{"id":5512,"date":"2020-09-30T22:24:36","date_gmt":"2020-09-30T22:24:36","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5512"},"modified":"2020-11-21T02:43:50","modified_gmt":"2020-11-21T02:43:50","slug":"trump-va-van-de-mau-dich-cach-giai-quyet-van-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5512","title":{"rendered":"<strong>Trump v\u00e0 V\u1ea5n \u0110\u1ec1 M\u1eadu D\u1ecbch \u2013 C\u00e1ch Gi\u1ea3i Quy\u1ebft V\u1ea5n \u0110\u1ec1<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>GS V\u0169 Qu\u00fd K\u1ef3<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3559\" width=\"496\" height=\"282\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>GS V\u0169 Qu\u00fd K\u1ef3<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>PH\u1ea6N HAI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Trong <strong>Ph\u1ea7n I<\/strong>, nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u1ea7y k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u00f4n l\u1ea1i h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c t\u1ed5ng tuy\u1ec3n c\u1eed n\u0103m 2016, l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 cho th\u1ea5y \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0111ang \u0111i v\u00e0o m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n suy tho\u00e1i nghi\u00eam tr\u1ecdng. Thay v\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4n ngoan \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i \u0110\u1ea3ng ta, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi D\u00e2n Ch\u1ee7 m\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 lao \u0111\u1ea7u v\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh v\u1edbi nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tuy\u1ec7t v\u1ecdng (nuclear options), v\u1eeba gian l\u1eadn, v\u1eeba b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng, t\u1ef1 l\u00e0m m\u1ea5t uy t\u00edn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n thu\u1ed9c m\u1ecdi gi\u1edbi nh\u01b0: Hispanic, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 da \u0111en v.v&#8230; Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf, gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7 c\u00f2n t\u1ef1 l\u00e0m m\u1ea5t uy t\u00edn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh \u0111\u1ea3ng vi\u00ean D\u00e2n Ch\u1ee7, khi\u1ebfn nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3ng vi\u00ean D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0111\u00e3 chia tay \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 qua phong tr\u00e0o \u201cwalk-away\u201d. Tronh khi \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0111\u1eafm m\u00ecnh v\u00e0o c\u01a1n n\u1ed5i gi\u1eadn kh\u00f9ng \u0111i\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 \u00d4ng Donald Trump \u0111\u00e3 l\u1eb3ng l\u1eb7ng th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111i th\u1ef1c ti\u1ec5n nh\u1eb1m gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 sinh t\u1ed3n c\u1ee7a Hoa K\u1ef3. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 M\u1eadu D\u1ecbch (Trade).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn v\u1ec1 kinh doanh, \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u1ed1 v\u1ea5n th\u01b0\u1ee3ng th\u1eb7ng v\u1ec1 kinh t\u1ebf v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u00f3c b\u00faa trong t\u01b0\u01a1ng quan qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 \u0111em l\u1ea1i th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn cho Hoa K\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.<\/strong> <strong>L\u1ed1i nh\u00ecn \u0111\u1ed9t ph\u00e1 <\/strong>(\u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0 c\u00f3 h\u1eadu qu\u1ea3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh)<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do ch\u00ednh gi\u00fap cho \u00d4ng Trump th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn l\u00e0 v\u00ec \u00d4ng ta \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn \u201c<strong>\u0111\u1ed9t ph\u00e1<\/strong>\u201d v\u1ec1 th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi trong khi nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Bush \u201ccon\u201d, Clinton, v\u00e0 Obama kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. <strong>Trong t\u01b0\u01a1ng quan qu\u1ed1c t\u1ebf, trong khi \u00d4ng Trump nh\u00ecn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 theo nh\u00e3n quan c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21<\/strong>, th\u00ec c\u00e1c v\u1ecb t\u1ed5ng th\u1ed1ng kia c\u00f2n nh\u00ecn d\u01b0\u1edbi l\u0103ng k\u00ednh c\u1ee7a h\u1eadu \u0111\u1ec7 nh\u1ecb th\u1ebf chi\u1ebfn, ho\u1eb7c kh\u00e1 l\u1eafm l\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 s\u1ef1 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3: Trung C\u1ed9ng, Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u, Minh \u01af\u1edbc B\u1eafc \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, Kh\u1ed1i \u1ea2 R\u1eadp, Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Israel v\u00e0 Palestine, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 H\u1ed3i Gi\u00e1o v\u00e2n v\u00e2n. B\u1ea3n ch\u1ea5t v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n trong th\u1eddi gian t\u1eeb n\u0103m 1945 cho t\u1edbi n\u0103m 2015. Do \u0111\u00f3 c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00f3i tr\u00ean kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i nh\u01b0 c\u0169 v\u00e0 nhi\u1ec1u khi c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 th\u1ee9 hai l\u00e0 c\u00e1ch nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 qu\u1ed1c t\u1ebf nh\u01b0 m\u1eadu d\u1ecbch (trade), to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a (globalization), v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Kh\u1ee7ng B\u1ed1 H\u1ed3i Gi\u00e1o, v.v\u2026 m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Hoa K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 sai ho\u1eb7c hi\u1ec3u l\u1ea7m, ho\u1eb7c l\u1ea1nh c\u1eb3ng v\u00e0 kh\u00f4ng gi\u00e1m \u0111\u1ee5ng t\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. L\u1ed1i nh\u00ecn Nh\u1ea5t Qu\u00e1n<\/strong> (consistent and unified)<\/p>\n\n\n\n<p>Trong khi \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u1ed9i tr\u1ecb c\u0169ng nh\u01b0 bang giao qu\u1ed1c t\u1ebf, \u00d4ng Trump lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Hoa K\u1ef3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Hoa K\u1ef3 l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean l\u00fd nh\u1ea5t qu\u00e1n kh\u00f4ng bao gi\u1edd thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u00d4ng Trump. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u00f4ng Trump c\u00f3 \u00f3c k\u1ef3 th\u1ecb \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i Hoa K\u1ef3, v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia ngo\u00e0i Hoa K\u1ef3. Tr\u00e1i l\u1ea1i \u00d4ng ta t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng trong bang giao qu\u1ed1c t\u1ebf, trong c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia v\u1edbi nhau.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. M\u1eadu D\u1ecbch V\u00e0 L\u1ed1i Nh\u00ecn Nh\u1ea5t Qu\u00e1n &#8211; \u201cTrade War L\u00e0 G\u00ec\u201d<\/strong> (Chi\u1ebfn Tranh t\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i) ?<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/My-Hoa3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5516\" width=\"442\" height=\"253\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fac ch\u00fang ta ph\u1ea3i t\u00ecm hi\u1ec3u ch\u00fat \u0111\u1ec9nh v\u1ec1 \u201ct\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch\u201d v\u00e0 chi\u1ebfn tranh m\u1eadu d\u1ecbch, l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m kinh t\u1ebf do David Ricardo \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u1ec7 lu\u1eadn cho r\u1eb1ng t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch cho c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mua. Theo quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Ricardo, ng\u01b0\u1eddi s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u1ebd t\u00ecm n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 gi\u00e1 nh\u00e2n c\u00f4ng r\u1ebb, gi\u00e1 nguy\u00ean li\u1ec7u r\u1ebb \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u1edbi \u201cgi\u00e1 th\u00e0nh\u201d h\u1ea1 th\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f3 gi\u00e1 th\u00e0nh h\u1ea1 th\u1ea5p s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em b\u00e1n l\u1ea1i t\u1ea1i nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 gi\u00e1 cao \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ee3i t\u1ed1i \u0111a. T\u00f3m t\u1eaft l\u00e0: \u201c<strong>s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf n\u01a1i ph\u00ed t\u1ed5n th\u1ea5p, b\u00e1n l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i gi\u00e1 b\u00e1n cao<\/strong>\u201d. Mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf ph\u1ea3i c\u00f3 T\u1ef1 Do M\u1eadu Dich.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Quy lu\u1eadt quan tr\u1ecdng<\/strong> <strong>c\u1ee7a T\u1ef1 Do M\u1eadu D\u1ecbch l\u00e0 g\u00ec<\/strong>? Mu\u1ed1n c\u00f3 t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch nh\u01b0 quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Ricardo, \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 <strong>t\u1ef1 do c\u1ea1nh tranh v\u00e0 t\u1ef1 do giao th\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u1edbi n\u01b0\u1edbc kia m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n<\/strong>. T\u1ef1 do giao th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf h\u00e0ng r\u00e0o quan thu\u1ebf gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia, v\u00e0 trong m\u1ed7i qu\u1ed1c gia, ch\u00ednh quy\u1ec1n ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf nh\u1eefng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u201cbao c\u1ea5p\u201d (subsidy), v\u00ec bao c\u1ea5p l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e1nh kh\u00f3e gi\u1ea3 t\u1ea1o l\u00e0m h\u1ea1 gi\u00e1 th\u00e0nh, khi\u1ebfn cho s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea1nh tranh m\u1ea1nh h\u01a1n c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c. Quan ni\u1ec7m t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch c\u0169ng ng\u0103n c\u1ea5m th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n ph\u00e1 gi\u00e1 h\u1ed1i xu\u1ea5t ti\u1ec1n t\u1ec7 \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh \u01b0u th\u1ebf xu\u1ea5t c\u1ea3ng. Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i khuynh h\u01b0\u1edbng \u201cmercantilism\u201d (ch\u1ee7 ngh\u0129a tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng) t\u1ea1i \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i m\u1ea5y \u00f4ng vua Louis XIII, XIV, XV c\u1ee7a Ph\u00e1p. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u00f4ng T\u1ed5ng Tr\u01b0\u1edfng T\u00e0i Ch\u00e1nh Jean-Baptiste Colbert c\u1ee7a Ph\u00e1p \u0111\u00e3 d\u00f9ng bi\u1ec7n ph\u00e1p chi\u1ebfn tranh th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i gi\u00e0nh gi\u1ef1t v\u1edbi Anh, \u00c1o, v\u00e0 \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec3 mang v\u1ec1 nhi\u1ec1u qu\u00fd kim, l\u00e0m gi\u00e0u cho nh\u00e0 vua c\u1ee7a Ph\u00e1p (vua Louis XIV). \u0110i\u1ec3m c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u201ctr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng\u201d l\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng l\u00ean h\u00e0ng r\u00e0o quan thu\u1ebf (tariff barrier) \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh xu\u1ea5t nh\u1eadp c\u1ea3ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh gi\u1eefa Ph\u00e1p v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c, gi\u00fap cho nh\u00e0 vua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng gi\u00fap cho quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111en. V\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng \u201ctr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng\u201d th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn tranh th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i (Trade War) kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111en t\u00fd n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do khi\u1ebfn cho quan ni\u1ec7m T\u1ef1 Do M\u1eadu D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 cao.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, T\u1ef1 Do M\u1eadu D\u1ecbch c\u00f3 hi\u1ec7n h\u1eefu tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hay kh\u00f4ng?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb sau \u0110\u1ec7 Nh\u1ecb Th\u1ebf Chi\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c k\u1ef9 ngh\u1ec7 khuy\u1ebfn kh\u00edch giao th\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia <strong>nh\u1eb1m gi\u00fap gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00e0nh c\u1ee7a s\u1ea3n ph\u1ea9m<\/strong>. Do \u0111\u00f3 World Trade Organization (WTO, T\u1ed5 ch\u1ee9c M\u1eadu D\u1ecbch Qu\u1ed1c t\u1ebf) \u0111\u00e3 ra \u0111\u1eddi, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u00edt l\u00e2u, m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia trong v\u00f9ng Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 k\u00fd k\u1ebft hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc TPP (Trans-Pacific Partnership \u2013 Free Trade Agreement) nh\u1eb1m khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch gi\u1eefa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc trong kh\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Dia-cau.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5515\" width=\"377\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Dia-cau.jpg 772w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Dia-cau-300x173.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Dia-cau-768x442.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Dia-cau-465x267.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Dia-cau-695x400.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 377px) 100vw, 377px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, ngo\u1ea1i tr\u1eeb trong n\u1ed9i b\u1ed9 Li\u00ean hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 kh\u1ed1i NAFTA, ch\u01b0a bao gi\u1edd c\u00f3 t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta t\u01b0\u1edfng, v\u00ec h\u00e0ng r\u00e0o quan thu\u1ebf v\u1eabn hi\u1ec7n di\u1ec7n kh\u1eafp n\u01a1i, l\u00e0m l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia n\u00e0y v\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i cho qu\u1ed1c gia kh\u00e1c. T\u1ea1i sao nh\u01b0 th\u1ebf? R\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: v\u00ed d\u1ee5 gi\u1eefa \u0110\u1ee9c v\u00e0 Hoa K\u1ef3, c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m th\u00e9p, gi\u1ea3 s\u1eed \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 10% tr\u00ean th\u00e9p nh\u1eadp c\u1ea3ng t\u1eeb Hoa K\u1ef3, v\u00e0 n\u1ebfu Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 4% tr\u00ean th\u00e9p nh\u1eadp c\u1ea3ng t\u1eeb \u0110\u1ee9c, ta s\u1ebd th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c s\u1ebd c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng b\u00e1n th\u00e9p cho Hoa K\u1ef3 h\u01a1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa K\u1ef3 b\u00e1n th\u00e9p cho \u0110\u1ee9c. Khi Hoa K\u1ef3 nh\u1eadp c\u1ea3ng nhi\u1ec1u h\u01a1n xu\u1ea5t c\u1ea3ng, ta th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 m\u1ea5t qu\u00e2n b\u00ecnh m\u1eadu d\u1ecbch, thi\u1ec7t h\u1ea1i cho Hoa K\u1ef3, v\u00e0 l\u00e0m l\u1ee3i cho \u0110\u1ee9c. Khi c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ea5t qu\u00e2n b\u00ecnh m\u1eadu d\u1ecbch, do qu\u1ed1c gia n\u00e0y gi\u00e0nh gi\u1eadt \u01b0u th\u1ebf v\u1edbi qu\u1ed1c gia kia, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh m\u1eadu d\u1ecbch, nh\u01b0 trong th\u1eddi k\u1ef3 \u201ctr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng\u201d (mercantile) v\u00e0 trong th\u00ed d\u1ee5 n\u00f3i tr\u00ean, Hoa K\u1ef3 b\u1ecb thua thi\u1ec7t. Ta n\u00f3i l\u00e0 Hoa K\u1ef3 b\u1ecb th\u00e2m th\u1ee7ng m\u1eadu d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0 chi\u1ebfn tranh m\u1eadu d\u1ecbch n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra trong nhi\u1ec1u n\u0103m qua, gi\u1eefa Hoa K\u1ef3 v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, nh\u1ea5t l\u00e0 Trung C\u1ed9ng, v\u00e0 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng Hoa K\u1ef3 nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn v\u00e0 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng s\u1ef1 thua thi\u1ec7t. <strong>Nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 n\u00e0o la l\u00e0ng<\/strong>, <strong>m\u1eb7c d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi Hoa K\u1ef3 b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i<\/strong>. Cho t\u1edbi khi \u00d4ng Trump quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ea5t c\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9, th\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi la l\u00e0ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i Trump: <strong>Th\u01b0\u01a1ng Chi\u1ebfn! Th\u01b0\u01a1ng Chi\u1ebfn!