{"id":5358,"date":"2020-09-25T02:31:54","date_gmt":"2020-09-25T02:31:54","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5358"},"modified":"2020-12-02T07:35:31","modified_gmt":"2020-12-02T07:35:31","slug":"ngoai-giao-bay-no-sach-luoc-chiem-doat-cua-trung-cong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5358","title":{"rendered":"<strong>Ngo\u1ea1i Giao B\u1eaby N\u1ee3: S\u00e1ch L\u01b0\u1ee3c Chi\u1ebfm \u0110o\u1ea1t c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>Tr\u1ecdng Vi\u1ec7t<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5359\" width=\"567\" height=\"485\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no.jpg 649w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no-300x257.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no-465x398.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no-584x500.jpg 584w\" sizes=\"auto, (max-width: 567px) 100vw, 567px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p style=\"font-size:17px\"><strong>Tr\u1ecdng Vi\u1ec7t<\/strong><br>09\/2020<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">L\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 kinh t\u1ebf s\u1ebd l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb<\/span><\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1eadt ng\u1eef \u201c<strong>Ngo\u1ea1i giao b\u1eaby n\u1ee3<\/strong>\u201d (Debt-trap Diplomacy) c\u00f2n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i m\u1edbi, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o n\u0103m 2017 b\u1edfi c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 thu\u1ed9c vi\u1ec7n Nghi\u00ean C\u1ee9u Ch\u00ednh S\u00e1ch c\u1ee7a \u1ea4n \u0110\u1ed9. Sau \u0111\u00f3, thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u00e3 lan truy\u1ec1n nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 x\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u bi\u00ean kh\u1ea3o, nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a gi\u1edbi h\u1ecdc thu\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 b\u00e1o ch\u00ed tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Cho \u0111\u1ebfn nay, t\u1eeb ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t \u0111\u1eb7c th\u00f9 cho m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia m\u00e0 th\u00f4i, <strong>\u0111\u00f3 l\u00e0 Trung C\u1ed9ng<\/strong> (TC)!<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00e1 m\u1edbi m\u1ebb trong ng\u00e0nh ngo\u1ea1i giao c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi khi c\u00e1c nh\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch ghi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c ngo\u1ea1i giao \u201cki\u1ec3u m\u1edbi\u201d c\u1ee7a T\u1eadp c\u1eadn B\u00ecnh; c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn, \u0111\u00e0m ph\u00e1n gi\u1eefa Trung C\u1ed9ng v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi khu\u00f4n m\u1eabu b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn trong bang giao qu\u1ed1c t\u1ebf. M\u1ed9t s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c ngo\u1ea1i giao mang t\u00ednh c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t qua vi\u1ec7c cho vay v\u00e0 \u0111\u00f2i n\u1ee3.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y trong ph\u1ea7n sau, ta h\u00e3y xem x\u00e9t hai tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee5 th\u1ec3 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong><u>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Djibouti.<\/u><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Djibouti l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia nh\u1ecf b\u00e9 v\u00e0 ngh\u00e8o \u1edf Phi Ch\u00e2u; v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch kho\u1ea3ng 9.000 d\u1eb7m vu\u00f4ng (23.000 c\u00e2y s\u1ed1 vu\u00f4ng) t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi ti\u1ec3u bang Vermont c\u1ee7a Hoa K\u1ef3; \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0o n\u0103m 1977 t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p; v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 kho\u1ea3ng 921.000 ng\u01b0\u1eddi; v\u00e0 t\u1ed5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u1ed1c n\u1ed9i (GDP) l\u00e0 2,1 t\u1ef7 m\u1ef9 kim; v\u1edbi n\u1ec1n kinh t\u1ebf d\u1ecbch v\u1ee5 chi\u1ebfm 79.7% c\u1ee7a GDP; tu\u1ed5i th\u1ecd trung b\u00ecnh l\u00e0 67 tu\u1ed5i; 30% d\u00e2n s\u1ed1 c\u00f2n m\u00f9 ch\u1eef; 45% d\u00e2n ch\u00fang ch\u01b0a c\u00f3 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o n\u0103m 2015; v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1ed5ng th\u1ed1ng c\u1ee7a Djibouti l\u00e0 Ismail Omar Guelleh \u0111\u00e3 c\u1ea7m quy\u1ec1n t\u1eeb n\u0103m 1999 cho \u0111\u1ebfn nay, v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c t\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 cai qu\u1ea3n t\u1ea5t c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng truy\u1ec1n thanh, truy\u1ec1n h\u00ecnh v\u00e0 b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Djibouti1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5360\" width=\"344\" height=\"308\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Djibouti1.jpg 735w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Djibouti1-300x269.