u1ecdng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 bu\u1ed3n b\u00e3, nh\u01b0ng c\u00f3 v\u1ebb th\u00ea l\u01b0\u01a1ng h\u01a1n v\u1ebb \u0111au \u0111\u1edbn, th\u1eadt l\u00e0 l\u1eddi v\u0103n h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ea3nh v\u1eady.\u201d [1]<\/p>\n\n\n\n<p>\u01afu th\u1ebf c\u1ee7a&nbsp;<em>CPNdn&nbsp;<\/em>th\u1ef1c d\u1ec5 hi\u1ec3u, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi di\u1ec5n n\u00f4m \u0111\u00e3 d\u00f9ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ecdc, v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 tinh t\u00fay c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. C\u00f3 l\u1ebd ch\u1eb3ng m\u1ea5y ai b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng thi ca ch\u1ec9&nbsp; \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn h\u01b0\u1edfng qua ng\u00f4n ng\u1eef m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng l\u00e3m. Qu\u1ea3 th\u1ef1c, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t m\u1edbi hi\u1ec3u tr\u1ecdn v\u1eb9n th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam \u2013 hi\u1ec3u b\u1eb1ng rung c\u1ea3m, b\u1eb1ng ti\u1ec1m th\u1ee9c, b\u1eb1ng t\u00e2m t\u01b0 c\u1ee7a gi\u1ed1ng n\u00f2i. \u01afu th\u1ebf n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam b\u1edfi th\u1ec3 th\u01a1 song th\u1ea5t l\u1ee5c b\u00e1t \u201cmang \u00e2m h\u01b0\u1edfng quen thu\u1ed9c c\u1ee7a ca dao d\u00e2n t\u1ed9c, d\u1ec5 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o t\u00e2m h\u1ed3n, v\u00e0o c\u1ea3m quan th\u1ea9m m\u1ef9 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ch\u00fang<a>\u201d<\/a>[2]&nbsp;c\u1ed9ng v\u1edbi <a>\u201c<\/a>c\u00e1i gi\u1ecdng bu\u1ed3n bu\u1ed3n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n nh\u01b0 kh\u00eau g\u1ee3i mong nh\u1edb xa x\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u00e0 r\u1ea5t th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 t\u00e2m h\u1ed3n chinh ph\u1ee5.\u201d[3]<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadt v\u1eady, tuy ch\u1eef H\u00e1n khi ph\u00e1t \u00e2m ki\u1ec3u H\u00e1nVi\u1ec7t c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1eeb v\u1ef1ng quen bi\u1ebft, n\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t \u201cngo\u1ea1i ng\u1eef\u201d\u2013 ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec Anh ng\u1eef \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta. \u0110\u1ec3 minh ch\u1ee9ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, ta ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecdc l\u00ean m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n nguy\u00ean t\u00e1c b\u1eb1ng H\u00e1n ng\u1eef (t\u1eeb c\u00e2u 136 t\u1edbi c\u00e2u 141) c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n, ph\u1ea7n d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3 Hu\u1ef3nh Sanh Th\u00f4ng sang Anh ng\u1eef [4], v\u00e0 ph\u1ea7n chuy\u1ec3n sang Vi\u1ec7t ng\u1eef&nbsp;trong<em>CPNdn&nbsp;<\/em>:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>H\u00e1n ng\u1eef<\/u><\/em><\/strong>&nbsp;(\u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n)<\/p>\n\n\n\n<p>\u61b6\u6614\u4e0e\u541b\u76f8\u5225\u6642&nbsp; \u1ee8c t\u00edch d\u1eef qu\u00e2n t\u01b0\u01a1ng bi\u1ec7t th\u00ec<br>\u67f3\u689d\u7336\u672a\u56c0\u9ec4\u9e1d Li\u1ec5u \u0111i\u1ec1u do v\u1ecb chuy\u1ec3n ho\u00e0ng ly<br>\u554f\u541b\u4f55\u65e5\u5f52 V\u1ea5n qu\u00e2n : h\u00e0 nh\u1eadt quy<br>\u541b\u7d04\u675c\u9e43\u557c Qu\u00e2n \u01b0\u1edbc : \u0111\u1ed7 quy\u00ean \u0111\u1ec1<br>\u675c\u9e43\u5df2\u9010\u9ec4\u9e1d\u8001 \u0110\u1ed7 quy\u00ean d\u0129 tr\u1ee5c ho\u00e0ng ly l\u00e3o<br>\u9752\u67f3\u697c\u524d\u8a9e\u610f\u9d2f Thanh li\u1ec5u l\u00e2u ti\u1ec1n ng\u1eef \u00fd nhi<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Anh ng\u1eef<\/u><\/em><\/strong>&nbsp;(Hu\u1ef3nh Sanh Th\u00f4ng)<\/p>\n\n\n\n<p>No orioles yet on willows \u2013 you set out<br>and promised you\u2019d come back when cuckoos sang.