<\/strong> (Trade War!) \u0110i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00f9ng l\u00e0, trong m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u00e1p d\u1ee5ng th\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn v\u1edbi Hoa K\u1ef3 th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng la l\u00e0ng. \u0110i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00f9ng h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201cla l\u00e0ng\u201d c\u00f3 l\u1eafm ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb gia C\u1ed9ng H\u00f2a, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch. <strong>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1eb7t ra l\u00e0: <\/strong>t<strong>\u1ea1i sao tr\u01b0\u1edbc kia h\u1ecd kh\u00f4ng la l\u00e0ng m\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i la l\u00e0ng<\/strong>? Th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd la l\u00e0ng v\u00ec m\u1ed9t nhu c\u1ea7u ch\u00ednh tr\u1ecb; th\u1ee9 hai, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd la l\u00e0ng v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u201ct\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch\u201d l\u00e0 c\u00e1i con \u201ck\u1ef3 nh\u00f4ng\u201d hay l\u00e0 con g\u00ec, m\u1eb7c d\u1ea7u c\u00e1c d\u00e2n bi\u1ec3u ngh\u1ecb s\u0129 \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean vi\u00ean k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 c\u1ed1 v\u1ea5n; th\u1ee9 ba, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u201ct\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch\u201d \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 do ph\u00e1t ng\u00f4n b\u1eeba b\u00e3i trong l\u00fac \u0111ang ng\u1ee7 m\u1edb t\u1ea1i Qu\u1ed1c H\u1ed9i (C\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee7 m\u01a1 trong ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9). V\u00e0 \u00d4ng Trump quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh thay \u0111\u1ed5i t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eadu d\u1ecbch b\u1ea5t c\u00f4ng n\u00f3i tr\u00ean v\u00ec n\u00f3 \u0111\u00e3 g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho Hoa K\u1ef3:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 nh\u1ea5t<\/strong>, \u00d4ng Trump quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u00fat ra kh\u1ecfi hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc \u0111a ph\u01b0\u01a1ng TPP, l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111ang ch\u1edd&nbsp; \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c H\u1ed9i ph\u00ea chu\u1ea9n. Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 tham gia hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc TPP trong m\u1ed9t c\u01a1n ng\u1ee7 m\u01a1, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u00e3 b\u1ecb Trung C\u1ed9ng l\u1eeba g\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 hai<\/strong>, Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c Trump, v\u00e0 \u00d4ng ta \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i Trung C\u1ed9ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u01b0\u01a1ng quan th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i c\u00f4ng b\u1eb1ng cho Hoa K\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf d\u0129 Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 vi ph\u1ea1m nguy\u00ean t\u1eafc t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch qua hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc TPP, l\u00e0 v\u00ec Hoa K\u1ef3, qua c\u00e1c \u0111\u1eddi t\u1ed5ng th\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 Trung C\u1ed9ng x\u1ecf m\u0169i l\u00f4i \u0111i, ngay c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 th\u1ecfa \u01b0\u1edbc TPP.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 x\u1ecf m\u0169i Hoa K\u1ef3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? <\/strong>Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 vi ph\u1ea1m nguy\u00ean t\u1eafc t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch b\u1eb1ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 nh\u1ea5t<\/strong>, d\u00f9ng bi\u1ec7n ph\u00e1p bao c\u1ea5p cho h\u00e0ng xu\u1ea5t c\u1ea3ng \u0111\u1ec3 h\u1ea1 gi\u00e1 th\u00e0nh v\u00e0 gi\u00e1n ti\u1ebfp l\u00e0m gi\u00e1 th\u00e0nh h\u1ea1 th\u1ea5p tr\u00ean l\u00e3nh v\u1ef1c xu\u1ea5t nh\u1eadp c\u1ea3ng qu\u1ed1c t\u1ebf (c\u1ea1nh tranh b\u1ea5t ch\u00e1nh).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 hai<\/strong>, khi n\u00e0o c\u1ea7n thi\u1ebft th\u00ec h\u1ea1 gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng \u201cNguy\u00ean\u201d, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e1nh kh\u00f3e c\u1ea1nh tranh xu\u1ea5t c\u1ea3ng.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 ba<\/strong>, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u00e0nh s\u1ea3n xu\u1ea5t qu\u1ed1c doanh v\u00e0 \u0111\u00e8 b\u1eb9p t\u01b0 doanh. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi ph\u1ea1m to l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1eadu d\u1ecbch t\u1ef1 do, v\u00ec ngu\u1ed3n v\u1ed1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc qu\u00e1 l\u1edbn trong c\u01a1 s\u1edf qu\u1ed1c doanh so v\u1edbi ngu\u1ed3n v\u1ed1n t\u01b0 nh\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed1i t\u00e1c, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ea1nh tranh kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng trong m\u1eadu d\u1ecbch t\u1ef1 do.