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Djibouti1-465x417.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Djibouti1-558x500.jpg 558w\" sizes=\"auto, (max-width: 344px) 100vw, 344px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Nh\u01b0ng v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ecba d\u01b0 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00e0y l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea7m chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c quan tr\u1ecdng trong \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb<\/strong>. Djibouti c\u00f3 chung bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi Somalia, Ethiopia, v\u00e0 Eritrea v\u00e0 n\u1eb1m ngay eo bi\u1ec3n Bad-al-Mandab n\u1ed1i li\u1ec1n gi\u1eefa v\u1ecbnh Aden v\u00e0 Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u0103ng qua k\u00eanh \u0111\u00e0o Suez \u0111\u1ec3 v\u00e0o \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ea3i l\u1ed9 thi\u1ebft y\u1ebfu v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng h\u00f3a gi\u1eefa \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i v\u00e0 \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfm t\u1eeb 12.5% \u0111\u1ebfn 20% t\u1ed5ng s\u1ed1 m\u1eadu d\u1ecbch th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f2n ngh\u00e8o t\u00fang v\u00e0 v\u1edbi nhu c\u1ea7u c\u1ea5p thi\u1ebft \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n qu\u1ed1c gia, c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch nh\u1eb1m th\u00fac \u0111\u1ea9y t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng kinh t\u1ebf, c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 n\u00e2ng cao gi\u00e1o d\u1ee5c cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ho\u1ea1ch m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e2n b\u00ecnh v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u01a1 s\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Ismail Omar Guelleh \u0111\u00e3 ch\u1ea1y theo ch\u00ednh s\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u01a1 s\u1edf v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1ed3 s\u1ed9 v\u00f4 c\u00f9ng t\u1ed1n k\u00e9m. K\u1ebf ho\u1ea1ch v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u00f9 c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1eddi ng\u0103n c\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 chuy\u00ean m\u00f4n v\u00ec TT Guelleh m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ee7 n\u1ee3 r\u1ea5t \u201ch\u00e0o ph\u00f3ng,\u201d cho vay bao nhi\u00eau c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1eb7t kh\u00e1c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh ch\u1ee7 n\u1ee3 \u201cphong b\u00ec, lo l\u00f3t\u201d k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u00e0 d\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n. Ch\u1ee7 n\u1ee3 \u0111\u00f3 l\u00e0 Trung C\u1ed9ng. \u0110i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n h\u1ec7 th\u1ed1ng xe l\u1eeda \u0111i\u1ec7n n\u1ed1i li\u1ec1n Ethiopia v\u00e0 Djibouti, h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a 2 qu\u1ed1c gia, v\u1edbi kinh ph\u00ed l\u00ean \u0111\u1ebfn 4 t\u1ef7 m\u1ef9 kim. Sau nhi\u1ec1u n\u0103m phi\u00eau l\u01b0u v\u1edbi nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng to l\u1edbn, n\u1ee3 qu\u1ed1c gia c\u1ee7a Djibouti l\u00ean \u0111\u1ebfn 1,4 t\u1ef7 m\u1ef9 kim, chi\u1ebfm h\u01a1n 85% t\u1ed5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u1ed1c n\u1ed9i (GDP) v\u00e0 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 thanh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c (unsustainable debt).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u c\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 ph\u1ee5c v\u1ee5 v\u00e0 \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch g\u00ec nhi\u1ec1u cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, b\u1edfi l\u1ebd t\u1ef7 l\u1ec7 ngh\u00e8o (poverty rate) v\u1eabn l\u00e0 79%, v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 r\u1ea5t ngh\u00e8o (extreme poverty) l\u00ean \u0111\u1ebfn 42%. Ch\u1ec9 c\u00f3 thi\u1ec3u s\u1ed1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u00ec gi\u00e0u c\u00f3, phung ph\u00ed ng\u00e2n s\u00e1ch qu\u1ed1c gia v\u00e0 \u00f4ng ch\u1ee7 n\u1ee3 Trung C\u1ed9ng l\u00e0 \u0111\u1ea1t th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh-1024x575.