<br>Cuckoos have followed orioles grown old \u2013<br>before the house some swallows chirp and peep.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Vi\u1ec7t ng\u1eef<\/u><\/em><\/strong>&nbsp;(di\u1ec5n n\u00f4m)<\/p>\n\n\n\n<p><em>Thu\u1edf l\u00e2m h\u00e0nh, oanh ch\u01b0a d\u1ea1n li\u1ec5u,<\/em><br><em>H\u1ecfi ng\u00e0y v\u1ec1, \u01b0\u1edbc n\u1ebbo quy\u00ean ca.<\/em><br><em>Nay quy\u00ean \u0111\u00e3 gi\u1ee5c oanh gi\u00e0,<\/em><br><em>\u00dd nhi l\u1ea1i g\u00e1y tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 l\u00edu lo.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Trong ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a b\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1ebd nh\u1eadn di\u1ec7n v\u00e0 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m&nbsp;c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1&nbsp;c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0o s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n nguy\u00ean t\u00e1c&nbsp;<em>Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m<\/em>&nbsp;b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. N\u1ed7 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng \u1ea5y s\u1ebd t\u1eadp trung v\u00e0o&nbsp;<em><u>t\u1eeb tuy\u1ec3n ph\u00e1p<\/u>&nbsp;<\/em>(c\u00e1ch l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u1eeb ng\u1eef) v\u00e0&nbsp;<em><u>tu t\u1eeb ph\u00e1p<\/u><\/em>&nbsp;(c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb) qua m\u1ed9t ph\u1ed1i c\u1ea3nh ng\u1eef h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u1eea&nbsp;TUY\u1ec2N&nbsp;PH\u00c1P (DICTION)<\/strong>[5]<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ecbch gi\u1ea3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng&nbsp;<em><u>b\u1ecf qua \u0111i\u1ec3n t\u00edch H\u00e1n<\/u><\/em>&nbsp;m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u00ednh c\u1ee7a \u0111o\u1ea1n th\u01a1 ch\u1eef H\u00e1n. Trong bu\u1ed5i th\u1ea3o lu\u1eadn (gi\u1eefa \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p v\u00e0 nh\u00e0 bi\u00ean kh\u1ea3o Nguy\u1ec5n B\u00e1 Tri\u1ec7u n\u0103m 2000 t\u1ea1i Dallas)[6]&nbsp;v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng chuy\u1ec3n ng\u1eef c\u1ee7a d\u1ecbch gi\u1ea3, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n th\u01a1 d\u1ecbch t\u1eeb c\u00e2u (068) \u0111\u1ebfn (071) \u2013 trong \u0111\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3n t\u00edch c\u1ea7u k\u1ef3 li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn kh\u00fac h\u00e1t M\u1ea1ch Th\u01b0\u1ee3ng Tang, \u0111\u1ebfn n\u00e0ng La Phu xinh \u0111\u1eb9p \u0111ang \u0111\u1ee9ng h\u00e1i d\u00e2u, v\u00e0 \u0111\u1ebfn \u00f4ng vua Tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0111a t\u00ecnh\u2013 &nbsp;\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e9o l\u00e9o b\u1ecf qua b\u1eb1ng c\u00e1ch thay n\u00f3 v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec3n n\u00f4m (069)&nbsp;g\u1ecdn