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ee9 b\u1ed1n,<\/strong> d\u00ecm l\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n c\u00f4ng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m gi\u00e1 s\u1ea3n ph\u1ea9m th\u00eam m\u1ed9t m\u1ee9c v\u00e0 t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng&nbsp; c\u1ea1nh tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chuy\u00ean ch\u00ednh nh\u01b0 Trung C\u1ed9ng, <strong>s\u1ef1 can thi\u1ec7p th\u00f4 b\u1ea1o c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00f3p m\u00e9o m\u00f4 h\u00ecnh m\u1eadu d\u1ecbch song ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa Hoa K\u1ef3 v\u00e0 Trung C\u1ed9ng<\/strong>, trong khi nh\u1eefng ch\u00ednh quy\u1ec1n t\u1ea1i Washington tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 l\u00e0m ng\u01a1 trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1eadu d\u1ecbch \u201cm\u00e9o m\u00f3\u201d v\u1edbi Trung C\u1ed9ng. H\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0: cho t\u1edbi n\u0103m 2017, khi T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Trump v\u00e0o T\u00f2a B\u1ea1ch \u1ed0c, t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u00e2m th\u1ee7ng m\u1eadu d\u1ecbch c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 ri\u00eang \u0111\u1ed1i v\u1edbi Trung C\u1ed9ng l\u00e0 300 t\u1ef7 m\u1ef9 kim m\u1ed7i n\u0103m. V\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3, Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 d\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c 3,000 t\u1ef7 m\u1ef9 kim \u1edf ng\u00e2n h\u00e0ng d\u1ef1 tr\u1eef n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Trong khi \u0111\u00f3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u1ed1 th\u00e2m th\u1ee7ng m\u1eadu d\u1ecbch c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Trung C\u1ed9ng v\u00e0o n\u0103m 2017 l\u00e0 8,000 t\u1ef7 m\u1ef9 kim. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng ng\u1ee7 m\u01a1 \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra trong kho\u1ea3ng \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 26 n\u0103m (chia 8,000 t\u1ef7 m\u1ef9 kim cho 300 t\u1ef7 m\u1ef9 kim m\u1ed7i n\u0103m), t\u1ee9c l\u00e0 <strong>b\u1ed1n \u0111\u1eddi t\u1ed5ng th\u1ed1ng Obama, George W. Bush, Clinton, v\u00e0 George H. Bush<\/strong>. V\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng t\u1ed5ng th\u1ed1ng c\u00f9a c\u1ea3 hai \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng H\u00f2a v\u00e0 D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ngang nhau \u0111\u1ed1i v\u1edbi bi k\u1ecbch th\u00e2m th\u1ee7ng m\u1eadu d\u1ecbch n\u00f3i tr\u00ean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u1ec1 m\u1eadu d\u1ecbch<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3507\" width=\"434\" height=\"243\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa1.jpg 774w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa1-300x168.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa1-768x431.jpg 768w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa1-465x261.jpg 465w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Th\u01b0\u01a1ng-chi\u1ebfn-M\u1ef9-Hoa1-695x390.jpg 695w\" sizes=\"auto, (max-width: 434px) 100vw, 434px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ea5t l\u1ee3i cho Hoa K\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u00d4ng Trump \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u1ed9t ph\u00e1, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u00e1c b\u1ecf lo\u1ea1i \u0111\u1ed1i t\u00e1c \u0111a ph\u01b0\u01a1ng, trong \u0111\u00f3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 h\u00f9a v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 \u0103n hi\u1ebfp v\u00e0 \u201cl\u00e0m th\u1ecbt\u201d Hoa K\u1ef3. \u00d4ng Trump \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1edbi t\u1eebng qu\u1ed1c gia theo l\u1ed1i song ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 mong mu\u1ed1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng Trump \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i s\u1ef1 \u0111\u1ed1i x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng, theo \u0111\u00fang nguy\u00ean t\u1eafc t\u1ef1 do m\u1eadu d\u1ecbch trong li\u00ean l\u1ea1c th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u1edbi Hoa K\u1ef3: Trung C\u1ed9ng ph\u1ea3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 bao c\u1ea5p; b\u1ecf t\u00ecnh tr\u1ea1ng qu\u1ed1c doanh v\u00e0 ph\u1ee5c h\u1ed3i t\u01b0 doanh; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00ecm l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng nh\u00e2n; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1 gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng Nh\u00e2n D\u00e2n T\u1ec7; v\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, ph\u1ea3i c\u00e2n b\u1eb1ng c\u00e1n c\u00e2n m\u1eadu d\u1ecbch v\u1edbi Hoa K\u1ef3. Cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1edbi Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 k\u00e9o d\u00e0i. V\u00ec Trung C\u1ed9ng c\u00f9 nh\u00e0y, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 n\u00ean \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 ph\u1ea3i d\u00f9ng \u00e1p l\u1ef1c quan thu\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft Trump \u0111\u00e3 \u00e1p \u0111\u1eb7t thu\u1ebf bi\u1ec3u 10% tr\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng h\u00f3a Trung C\u1ed9ng tr\u1ecb gi\u00e1 200 t\u1ef7 m\u1ef9 kim \u0111ang s\u1eafp nh\u1eadp c\u1ea3ng v\u00e0o M\u1ef9. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u00e2y m\u1ed9t c\u01a1n ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng l\u00e0m th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng ch\u1ee9ng kho\u00e1n Trung C\u1ed9ng suy s\u1ee5p 25% t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ed9 ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng mong manh c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Trung C\u1ed9ng, v\u00e0 \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 n\u1eafm ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng. Khi Trung C\u1ed9ng kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a Hoa K\u1ef3, th\u00ec \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 t\u0103ng m\u1ee9c thu\u1ebf l\u00ean 25% tr\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng h\u00f3a 200 t\u1ef7 m\u1ef9 kim v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m 2018.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1eadu d\u1ecbch d\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a \u00d4ng Trump, \u0111\u1ed3ng Nguy\u00ean c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cnh\u00e2n d\u00e2n t\u1ec7\u201d \u0111\u00e3 s\u1ee5t gi\u00e1 9% v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 2018, v\u00e0 kh\u1ed1i d\u1ef1 tr\u1eef ngo\u1ea1i h\u1ed1i c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng gi\u1ea3m m\u1ea5t 1200 t\u1ef7 m\u1ef9 kim.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u00e1p l\u1ef1c th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 quan thu\u1ebf c\u1ee7a Trump, T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e1 b\u00e0i n\u00f4ng d\u00e2n v\u00f9ng Trung T\u00e2y Hoa K\u1ef3<sup>3<\/sup> \u0111\u1ec3 g\u00e2y kh\u00f3 kh\u0103n cho M\u1ef9, v\u00e0 T\u1eadp coi \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u201cv\u0169 kh\u00ed cao c\u1ea5p\u201d. N\u1ebfu n\u00f4ng ph\u1ea9m c\u1ee7a M\u1ef9 kh\u00f4ng xu\u1ea5t c\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec nh\u1eefng n\u00f4ng d\u00e2n n\u00e0y, v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ed7 d\u1ef1a n\u00f2ng c\u1ed1t c\u1ee7a Trump, s\u1ebd quay l\u1ea1i ch\u1ed1ng \u00f4ng ta. Kh\u00f4ng may cho T\u1eadp, nh\u1eefng n\u00f4ng d\u00e2n n\u00e0y v\u1eabn \u1ee7ng h\u1ed9 Trump, v\u00e0 \u00f4ng Trump \u0111\u00e3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng 12 t\u1ef7 m\u1ef9 kim cho n\u00f4ng d\u00e2n, m\u1ed9t m\u00f3n ti\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1eafng trong cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t v\u0169 kh\u00ed cao c\u1ea5p kh\u00e1c c\u1ee7a T\u1eadp l\u00e0 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1 l\u1edbn c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 v\u00e0 chuy\u00ean gia \u0111\u1ec3 tuy\u00ean truy\u1ec1n r\u1eb1ng ch\u00ednh s\u00e1ch thu\u1ebf quan c\u1ee7a \u00f4ng Trump c\u00f3 h\u1ea1i cho n\u1ec1n kinh t\u1ebf M\u1ef9. C\u00f4ng cu\u1ed9c tuy\u00ean truy\u1ec1n n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. V\u00e0 \u00d4ng T\u1eadp l\u1ea1i s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t \u201cv\u0169 kh\u00ed cao c\u1ea5p\u201d kh\u00e1c l\u00e0 ph\u00e1 gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i l\u00e0n s\u00f3ng t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a Trump. T\u00e1c d\u1ee5ng ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0m cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng d\u00e2n T\u00e0u tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 kh\u0103n h\u01a1n, t\u1ea1o ra l\u00e0n s\u00f3ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ng\u1ea7m trong d\u00e2n ch\u00fang, v\u00e0 lan ra gi\u1edbi quan ch\u1ee9c c\u00e1n b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u1ea7u cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng b\u01b0\u1edbc t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed9t ph\u00e1 c\u1ee7a \u00f4ng Trump cho th\u1ea5y \u00f4ng ta \u201ctr\u00ean c\u01a1\u201d \u00f4ng T\u1eadp kh\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00ec \u00f4ng \u1edf th\u1ebf ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n kinh t\u1ebf v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i. \u00d4ng Trump hi\u1ec3u r\u1eb1ng \u00d4ng T\u1eadp d\u01b0 bi\u1ebft Hoa K\u1ef3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng. <strong>N\u1ebfu Hoa K\u1ef3 m\u1ea5t th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng Trung C\u1ed9ng th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ec9 g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho M\u1ef9 l\u00e0 0.5% GDP, nh\u01b0ng n\u1ebfu Trung C\u1ed9ng m\u1ea5t th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a M\u1ef9, th\u00ec s\u1ef1 thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi Trung C\u1ed9ng l\u00e0 6% GDP.<\/strong> V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00f2n b\u1ea9y m\u00e0 \u00d4ng Trump s\u1eed d\u1ee5ng trong cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh song ph\u01b0\u01a1ng. Sau khi x\u1ea9y ra c\u01a1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i v\u00e0o m\u1ed9t kh\u00fac quanh m\u1edbi. \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 d\u00e3 t\u00e2m nguy hi\u1ec3m v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u00e1c c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng, v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u1edf m\u1ed9t chi\u1ebfn d\u1ecbch v\u1eadn \u0111\u1ed9ng tr\u1eebng ph\u1ea1t Trung C\u1ed9ng tr\u00ean m\u1ed9t quy m\u00f4 l\u1edbn lao ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. Trump \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c kh\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 To\u00e0n C\u1ea7u H\u00f3a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a \u00d4ng Trump trong m\u1ecdi cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh trong bang giao qu\u1ed1c t\u1ebf l\u00e0 l\u00e0m l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 v\u00e0 d\u00e2n M\u1ef9. \u0110\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc nh\u1ea5t qu\u00e1n c\u1ee7a \u00d4ng Trump trong c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u, Li\u00ean Minh B\u1eafc \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, NAFTA. V\u1edbi nguy\u00ean t\u1eafc nh\u1ea5t qu\u00e1n n\u00f3i tr\u00ean, Trump kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c v\u00e0o nh\u1eefng m\u1ed1c th\u1eddi gian c\u1ee9ng nh\u1eafc.