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5436\" width=\"444\" height=\"249\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh-1024x575.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh-300x169.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh-768x431.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh-465x261.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh-695x390.jpg 695w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/doraleh.jpg 1084w\" sizes=\"auto, (max-width: 444px) 100vw, 444px\" \/><figcaption>C\u1ea3ng Doraleh<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2017, m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u00e0nh <strong>C\u1ea3ng \u0110a D\u1ee5ng Doraleh<\/strong> (Multipurpose port) ch\u1ee7 t\u1ecda b\u1edfi T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Ismail Omar Guelleh v\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u00e1c l\u00e0 c\u00f4ng ty qu\u1ed1c doanh c\u1ee7a T\u1ea7u China Merchant Group v\u1edbi kinh ph\u00ed g\u1ea7n 500 tri\u1ec7u m\u1ef9 kim. Hai th\u00e1ng sau, c\u0169ng t\u1ea1i c\u1ea3ng n\u00e0y, m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u1ecdng th\u1ec3 h\u01a1n \u0111\u1ec3 ch\u00e0o m\u1eebng <strong>c\u0103n c\u1ee9 H\u1ea3i Qu\u00e2n Trung Hoa \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadt nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng, <strong>v\u00ec c\u00e1c m\u00f3n n\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 thanh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c,<\/strong> <strong>C\u1ea3ng Doraleh c\u1ee7a Djibouti \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh qu\u00e2n c\u1ea3ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ea3i qu\u00e2n Trung C\u1ed9ng.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. <u>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a Sri Lanka.<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/sri-lanka.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5361\" width=\"351\" height=\"283\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/sri-lanka.jpg 644w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/sri-lanka-300x242.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/sri-lanka-465x375.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/sri-lanka-619x500.jpg 619w\" sizes=\"auto, (max-width: 351px) 100vw, 351px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Sri Lanka l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea3o qu\u1ed1c \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch 25.000 d\u1eb7m vu\u00f4ng (65.000 km\u00b2), d\u00e2n s\u1ed1 21.800.000, t\u1ed5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u1ed1c n\u1ed9i (GDP) l\u00e0 91 t\u1ef7 m\u1ef9 kim, v\u1edbi n\u1ec1n kinh t\u1ebf m\u00e0 d\u1ecbch v\u1ee5 (servive sector) chi\u1ebfm 60% GDP; k\u1ef9 ngh\u1ec7 28% v\u00e0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p 12% GDP, v\u00e0 b\u00ecnh qu\u00e2n l\u1ee3i t\u1ee9c m\u1ed7i \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 4.100 m\u1ef9 kim. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia trung b\u00ecnh v\u1edbi ti\u1ec1m n\u0103ng ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1t. Nh\u01b0ng th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n n\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sri Lanka \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 t\u1eeb l\u00e2u v\u1edbi Trung C\u1ed9ng, l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u1ee7ng h\u1ed9 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n T\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi Mao, v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng qu\u1ed1c gia s\u00e1ng l\u1eadp Phong Tr\u00e0o C\u00e1c N\u01b0\u1edbc Phi Li\u00ean K\u1ebft (Non-Aligned Movement), phong tr\u00e0o t\u1ea3 khuynh t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean kh\u1eafng kh\u00edt h\u01a1n v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c TC vi\u1ec7n tr\u1ee3 v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 kinh t\u1ebf trong cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn k\u00e9o d\u00e0i 26 n\u0103m cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 2009. V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i c\u1ee7a cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 cai tr\u1ecb \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, h\u00e0 kh\u1eafc v\u00e0 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng Mahinda Rajapaksa, Sri Lanka \u0111\u00e3 b\u1ecb Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c c\u1ea5m v\u1eadn khi\u1ebfn kinh t\u1ebf suy s\u1ee5p v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a TC \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng c\u00f2n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o m\u00f9a b\u1ea7u c\u1eed t\u1ed5ng th\u1ed1ng n\u0103m 2005, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m cho \u201c\u0111\u1ea7u t\u01b0 ch\u00ednh tr\u1ecb\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc, TC \u0111\u00e3 c\u00f4ng khai v\u1eadn \u0111\u1ed9ng cho \u00f4ng Mahinda Rajapaksa, t\u1eeb vi\u1ec7c mua qu\u00e0 c\u00e1p bi\u1ebfu nh\u1eefng \u1ee7ng h\u1ed9 vi\u00ean, in v\u00e0 ph\u00e1t \u00e1o thung cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c bu\u1ed5i t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o. Th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00e3 d\u00e2ng c\u00fang ti\u1ec1n cho c\u00e1c ch\u00f9a v\u00e0 \u0111\u01b0a ti\u1ec1n cho c\u00e1c t\u0103ng ni c\u00f3 uy t\u00edn \u0111\u1ec3 h\u00f4 h\u00e0o xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1ee7ng h\u1ed9; v\u00e0 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ea1i s\u1ee9 TC c\u0169ng \u0111\u1ee9ng ra t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ecdp m\u1eb7t, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng. \u00cdt nh\u1ea5t l\u00e0 7.6 tri\u1ec7u m\u1ef9 kim \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng cho Rajapaksa. Ti\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb t\u00e0i kho\u1ea3n c\u1ee7a China Harbor Engineering Company t\u1ea1i Standard Charter Bank v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ban v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4ng Rajapaksa. Do \u0111\u00f3, ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u1ee7a TT Rajapaksa \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 b\u00f9 nh\u00ecn, tay sai c\u1ee7a TC kh\u00f4ng h\u01a1n kh\u00f4ng k\u00e9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn, th\u1ebf l\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Mahinda Rajapaksa c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1. \u00d4ng ta v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi em \u0111\u00e3 n\u1eafm h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c b\u1ed9 trong n\u1ed9i c\u00e1c, v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t 80% c\u00e1c chi ti\u00eau trong ng\u00e2n s\u00e1ch qu\u1ed1c gia. \u0110i\u1ec1u kh\u00f4i h\u00e0i l\u00e0 th\u00e1ng 10 n\u0103m 2019, trong cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed t\u1ed5ng th\u1ed1ng, \u00f4ng Gotabaya Rajapaksa, nguy\u00ean b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c ph\u00f2ng v\u00e0 l\u00e0 em c\u1ee7a \u0111\u01b0\u01a1ng kim t\u1ed5ng th\u1ed1ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc c\u1eed t\u1ed5ng th\u1ed1ng. Sau khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, TT Gotabaya Rajapaksa \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m anh m\u00ecnh, c\u1ef1u t\u1ed5ng th\u1ed1ng, v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n\n\n\n<p>TT Mahinda Rajapaksa, sau khi nghe l\u1eddi ph\u1ee7 d\u1ee5 v\u00e0 \u201cb\u00f4i tr\u01a1n\u201d c\u1ee7a quan th\u1ea7y TC, d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ea3n ng\u0103n v\u00ec k\u1ebf ho\u1ea1ch r\u1ea5t t\u1ed1n k\u00e9m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch kinh t\u1ebf, v\u1eabn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u00e2y th\u00eam m\u1ed9t h\u1ea3i c\u1ea3ng qu\u1ed1c t\u1ebf n\u01b0\u1edbc s\u00e2u (deep water port) t\u1ea1i t\u1ec9nh Hambantota, qu\u00ea c\u1ee7a \u00f4ng ta. Trong l\u00fac \u0111\u00f3, t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 Colombo, Sri Lanka \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ea3i c\u1ea3ng qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t s\u1ea7m u\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port-1024x652.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5371\" width=\"444\" height=\"282\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port-1024x652.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port-300x191.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port-768x489.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port-465x296.