g\u00e0ng&nbsp;v\u00e0 \u00eam \u00e1i:<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 b\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn&nbsp; \u76f8\u9867\u4e0d\u76f8\u898b<br>(068)<em>&nbsp;C\u00f9ng tr\u00f4ng l\u1ea1i m\u00e0 c\u00f9ng ch\u1eb3ng th\u1ea5y<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Thanh thanh m\u1ea1ch th\u01b0\u1ee3ng tang&nbsp; \u9752\u9752\u964c\u4e0a\u6851<br>(069)<em>&nbsp;Th\u1ea5y xanh xanh nh\u1eefng m\u1ea5y ng\u00e0n d\u00e2u<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ea1ch th\u01b0\u1ee3ng tang, m\u1ea1ch th\u01b0\u1ee3ng tang&nbsp; \u964c\u4e0a\u6851\u964c\u4e0a\u6851<br>(070)&nbsp;<em>Ng\u00e0n d\u00e2u xanh ng\u1eaft m\u1ed9t m\u1ea7u<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfp \u00fd, qu\u00e2n t\u00e2m, th\u00f9y \u0111o\u1ea3n tr\u00e0ng&nbsp; \u59be\u610f\u541b\u5fc3\u8c01\u77ed\u957f<br>(071)&nbsp;<em>L\u00f2ng ch\u00e0ng \u00fd thi\u1ebfp ai s\u1ea7u h\u01a1n ai<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng trong chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng&nbsp;<em><u>Vi\u1ec7t h\u00f3a t\u1ed1i \u0111a<\/u><\/em>&nbsp;trong th\u01a1 d\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi di\u1ec5n n\u00f4m kh\u00f4ng \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ch\u1eef [\u516e] \u201ch\u1ec1\u201d&nbsp;(m\u1ed9t tr\u1ee3 ng\u1eef t\u1eeb c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0&nbsp;\u201cv\u1eady\u201d&nbsp;ho\u1eb7c\u201cch\u1ee9\u201d) \u0111\u1ea7y r\u1eaby trong nguy\u00ean t\u00e1c. Trong th\u00ed d\u1ee5 d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, hai c\u00e2u H\u00e1n v\u0103n \u0111\u1ec1u c\u00f3&nbsp;ch\u1eef \u201ch\u1ec1<a>\u201d<\/a> trong \u0111\u00f3, nh\u01b0ng d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 tr\u00e1nh n\u00e9 hai tr\u1ee3 ng\u1eef t\u1eeb \u201cr\u1ea5t T\u00e0u\u201d \u1ea5y&nbsp;khi di\u1ec5n n\u00f4m. K\u00fd hi\u1ec7u <a>\u201c<\/a>&gt;&gt;<a>\u201d<\/a> \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201cd\u1ecbch th\u00e0nh\u201d:<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ecdng v\u00e2n kh\u1ee9&nbsp;h\u1ec1&nbsp;! lang bi\u1ec7t thi\u1ebfp&nbsp;&gt;&gt; (051)&nbsp;<em>D\u1ea5u ch\u00e0ng theo l\u1edbp m\u00e2y \u0111\u01b0a<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ecdng s\u01a1n ph\u1ee5&nbsp;h\u1ec1&nbsp;! thi\u1ebfp t\u01b0 lang &gt;&gt; (052)&nbsp;<em>Thi\u1ebfp nh\u00ecn r\u1eb7ng n\u00fai ng\u1ea9n ng\u01a1 n\u1ed7i nh\u00e0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ecbch gi\u1ea3 c\u00f3 bi\u1ec7t t\u00e0i&nbsp;<em><u>s\u1eed d\u1ee5ng t\u1eeb ng\u1eef Vi\u1ec7t ch\u00ednh x\u00e1c<\/u><\/em>&nbsp;cho m\u1ed7i v\u0103n c\u1ea3nh (literary context) \u0111\u1ec3 \u201cd\u1ecbch\u201d c\u00f9ng m\u1ed9t t\u1eeb ng\u1eef H\u00e1n, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1eeb k\u00e9p \u0111i\u1ec7p \u00e2m H\u00e1n v\u0103n&nbsp;<em>\u201c<\/em>du du<em>\u201d<\/em>&nbsp;(vi\u1ebft l\u00e0 \u6538\u6538v\u00e0\u60a0\u60a0) \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cd\u1ecbch\u201d th\u00e0nh ba t\u1eeb \u0111i\u1ec7p ng\u1eef (reduplicants) <a>\u201c<\/a>th\u0103m th\u1eb3m\u201d <strong>\/<\/strong> \u201cd\u1eb7c d\u1eb7c\u201d \/ \u201c\u0111au \u0111\u00e1u\u201d cho ba v\u0103n c\u1ea3nh kh\u00e1c nhau:<\/p>\n\n\n\n<p>Du du&nbsp;b\u1ec9 th\u01b0\u01a1ng h\u1ec1, th\u00f9y t\u1ea1o nh\u00e2n&nbsp;&nbsp; \u6538\u6538\u5f7c\u82cd\u516e\u8c01\u9020\u56e0<\/p>\n\n\n\n<p>(003)&nbsp;<em>Xanh kia&nbsp;<u>th\u0103m