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>a\/ Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u <\/strong>(European Union, or EU) v\u00e0 <strong>Minh \u01af\u1edbc B\u1eafc \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng<\/strong> (North Atlantic Treaty Organization, or NATO) l\u00e0 hai s\u1ea3n ph\u1ea9m l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1eadu \u0110\u1ec7 Nh\u1ecb th\u1ebf Chi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c khai sinh v\u00ec nhu c\u1ea7u sinh t\u1ed3n chung c\u1ee7a T\u00e2y \u00c2u v\u00e0 Hoa K\u1ef3. Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 NATO \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh v\u1ec1 kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 nh\u1edd ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 tr\u1ee3 gi\u00fap trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh cho t\u1edbi khi Li\u00ean X\u00f4 s\u1ee5p \u0111\u1ed5.&nbsp; Sau khi Li\u00ean X\u00f4 tan r\u00e3 th\u00e0nh nhi\u1ec1u m\u1ea3nh nh\u1ecf, nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng \u00c2u \u0111\u00e3 ph\u1ee5c h\u1ed3i n\u1ec1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 mu\u1ed1n gia nh\u1eadp Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u v\u00ec th\u1ea5y s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a n\u00f3. Do \u0111\u00f3, cho t\u1edbi n\u0103m 2012, s\u1ed1 qu\u1ed1c gia trong Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00ean t\u1edbi 27 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 NATO l\u00e0 hai s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a th\u1eddi h\u1eadu \u0111\u1ec7 nh\u1ecb th\u1ebf chi\u1ebfn c\u0169ng nh\u01b0 chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 20, m\u00e0 Hoa K\u1ef3 c\u00f3 nhu c\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng, gi\u00fap cho n\u00f3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ef1 tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n c\u1ee7a n\u00f3. V\u00ec nhu c\u1ea7u sinh t\u1ed3n chung, Hoa K\u1ef3 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f3p t\u00e0i ch\u00ednh, nh\u00e2n l\u1ef1c v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed trong giai \u0111o\u1ea1n chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y nay chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa. M\u1eb7t kh\u00e1c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y \u00c2u c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 NATO \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u00f4ng \u0111\u1ee7 c\u00e1nh, v\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng tr\u00ean hai ch\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh m\u1edbi, d\u01b0\u1edbi con m\u1eaft c\u1ee7a \u00f4ng Trump, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc trong Li\u00ean \u00c2u c\u0169ng nh\u01b0 NATO c\u00f3&nbsp; nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u1ea3i chia s\u1ebb th\u00eam tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u00e0i ch\u00e1nh \u0111\u1ec3 \u00edt ra \u0111\u1ee1 g\u00e1nh n\u1eb7ng cho Hoa K\u1ef3. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u1ed9i dung ch\u00ednh c\u1ee7a nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh di\u1ec5n ra gi\u1eefa \u00d4ng Trump v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y \u00c2u. M\u1eb7c d\u1ea7u c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c m\u00e0 c\u1ea3, c\u00e3i v\u00e3, k\u1ef3 k\u00e8o b\u1edbt m\u1ed9t th\u00eam hai, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc T\u00e2y \u00c2u \u0111\u00e3 c\u00f3 tinh th\u1ea7n hi\u1ec3u bi\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u00eam&nbsp; v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u0103ng th\u00eam ph\u1ea7n \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 n\u1ec1n an ninh c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd. T\u1eeb 130 t\u1ef7 m\u1ed7i n\u0103m, c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u1ee7a NATO \u0111\u00e3 t\u0103ng ph\u1ea7n \u0111\u00f3ng g\u00f3p l\u00ean 400 t\u1ef7 m\u1ef9 kim m\u1ed7i n\u0103m. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 \u00d4ng Trump lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00ean quan \u0111i\u1ec3m nh\u1ea5t qu\u00e1n l\u00e0 b\u00eanh v\u1ef1c quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Hoa K\u1ef3, v\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed h\u00e0ng n\u0103m d\u00e0nh cho T\u00e2y \u00c2u, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Hoa K\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>c. NAFTA<\/strong> (North America Free Trade Agreement)<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc NAFTA do \u00d4ng Clinton k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi M\u1ec5 T\u00e2y C\u01a1 v\u00e0 Gia N\u00e3 \u0110\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 th\u1ee9 hai v\u1ec1 \u201ceconomy of scale\u201d, s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng n\u1ed9i \u0111\u1ecba gi\u1eefa ba qu\u1ed1c gia n\u1eb1m s\u00e1t n\u00e1ch nhau \u0111\u1ec3 gia t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea1nh tranh