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port-695x443.jpg 695w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/hambantota-port.jpg 1295w\" sizes=\"auto, (max-width: 444px) 100vw, 444px\" \/><figcaption>C\u1ea3ng qu\u1ed1c t\u1ebf Hambantota. Ngu\u1ed3n: SCMP<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 2008, c\u1ea3ng Hambantota \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y c\u1ea5t v\u1edbi kinh ph\u00ed s\u01a1 kh\u1edfi l\u00e0 307 tri\u1ec7u m\u1ef9 kim v\u1edbi ph\u00e2n l\u1eddi 6,3% vay t\u1eeb Ng\u00e2n H\u00e0ng Xu\u1ea5t Nh\u1eadp C\u1ea3ng Trung Hoa (China Export-Import Bank) v\u00e0 do c\u00f4ng ty qu\u1ed1c doanh China Harbor Engineering Company th\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn n\u0103m 2010, c\u1ea3ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong khi ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng. Kinh ph\u00ed gia t\u0103ng nhanh ch\u00f3ng. C\u1ea3ng kh\u00f4ng thu h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1ch h\u00e0ng. Trong n\u0103m 2012, h\u00e0ng ch\u1ee5c ng\u00e0n chi\u1ebfc t\u00e0u di chuy\u1ec3n qua l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 34 t\u00e0u gh\u00e9 c\u1ea3ng Hambantota. V\u00e0o n\u0103m 2016, c\u1ea3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 11.8 tri\u1ec7u m\u1ef9 kim, tr\u1eeb chi ph\u00ed \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng 10 tri\u1ec7u, c\u1ea3ng ch\u1ec9 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1.8 tri\u1ec7u m\u1ef9 kim. T\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n vay v\u00e0 ti\u1ec1n l\u1eddi \u0111\u1ec3 x\u00e2y C\u1ea3ng Hambantota l\u00ean \u0111\u1ebfn 1,3 t\u1ef7 m\u1ef9 kim. V\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u t\u01b0 kh\u1ed5ng l\u1ed3 b\u1ecf ra, cu\u1ed9c kinh doanh n\u00e0y \u0111\u00e3 thua l\u1ed7 n\u1eb7ng n\u1ec1. V\u00e0 Sri Lanka \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng thanh to\u00e1n v\u1edbi ch\u1ee7 n\u1ee3 Trung C\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12 n\u0103m 2017, <strong>Sri Lanka \u0111\u00e3 ch\u00ednh th\u1ee9c trao quy\u1ec1n x\u1eed d\u1ee5ng c\u1ea3ng Hambantota trong 99 n\u0103m, c\u00f9ng v\u1edbi 70% quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu c\u1ea3ng v\u00e0 15 ng\u00e0n m\u1eabu \u0111\u1ea5t xung quanh c\u1ea3ng cho TC.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e1o ch\u00ed TC \u0111\u00e3 ch\u1ea1y h\u00e0ng t\u00edt chi\u1ebfn th\u1eafng: <em>\u201cM\u1ed9t c\u1ed9t m\u1ed1c n\u1eefa tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1 l\u1ee5a \u2018V\u00e0nh \u0111ai, con \u0111\u01b0\u1eddng\u2019.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadt nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Djibouti, <strong>v\u00ec m\u00f3n n\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 thanh to\u00e1n,<\/strong> <strong>c\u1ea3ng qu\u1ed1c t\u1ebf Hambantota c\u1ee7a Sri Lanka tr\u1edf th\u00e0nh c\u1ea3ng qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u00c2m m\u01b0u c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3.<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00ecn v\u00e0o hai tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh k\u1ec3 tr\u00ean, tuy m\u1ed7i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng ta c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat ra m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5372\" width=\"427\" height=\"217\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>\u0110\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c gia \u201cn\u1ea1n nh\u00e2n\u201d: <\/strong>\u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t<strong> ch\u00ednh th\u1ec3 \u0111\u1ed9c t\u00e0i, tham nh\u0169ng<\/strong>. Nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n d\u1ec5 d\u00e0ng b\u1ecb mua chu\u1ed9c, h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u1ea5t c\u00f4ng thi\u1ec7t th\u00f2i cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. V\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn, chi ph\u00ed c\u1ea3 t\u1ef7 m\u1ef9 kim, k\u00e9o d\u00e0i trong nhi\u1ec1u n\u0103m, x\u1eed d\u1ee5ng h\u00e0ng ng\u00e0n c\u00f4ng nh\u00e2n nh\u01b0ng <strong>kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng b\u1ea3n x\u1ee9 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng<\/strong>, kh\u00f4ng t\u1ea1o th\u00eam c\u00f4ng \u0103n vi\u1ec7c l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i. <strong>K\u1ebb ch\u1ecbu thi\u1ec7t h\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n.<\/strong><\/li><li><strong>\u0110\u1ed1i v\u1edbi TC:<\/strong> lu\u00f4n xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 \u00f4ng ch\u1ee7 n\u1ee3 \u201ch\u00e0o ph\u00f3ng\u201d, cho vay nhanh ch\u00f3ng, d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1edbi k\u1ebf s\u00e1ch r\u1ea5t tinh vi:<ul><li><strong>S\u1eb5n s\u00e0ng mua chu\u1ed9c h\u1ed1i l\u1ed9<\/strong> t\u1ed1i \u0111a c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng m\u1edd \u00e1m, kh\u00f4ng minh b\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u00f4ng khai, c\u00f3 t\u00ednh \u201cchi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t\u201d.