th\u1eb3m<\/u>&nbsp;t\u1eebng tr\u00ean,<\/em><br>(004)&nbsp;<em>V\u00ec ai g\u00e2y d\u1ef1ng cho n\u00ean n\u1ed7i n\u00e0y<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed1ng qu\u00e2n kh\u1ee9 h\u1ec1, t\u00e2m&nbsp;du du \u9001\u541b\u53bb\u516e\u5fc3\u60a0\u60a0<br>(027)&nbsp;<em>\u0110\u01b0a ch\u00e0ng, l\u00f2ng&nbsp;d\u1eb7c d\u1eb7c&nbsp;bu\u1ed3n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u1ee8c qu\u00e2n&nbsp;du du&nbsp;h\u1ec1, t\u1ee9 h\u00e0 khuy&nbsp; \u61b6\u541b\u60a0\u60a0\u516e\u601d\u4f55\u7aba<br>(249)&nbsp;<em>N\u1ed7i ch\u00e0ng&nbsp;\u0111au \u0111\u00e1u&nbsp;n\u00e0o xong<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ecbch gi\u1ea3 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng&nbsp;<em><u>s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c \u0111i\u1ec7p ng\u1eef \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng<\/u><\/em>&nbsp;trong hai c\u00e2u th\u01a1 n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, khi\u1ebfn \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u00e0 n\u00e2ng cao:<\/p>\n\n\n\n<p>(368)&nbsp;<em>L\u00f2ng h\u1ee9a qu\u1ed1c th\u1eafm son&nbsp;<u>ng\u1eaft ng\u1eaft<\/u><\/em><br>(369)&nbsp;<em>S\u1ee9c t\u00ed d\u00e2n d\u01b0\u1eddng s\u1eaft&nbsp;tr\u01a1 tr\u01a1<\/em><br>(401)&nbsp;<em>S\u1ebd r\u00f3t v\u01a1i&nbsp;<u>l\u1ea7n l\u1ea7n<\/u>&nbsp;\u0111\u00f2i ch\u00e9n<\/em><br>(402)&nbsp;<em>&nbsp;S\u1ebd ca d\u1ea7n&nbsp;ren r\u00e9n&nbsp;t\u1eebng li\u00ean<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>TU T\u1eea PH\u00c1P (RHETORIC)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb (rhetorical devices) s\u1eed d\u1ee5ng nhi\u1ec1u trong&nbsp;<em>CPNdn<\/em>&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u1ea7y d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y qua ph\u1ed1i c\u1ea3nh ng\u1eef h\u1ecdc (linguistic perspective) v\u1edbi l\u00fd gi\u1ea3i v\u00e0 th\u00ed d\u1ee5 \u0111i c\u00f9ng. Ta s\u1ebd th\u1ea5y c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb n\u00e0y \u2013m\u1eb7c d\u00f9 m\u1ed9t s\u1ed1 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch \u01b0\u1edbc l\u1ec7 (conventionalized) \u2013&nbsp; \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch gi\u1ea3 s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ebft s\u1ee9c ngo\u1ea1n m\u1ee5c&nbsp;:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Bi\u1ec1n ng\u1eabu<\/u><\/em><\/strong><em>&nbsp;<\/em>(semantic and syntactic parallelism) l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb r\u1ea5t ph\u1ed5 c\u1eadp trong thi ca H\u00e1n v\u00e0 Vi\u1ec7t c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n. Bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0yl\u1ea5y \u201c\u0111\u1ed1i\u201d (trong h\u00ecnh th\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0 trong n\u1ed9i dung) l\u00e0m nguy\u00ean t\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n, t\u1ea1o cho l\u1eddi v\u0103n s\u1ef1 nh\u1ecbp nh\u00e0ng c\u00e2n \u0111\u1ed1i. Trong&nbsp;<em>CPNdn<\/em>, \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c c\u1eb7p c\u00e2u th\u01a1 b\u1ea9y ch\u1eef (song th\u1ea5t) ph\u1ea3n \u00e1nh l\u1ed1i v\u0103n bi\u1ec1n ng\u1eabu. K\u00fd hi\u1ec7u\u201c&lt; &gt;<a>\u201d <\/a>d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201c&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi\u201d:<\/p>\n\n\n\n<p>(053-054)&nbsp;<em>[Ch\u00e0ng th\u00ec \u0111i] [c\u00f5i xa m\u01b0a gi\u00f3]&nbsp;&lt; &gt;&nbsp;[Thi\u1ebfp th\u00ec