<\/li><\/ul><ul><li><strong>S\u1eb5n s\u00e0ng cho vay nh\u01b0ng v\u1edbi ph\u00e2n l\u1eddi \u201cc\u1eaft c\u1ed5\u201d.<\/strong> V\u00ed d\u1ee5 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Sri Lanka: TC cho vay v\u1edbi ph\u00e2n l\u1eddi 6,3% trong khi Ng\u00e2n H\u00e0ng Th\u1ebf Gi\u1edbi (World bank) v\u00e0 Qu\u1ef9 Ti\u1ec1n T\u1ec7 Qu\u1ed1c T\u1ebf (IMF) ch\u1ec9 l\u1ea5y ph\u00e2n l\u1eddi t\u1eeb 0,5 \u0111\u1ebfn 3% cho c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u01a1 s\u1edf.<\/li><\/ul><ul><li><strong>V\u1eabn cho vay<\/strong> m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 <strong>\u0111\u1ed1i t\u00e1c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng thanh to\u00e1n<\/strong> (v\u00ec ngh\u00e8o, v\u00ec \u0111\u1ec1 \u00e1n qu\u00e1 l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ef1c t\u1ebf, v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch kinh t\u1ebf, s\u1ebd thua l\u1ed7 ..v..v.).<\/li><\/ul><ul><li>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e1o h\u1ea1n, khi qu\u1ed1c gia n\u1ea1n nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 thanh to\u00e1n, \u00f4ng ch\u1ee7 n\u1ee3 TC s\u1ebd tr\u1edf m\u1eb7t, \u00e1p l\u1ef1c \u0111\u1ed1i t\u00e1c \u0111\u1ec3 <strong>\u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n n\u1ee3 th\u00e0nh sang nh\u01b0\u1ee3ng quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu t\u00e0i s\u1ea3n, c\u00f4ng tr\u00ecnh cho ch\u1ee7 n\u1ee3<\/strong>.<\/li><\/ul><ul><li>T\u1ec7 h\u1ea1i h\u01a1n n\u1eefa, TC ch\u1ec9 x\u1eed d\u1ee5ng c\u00f4ng nh\u00e2n t\u1ea7u, n\u0103ng xu\u1ea5t k\u00e9m; \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh l\u00e3ng ph\u00ed, k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng; d\u1ef1 \u00e1n k\u00e9o d\u00e0i, ph\u00ed t\u1ed5n gia t\u0103ng; \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n cung c\u1ea5p nguy\u00ean v\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y d\u1ef1ng. Do \u0111\u00f3, <strong>th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng tr\u00ecnh cho qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c nh\u01b0ng l\u1ea1i gi\u00fap gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00f4ng \u0103n vi\u1ec7c l\u00e0m cho T\u1ea7u, gi\u00fap kinh t\u1ebf T\u1ea7u b\u1eb1ng ch\u00ednh ti\u1ec1n cho vay, v\u00e0 v\u1ecb chi ti\u1ec1n \u0111\u00f3 l\u1ea1i quay tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi ch\u1ee7 n\u1ee3.<\/strong><\/li><\/ul><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 sau c\u00f9ng l\u00e0 ch\u00ednh Trung C\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i nhi\u1ec1u m\u1eb7t t\u1eeb c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng, v\u1eeba <strong>chi\u1ebfm l\u0129nh nh\u1eefng \u0111\u1ecba b\u00e0n chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c tr\u00ean b\u00e0n c\u1edd \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb<\/strong> th\u1ebf gi\u1edbi, ung dung thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea3ng cho l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 binh v\u00e0 h\u1ea3i qu\u00e2n vi\u1ec5n duy\u00ean, v\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 <strong>c\u1ee7ng c\u1ed1 nh\u1eefng m\u1eaft x\u00edch trong \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u201cCon \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1 l\u1ee5a tr\u00ean bi\u1ec3n\u201d<\/strong> (maritime silk road).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no11-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5363\" width=\"334\" height=\"226\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no11-1.jpg 753w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no11-1-300x204.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no11-1-465x316.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no11-1-695x472.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 334px) 100vw, 334px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>N\u01b0\u1edbc L\u00e0o l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n m\u1edbi nh\u1ea5t v\u1eeba r\u01a1i v\u00e0o \u201cB\u1eaby N\u1ee3\u201d c\u1ee7a T\u1ea7u<\/strong>. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a Bertil Lintner, chuy\u00ean gia k\u1ef3 c\u1ef1u v\u1ec1 \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 ph\u00e2n t\u00edch tr\u00ean Asia Times. Sau khi vay n\u1ee3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o \u0111\u1ec1 \u00e1n x\u00e2y c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng xe l\u1eeda cao t\u1ed1c n\u1ed1i li\u1ec1n th\u1ee7 \u0111\u00f4 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng (Vientiane) v\u1edbi t\u1ec9nh V\u00e2n Nam c\u1ee7a TC v\u1edbi kinh ph\u00ed 6 t\u1ef7 m\u1ef9 kim v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1 \u00e1n h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u01a1 s\u1edf kh\u00e1c nh\u01b0 \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean s\u00f4ng M\u00eakong, d\u1ef1 tr\u1eef ngo\u1ea1i h\u1ed1i c\u1ee7a L\u00e0o xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi 1 t\u1ef7 m\u1ef9 kim v\u00e0 L\u00e0o r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thanh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ee3. <\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 9, 2020, th\u00f4ng t\u1ea5n x\u00e3 Reuter cho bi\u1ebft l\u00e0 <strong>V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng<\/strong>, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi v\u1ee1 n\u1ee3, \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb <strong>sang nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i cho c\u00f4ng ty China Southern Power Grid (CSG) c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng<\/strong>, tr\u1ee5 s\u1edf \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, <strong>quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia L\u00e0o.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>C\u1eb7p b\u00e0i tr\u00f9ng tham nh\u0169ng v\u00e0 \u0111\u1ed9c t\u00e0i.<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c b\u1eaby n\u1ee3 c\u1ee7a TC t\u1ecf ra r\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u1ee5ng \u1edf nh\u1eefng qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed9c t\u00e0i ho\u1eb7c n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 c\u00f2n non y\u1ebfu b\u1edfi l\u1ebd h\u1ed1i l\u1ed9, mua chu\u1ed9c l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng trong kinh doanh c\u1ee7a T\u1ea7u v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m quen thu\u1ed9c: <em>\u201cN\u1ebfu kh\u00f4ng mua \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ti\u1ec1n, th\u00ec s\u1ebd mua \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ec1n\u201d<\/em>. Chi ph\u00ed \u201clo l\u00f3t, b\u00f4i tr\u01a1n\u201d c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec ti\u1ec1n cho vay s\u1ebd c\u00e0ng cao, t\u1ee9c ti\u1ec1n n\u1ee3 s\u1ebd c\u00e0ng l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>Deborah Brautigam, h\u1ecdc gi\u1ea3 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u v\u1ec1 \u0110\u1ea7u t\u01b0 c\u1ee7a Trung Hoa \u1edf Phi Ch\u00e2u, cho bi\u1ebft tham nh\u0169ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong c\u00e1c h\u1ed3 s\u01a1 n\u1ee3 c\u1ee7a TC. Khi n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u1ef1u b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Mauritius, m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u201cs\u1ea1ch\u201d nh\u1ea5t \u1edf Phi Ch\u00e2u, b\u00e0 cho bi\u1ebft l\u00e0 v\u1edbi h\u1ecd, <strong>ti\u1ec1n \u201cl\u1ea1i qu\u1ea3\u201d (kickback) 5% tr\u00ean c\u00e1c ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u t\u01b0 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0 chuy\u1ec7n t\u1ef1 nhi\u00ean<\/strong> trong giao d\u1ecbch v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 s\u1ebd v\u00e0o t\u00fai c\u1ee7a c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u00f3p bu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1i M\u00e3 Lai (Malaysia), b\u00e1o Wall Street Journal \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 m\u1ed9t tham nh\u0169ng \u201c\u0111\u1ed9ng tr\u1eddi\u201d li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u t\u01b0 c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng. D\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1ea7u t\u01b0 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea7u \u0111i\u1ec7n cao t\u1ed1c c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u00e3 Lai h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00f4ng ty qu\u1ed1c doanh East Coast Rail Link c\u1ee7a TC c\u00f3 kinh ph\u00ed l\u00e0 16 t\u1ef7 M\u1ef9 kim, trong khi c\u00f4ng ty t\u01b0 v\u1ea5n M\u00e3 Lai \u01b0\u1edbc t\u00ednh ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 7,25 t\u1ef7. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Mahathir c\u1ee7a M\u00e3 Lai, khi l\u00ean c\u1ea7m quy\u1ec1n n\u0103m 2018, \u0111\u00e3 cho \u0111i\u1ec1u tra s\u1ef1 m\u1edd \u00e1m khu\u1ea5t t\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00e3 t\u00e1i th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi TC v\u00e0 gi\u1ea3m gi\u00e1 ph\u00ed t\u1ed5n xu\u1ed1ng c\u00f2n 10,7 t\u1ef7 m\u1ef9 kim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>K\u1ebft lu\u1eadn.