v\u1ec1] [bu\u1ed3ng c\u0169 chi\u1ebfu ch\u0103n]&nbsp;<\/em><br>(097-098)&nbsp;<em>[H\u1ed3n t\u1eed s\u0129] [gi\u00f3] [\u00f9 \u00f9] [th\u1ed5i]&nbsp;&lt; &gt; [M\u1eb7t chinh phu] [tr\u0103ng] [r\u00f5i r\u00f5i] [soi]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Li\u00ean ho\u00e0n<\/u><\/em><\/strong> (enjambment) l\u00e0 th\u1ec3 th\u01a1 trong \u0111\u00f3 nh\u00f3m ch\u1eef cu\u1ed1i c\u00e2u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i th\u00e0nh nh\u00f3m ch\u1eef \u0111\u1ea7u c\u00e2u d\u01b0\u1edbi, m\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp n\u1ed1i \u00fd ngh\u0129 ch\u01b0a h\u1ebft \u1edf cu\u1ed1i c\u00e2u tr\u00ean:<\/p>\n\n\n\n<p>(142-143)&nbsp;<em>G\u1ed1c hoa t\u00e0n \u0111\u00e3 tr\u1ea3i&nbsp;<u>r\u00eau xanh<\/u>&nbsp;<strong>\/<\/strong>&nbsp;<u>R\u00eau xanh<\/u>&nbsp;m\u1ea5y l\u1edbp chung quanh<\/em><br>(146-147)&nbsp;<em>B\u1ee9c r\u00e8m th\u01b0a l\u1ea7n gi\u1ea3i&nbsp;<u>b\u00f3ng d\u01b0\u01a1ng<\/u>&nbsp;<strong>\/<\/strong>&nbsp;<u>B\u00f3ng d\u01b0\u01a1ng<\/u>&nbsp;m\u1ea5y bu\u1ed5i xuy\u00ean ngang<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>V\u00ed von<\/u><\/em><\/strong> (simile) l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh, v\u1edbi hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0m c\u00e2u th\u01a1 th\u00eam sinh \u0111\u1ed9ng qua nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh ngo\u1ea1n m\u1ee5c:<\/p>\n\n\n\n<p>(022)&nbsp;<em>Gieo Th\u00e1i S\u01a1n nh\u1eb9&nbsp;<u>t\u1ef1a h\u1ed3ng mao<\/u><\/em><br>(039-040)&nbsp;<em>\u00c1o ch\u00e0ng \u0111\u1ecf&nbsp;<u>t\u1ef1a r\u00e1ng pha<\/u>&nbsp;<strong>\/<\/strong> Ng\u1ef1a ch\u00e0ng s\u1eafc tr\u1eafng&nbsp;<u>nh\u01b0 l\u00e0 tuy\u1ebft in<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>T\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n<\/u><\/em><\/strong> (contrast) l\u00e0m cho c\u00e2u th\u01a1 th\u00eam hi\u1ec7u qu\u1ea3 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t. K\u00fd hi\u1ec7u <a>\u201c<\/a>&nbsp;&gt; &lt;\u201d&nbsp;d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201ct\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n\u201d:<\/p>\n\n\n\n<p>(053-054)&nbsp;<em>[Ch\u00e0ng th\u00ec \u0111i] [c\u00f5i xa] [m\u01b0a gi\u00f3]&nbsp;&gt; &lt; [Thi\u1ebfp th\u00ec v\u1ec1] [bu\u1ed3ng c\u0169] [chi\u1ebfu ch\u0103n]<\/em><br>(177-178)&nbsp;<em>[Tr\u1ea3i m\u1ea5y xu\u00e2n] [tin \u0111i tin l\u1ea1i]&nbsp;&gt; &lt;&nbsp;[\u0110\u1ebfn xu\u00e2n n\u00e0y] [tin h\u00e3y v\u1eafng kh\u00f4ng]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/u><\/em><\/strong> (metaphor) l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p thay t\u00ean m\u1ed9t s\u1ef1 v\u1eadt b\u1eb1ng t\u00ean m\u1ed9t s\u1ef1 v\u1eadt kh\u00e1c, v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u0103ng s\u1ee9c g\u1ee3i h\u00ecnh, g\u1ee3i c\u1ea3m cho s\u1ef1 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t&nbsp;\u00fd th\u01a1:<\/p>\n\n\n\n<p>(136)&nbsp;<em>Thu\u1edf l\u00e2m h\u00e0nh, <u>oanh<\/u>&nbsp;ch\u01b0a d\u1ea1n li\u1ec5u,<\/em><br>(137<em>)&nbsp;H\u1ecfi ng\u00e0y v\u1ec1, \u01b0\u1edbc n\u1ebbo&nbsp;quy\u00ean&nbsp;ca.<\/em><br>(138)&nbsp;<em>Nay&nbsp;quy\u00ean&nbsp;\u0111\u00e3 gi\u1ee5c<\/em>&nbsp;<em>oanh<\/em>&nbsp;<em>gi\u00e0,<\/em><br>(139)&nbsp;<em>\u00dd nhi&nbsp;l\u1ea1i g\u00e1y tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 l\u00edu lo.