<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10-1024x678.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5364\" width=\"269\" height=\"178\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10-1024x678.jpg 1024w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10-300x199.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10-768x509.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10-465x308.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10-695x460.jpg 695w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/bay-no10.jpg 1087w\" sizes=\"auto, (max-width: 269px) 100vw, 269px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>S\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed1i quan h\u1ec7 nh\u1eb1m <strong>l\u1ec7 thu\u1ed9c h\u00f3a qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c<\/strong> qua vi\u1ec7c d\u00f9ng ti\u1ec1n cho vay<strong>, \u0111\u1ea9y c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c sa v\u00e0o b\u1eaby n\u1ee3 \u0111\u1ec3 r\u1ed3i c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n, t\u00e0i nguy\u00ean v\u00e0 ch\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd<\/strong>; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi <strong>d\u00f9ng n\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u00f2n b\u1ea9y ch\u00ednh tr\u1ecb, ngo\u1ea1i giao<\/strong> t\u1ea1o v\u00e2y c\u00e1nh tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. <strong>\u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a \u201cNgo\u1ea1i Giao B\u1eaby N\u1ee3\u201d v\u00f4 c\u00f9ng th\u00e2m \u0111\u1ed9c c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c nh\u01b0 Pakistan, Tajiskistan, Burundi, Chad, Mozambique, Zambia,Mongolia, Maldives ..v..v.. v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ec3u \u0111\u1ea3o qu\u1ed1c \u1edf Nam Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng (Micronation) hi\u1ec7n c\u0169ng \u0111ang b\u1ecb \u0111e d\u1ecda b\u1edfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u1ee3. \u0110a s\u1ed1 nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u1ec1u n\u1eb1m trong \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u201cV\u00e0nh \u0111ai, con \u0111\u01b0\u1eddng\u201d c\u1ee7a T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh. <strong>Ph\u1ea3i ch\u0103ng \u0111\u00e2y l\u00e0 V\u00e0nh \u0110ai N\u1ee3 v\u00e0 V\u00f2ng l\u1ec7 thu\u1ed9c?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u201cn\u1ea1n nh\u00e2n\u201d c\u1ee7a b\u1eaby n\u1ee3, <strong>m\u1ed9t khi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n gi\u00e0nh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n t\u1ef1 quy\u1ebft, quy\u1ec1n qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc <\/strong>th\u00ec nh\u1eefng h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t, m\u1edd \u00e1m khu\u1ea5t t\u1ea5t kia ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb \u0111em ra \u00e1nh s\u00e1ng; nh\u1eefng m\u00f3n n\u1ee3 b\u1ea5t c\u00f4ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n gi\u1ea3i quy\u1ebft. Li\u1ec7u Trung C\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a qu\u1ed1c gia h\u1ecd ch\u0103ng?<\/p>\n\n\n\n<p>Khi c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u1ea3nh gi\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c \u201cNgo\u1ea1i giao b\u1eaby n\u1ee3\u201d c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 B\u1eafc Kinh \u0111ang t\u1eeb t\u1eeb r\u01a1i v\u00e0o b\u1eaby x\u1eadp c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>California, H\u00e8 2020<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u1ecdng Vi\u1ec7t09\/2020 L\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 kinh t\u1ebf s\u1ebd l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb. Thu\u1eadt ng\u1eef \u201cNgo\u1ea1i giao b\u1eaby n\u1ee3\u201d (Debt-trap Diplomacy) c\u00f2n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i m\u1edbi, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o n\u0103m 2017 b\u1edfi c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 thu\u1ed9c vi\u1ec7n Nghi\u00ean C\u1ee9u Ch\u00ednh S\u00e1ch c\u1ee7a \u1ea4n \u0110\u1ed9. Sau \u0111\u00f3, thu\u1eadt<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5358\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5367,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8],"tags":[122,165,118,121,98,120],"class_list":["entry","author-ntviet","post-5358","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","tag-bay-no","tag-binh-luan","tag-chinh-tri","tag-ngoai-giao","tag-trung-cong","tag-trung-quoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5358"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5358\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}