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Theo v\u0103n&nbsp;c\u1ea3nh c\u1ee7a b\u1ed1n c\u00e2u th\u01a1 tr\u00ean&nbsp;(\u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m trong n\u0103m) th\u00ec&nbsp;chim&nbsp;oanh l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho m\u00f9a xu\u00e2n, chim quy\u00ean cho m\u00f9a h\u1ea1, v\u00e0 chim \u00e9n (\u00fd&nbsp;nhi)<a> <\/a>[7]&nbsp;cho m\u00f9a thu. Ba lo\u1ea1i chim n\u00e0y \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00e1ch h\u00f3a (personified).<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>\u0110\u1ea3o ng\u1eef<\/u><\/em><\/strong><em>&nbsp;<\/em>(inversion) l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb&nbsp;cho \u0111\u1ea3o l\u1ed9n v\u1ecb th\u1ebf xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng&nbsp;trong m\u1ed9t c\u00e2u, t\u1ee9c l\u00e0 [ch\u1ee7 t\u1eeb +\u0111\u1ed9ng t\u1eeb +t\u00fac t\u1eeb]&nbsp;th\u00e0nh ra [t\u00fac t\u1eeb + ch\u1ee7 t\u1eeb + \u0111\u1ed9ng t\u1eeb] v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u00fd di\u1ec5n t\u1ea3. Trong hai c\u00e2u th\u01a1 d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, ch\u1ee7 t\u1eeb l\u00e0 \u201cgi\u00f3 <a>\u201d<\/a> v\u00e0 \u201ctr\u0103ng\u201d; \u0111\u1ed9ng t\u1eeb l\u00e0 \u201cth\u1ed5i \u00f9 \u00f9\u201d v\u00e0 \u201csoi d\u00f5i d\u00f5i\u201d; v\u00e0 t\u00fac t\u1eeb l\u00e0 \u201ch\u1ed3n t\u1eed s\u0129\u201d v\u00e0 \u201cm\u1eb7t chinh phu\u201d:<\/p>\n\n\n\n<p>(097)<em>\u201cH\u1ed3n t\u1eed s\u0129 <strong>\/ <\/strong>gi\u00f3 <strong>\/<\/strong> \u00f9 \u00f9 th\u1ed5i\u201d&nbsp;<\/em>l\u00e0 \u0111\u1ea3o ng\u1eef c\u1ee7a&nbsp;c\u00e2u v\u1edbi v\u1ecb th\u1ebf xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng: \u201cGi\u00f3 <strong>\/<\/strong> th\u1ed5i \u00f9 \u00f9 <strong>\/<\/strong> h\u1ed3n t\u1eed s\u0129.\u201d<br>(098)<em>\u201cM\u1eb7t chinh phu <strong>\/ <\/strong>tr\u0103ng <strong>\/<\/strong> d\u00f5i d\u00f5i soi\u201d&nbsp;<\/em>l\u00e0 \u0111\u1ea3o ng\u1eef c\u1ee7a c\u00e2u v\u1edbi v\u1ecb th\u1ebf xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng: \u201cTr\u0103ng <strong>\/<\/strong> soi d\u00f5i d\u00f5i <strong>\/ <\/strong>m\u1eb7t chinh phu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>\u0110i\u1ec7p ng\u1eef<\/u><\/em><\/strong>&nbsp;(repetition) l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb cho l\u1eb7p l\u1ea1i m\u1ed9t t\u1eeb ng\u1eef, m\u1ed9t nh\u00f3m ch\u1eef, hay c\u1ea3 c\u00e2u \u0111\u1ec3&nbsp;l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt \u00fd v\u00e0 g\u00e2y c\u1ea3m x\u00fac m\u1ea1nh:<\/p>\n\n\n\n<p>(225)&nbsp;Hoa<em>&nbsp;gi\u1ea3i&nbsp;<u>nguy\u1ec7t, nguy\u1ec7t<\/u>&nbsp;\u00eam m\u1ed9t t\u1ea5m<\/em><br>(226)&nbsp;Nguy\u1ec7t<em> l\u1ed3ng<\/em>&nbsp;<em>hoa,&nbsp;hoa&nbsp;th\u1eafm t\u1eebng b\u00f4ng,<\/em><br>(227)&nbsp;<em><u>Nguy\u1ec7t hoa<\/u>,&nbsp;<u>hoa nguy\u1ec7t<\/u>&nbsp;tr\u00f9ng tr\u00f9ng,<\/em><br>(228)&nbsp;<em>Tr\u01b0\u1edbc&nbsp;hoa,&nbsp;d\u01b0\u1edbi&nbsp;nguy\u1ec7t trong l\u00f2ng xi\u1ebft \u0111au<\/em><br>(254)&nbsp;<em><u>V\u00ec ch\u00e0ng<\/u>&nbsp;l\u1ec7 <u>thi\u1ebfp<\/u> nh\u1ecf \u0111\u00f4i<\/em><br>(255)&nbsp;<em>V\u00ec ch\u00e0ng&nbsp;th\u00e2n thi\u1ebfp l\u1ebb loi m\u1ed9t b\u1ec1<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Khu\u1ebfch \u0111\u1ea1i<\/u><\/em><\/strong> (hyperbole) l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u00fd qua ng\u00f4n t\u1eeb th\u1eadm x\u01b0ng v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 xa s\u1ef1 th\u1ef1c:<\/p>\n\n\n\n<p>(203)&nbsp;<em>Kh\u1eafc gi\u1edd \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng&nbsp;<u>nh\u01b0 ni\u00ean<\/u><\/em><br>(216)&nbsp;<em>Nh\u1edb ch\u00e0ng th\u0103m th\u1eb3m \u0111\u01b0\u1eddng l\u00ean&nbsp;<u>b\u1eb1ng tr\u1eddi<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>C\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ec1 \/ thuy\u1ebft<\/u><\/em><\/strong> (topic <strong>\/<\/strong> comment structure) r\u1ea5t ph\u1ed5 c\u1eadp trong ng\u1eef ph\u00e1p Vi\u1ec7t Nam. Trong c\u1ea5u tr\u00fac n\u00e0y, y\u1ebfu t\u1ed1<em>\u201c<\/em>\u0111\u1ec1<em>\u201d&nbsp;<\/em>b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00e2u v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i, theo sau l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1<em>\u201c<\/em>thuy\u1ebft<em>\u201d<\/em>&nbsp;\u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u1ea5y. Bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb n\u00e0y l\u00e0m cho l\u1eddi th\u01a1 d\u1ec5 hi\u1ec3u, t\u1ef1a nh\u01b0&nbsp;<em>\u201c<\/em>ti\u1ebfng Vi\u1ec7t n\u00f3i<em>\u201d&nbsp;<\/em>(spoken Vietnamese)&nbsp;l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng:<\/p>\n\n\n\n<p>(353)&nbsp;<em>K\u00eca lo\u00e0i s\u00e2u&nbsp;<\/em>(\u0111\u1ec1)<em>&nbsp;<strong>\/<\/strong> \u0111\u00f4i \u0111\u1ea7u c\u00f9ng s\u00e1nh&nbsp;<\/em>(thuy\u1ebft)<br>(354)&nbsp;<em>N\u1ecd lo\u00e0i chim<\/em>&nbsp;(\u0111\u1ec1) <strong><em>\/<\/em>&nbsp;<\/strong><em>ch\u1eafp c\u00e1nh c\u00f9ng bay<\/em>&nbsp;(thuy\u1ebft)<br>(357)&nbsp;<em>\u1ea4y lo\u00e0i v\u1eadt<\/em>&nbsp;(\u0111\u1ec1) <strong><em>\/<\/em>&nbsp;<\/strong><em>t\u00ecnh duy\u00ean c\u00f2n th\u1ebf&nbsp;<\/em>(thuy\u1ebft)<br>(358)&nbsp;<em>Sao ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;(\u0111\u1ec1) <strong><em>\/<\/em><\/strong><em>&nbsp;n\u1ee1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y \u0111\u00e2y<\/em>&nbsp;(thuy\u1ebft)<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>C\u00e2u h\u1ecfi tu t\u1eeb<\/u><\/em><\/strong> (rhetorical question) l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi tr\u1ed1ng kh\u00f4ng \u2013 v\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ed1 t\u00ecnh kh\u00f4ng cung c\u1ea5p c\u00e2u tr\u1ea3&nbsp;l\u1eddi cho n\u00f3 \u2013 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 g\u1ee3i l\u00ean c\u00e1c n\u1ed7i b\u0103n kho\u0103n, x\u00f3t xa, tr\u0103n tr\u1edf cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc:<\/p>\n\n\n\n<p>(099)&nbsp;<em>Chinh phu t\u1eed s\u0129 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi&nbsp;?<\/em><br>(100)&nbsp;<em>N\u00e0o ai m\u1ea1c m\u1eb7t n\u00e0o ai g\u1ecdi h\u1ed3n&nbsp;?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>L\u1edcI T\u1ea0M K\u1ebeT<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qua nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 c\u00e1ch l\u1ef1a ch\u1ecdn quy\u1ec1n bi\u1ebfn phi th\u01b0\u1eddng nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef ph\u00f9 h\u1ee3p t\u1ed1i \u0111a cho m\u1ed7i v\u0103n c\u1ea3nh, v\u00e0 c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng xu\u1ea5t ch\u00fang c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p tu t\u1eeb n\u00eau tr\u00ean, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft t\u1ef1 th\u1ea5y m\u00ecnh ch\u1eb3ng qu\u00e1 l\u1eddi ch\u00fat n\u00e0o khi n\u00f3i r\u1eb1ng&nbsp;<em>Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m<\/em>&nbsp;di\u1ec5n n\u00f4m l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u1ecbch thu\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee9c th\u1ea7n k\u1ef3. D\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho h\u1eadu th\u1ebf m\u1ed9t tuy\u1ec7t t\u00e1c l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc d\u1ec5 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e2u&nbsp;<em>\u201cL\u1eddi l\u1eddi ch\u00e2u ng\u1ecdc, h\u00e0ng h\u00e0ng g\u1ea5m th\u00eau\u201d<\/em>&nbsp;c\u1ee7a thi h\u00e0o Nguy\u1ec5n Du trong&nbsp;<em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\">[1] D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng H\u00e0m (1941)\u00a0: <em>Vi\u1ec7t Nam V\u0103n H\u1ecdc S\u1eed Y\u1ebfu<\/em>.<br>[2]\u00a0L\u00ea H\u1eefu M\u1ee5c v\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ecb Nhung (2001) :\u00a0<em>Ti\u1ebfng N\u00f3i \u0110o\u00e0n Th\u1ecb \u0110i\u1ec3m trong Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m Kh\u00fac.<\/em><br>[3] H\u00e0 Nh\u01b0 Chi (1951) : <em>Vi\u1ec7t Nam Thi V\u0103n Gi\u1ea3ng Lu\u1eadn To\u00e0n T\u1eadp.<\/em><br>[4]\u00a0Hu\u1ef3nh Sanh Th\u00f4ng (1996) : <em>An Anthology of Vietnamese Poems.<\/em><br>[5]\u00a0\u0110\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o gi\u00fap c\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 sinh tr\u01b0\u1edfng t\u1ea1i h\u1ea3i ngo\u1ea1i d\u1ec5 theo d\u00f5i b\u00e0i vi\u1ebft h\u01a1n, m\u1ed7i t\u1eeb ng\u1eef chuy\u00ean m\u00f4n v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t t\u1eeb ng\u1eef ti\u1ebfng Anh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a \u0111i k\u00e8m.<br>[6]\u00a0\u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p (2000) : <em>Gi\u1edbi Thi\u1ec7u Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m T\u1eadp Ch\u00fa <\/em>c\u1ee7a nh\u00e0 bi\u00ean kh\u1ea3o Nguy\u1ec5n B\u00e1 Tri\u1ec7u.<br>[7]<em> T\u1ef1 \u0110i\u1ec3n H\u00e1n-Vi\u1ec7t Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c H\u00f9ng <\/em>(1974): \u201c\u00dd nhi\u00a0[\u610f\u800c]\u2013 T\u00ean m\u1ed9t lo\u00e0i chim, c\u00f3 thuy\u1ebft b\u1ea3o l\u00e0 chim\u00a0y\u1ebfn.\u201d <em>T\u1ef1 \u0110i\u1ec3n H\u00e1n-Vi\u1ec7t Thi\u1ec1u Ch\u1eedu <\/em>(1942): \u201c\u00dd nhi t\u1ee9c chim\u00a0\u00e9n.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><i class=\"hoot-megamenu-icon fa-arrow-right fas\"><\/i> <a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?page_id=5197\"> Tr\u1edf v\u1ec1 trang \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>GS \u0110\u00e0m Trung Ph\u00e1p Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m (\u5f81\u5a66\u541f) b\u1eb1ng H\u00e1n v\u0103n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n (1705-1745) vi\u1ebft theo l\u1ed1i \u201ctr\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea3n c\u00fa\u201d&nbsp;\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n n\u00f4m (d\u1ecbch sang Vi\u1ec7t v\u0103n) b\u1eb1ng th\u1ec3 th\u01a1 \u201csong th\u1ea5t l\u1ee5c b\u00e1t\u201d m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea7n k\u1ef3. Tuy nhi\u00ean cho \u0111\u1ebfn nay, gi\u1eefa hai danh<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5092\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4026,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["entry","author-ntviet","post-5092","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5092","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5092"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5092\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}