v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng sinh t\u1ed3n c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i. \u1ede \u0111\u00e2y ta n\u00ean ghi nh\u1eadn l\u00e0 \u00d4ng Clinton \u0111\u00e3 hy sinh quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Gia N\u00e3 \u0110\u1ea1i trong l\u00e3nh v\u1ef1c k\u1ef9 ngh\u1ec7 c\u0169ng nh\u01b0 canh n\u00f4ng. Quan tr\u1ecdng h\u01a1n nhi\u1ec1u l\u00e0 Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp c\u00f4ng ty t\u1ea1i M\u1ec5 T\u00e2y C\u01a1 v\u00e0 Gia N\u00e3 \u0110\u1ea1i, \u0111\u1ec3 b\u00e1n s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng sang Hoa K\u1ef3 m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu thu\u1ebf. Do \u0111\u00f3 \u00d4ng Trump \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc NAFTA v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed9t hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 USMCA (United States \u2013 Mexico \u2013 Canada), trong \u0111\u00f3 Gia N\u00e3 \u0110\u1ea1i b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i nh\u1eadp c\u1ea3ng n\u00f4ng ph\u1ea9m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Hoa K\u1ef3. Quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n trong hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc USMCA \u0111\u00f2i h\u1ecfi h\u00e0ng h\u00f3a trao \u0111\u1ed5i gi\u1eefa ba qu\u1ed1c gia ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t trong l\u00e3nh th\u1ed5 ba qu\u1ed1c gia \u0111\u00f3. \u0110i\u1ec1u kho\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 ng\u0103n ch\u1eb7n Trung C\u1ed9ng \u0111i c\u1eeda sau v\u1edbi m\u1ed9t trong ba qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean, c\u00f3 h\u1ea1i cho b\u1ea5t c\u1ee9 th\u00e0nh vi\u00ean n\u00e0o.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng t\u1ea1i sao ch\u00fang ta l\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi Li\u00ean \u00c2u, NATO v\u00e0 NAFTA?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 hai l\u00fd do ch\u00ednh:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>th\u1ee9 nh\u1ea5t<\/strong>, ch\u00fang ta c\u00f3 hai th\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 k\u1ebft h\u1ee3p kinh t\u1ebf, m\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 \u201ceconomy of scale\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>th\u1ee9 hai<\/strong>, s\u1ef1 sinh t\u1ed3n v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a hai th\u00ed d\u1ee5 n\u00f3i tr\u00ean khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u01a1 t\u01b0\u1edfng \u201cto\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady <strong>\u201ceconomy of scale<\/strong>\u201d l\u00e0 g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m di\u1ec5n d\u1ecbch \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u201ceconomy of scale\u201d l\u00e0 \u201c<strong>k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u1ecf v\u1ec1 d\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf<\/strong>\u201d c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t quan tr\u1ecdng t\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 s\u1ef1 l\u1edbn m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta t\u1ea1m th\u1eddi so s\u00e1nh hai qu\u1ed1c gia Hoa K\u1ef3 v\u00e0 \u00dac \u0110\u1ea1i L\u1ee3i.<sup>4<\/sup> (t\u00e0i li\u1ec7u n\u0103m 2011) V\u1ec1 di\u1ec7n t\u00edch hai qu\u1ed1c gia M\u1ef9\/\u00dac c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 kho\u1ea3ng 10\/8, GDP (t\u1ed5ng s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng\/\u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi) c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 kho\u1ea3ng 10\/8, nh\u01b0ng t\u1ef7 l\u1ec7 d\u00e2n s\u1ed1 gi\u1eefa hai qu\u1ed1c gia l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng 15\/1. C\u00e1i t\u1ef7 l\u1ec7 d\u00e2n s\u1ed1 gi\u1eefa M\u1ef8 v\u00e0 \u00dac cho th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc \u00dac \u1edf m\u1ed9t th\u1ebf b\u1ea5t l\u1ee3i, v\u00ec m\u1ed9t l\u00fd do gi\u1ea3n d\u1ecb l\u00e0 v\u1edbi m\u1ed9t th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng n\u1ed9i \u0111\u1ecba nh\u1ecf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau th\u1ee5\/s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u1ed9i \u0111\u1ecba s\u1ebd nh\u1ecf, n\u00ean gi\u00e1 th\u00e0nh c\u1ee7a m\u1ed7i s\u1ea3n ph\u1ea9m s\u1ebd cao h\u01a1n so v\u1edbi Hoa K\u1ef3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u1edbn g\u1ea5p 15 l\u1ea7n. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea1nh tranh v\u1ec1 kinh t\u1ebf c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 l\u1edbn h\u01a1n \u00dac nhi\u1ec1u l\u1ea7n, khi\u1ebfn cho kh\u1ea3 n\u0103ng sinh t\u1ed1n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u0169ng l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean \u0111\u00e2y ta th\u1ea5y: m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do ch\u00ednh khi\u1ebfn nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia nh\u1ecf mu\u1ed1n h\u1ecdp l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t li\u00ean minh kinh t\u1ebf c\u00f3 m\u1ed9t d\u00e2n s\u1ed1 l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u201cgia t\u0103ng\u201d <strong>s\u1ee9c m\u1ea1nh kinh t\u1ebf, kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea1nh tranh, v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng sinh t\u1ed1n<\/strong> nh\u01b0 Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u, li\u00ean minh NAFTA. V\u00e0 n\u00f3i chung, s\u1ee9c m\u1ea1nh kinh t\u1ebf s\u1ebd \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ee9c m\u1ea1nh ch\u00ednh tr\u1ecb. Sau nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 NAFTA, ng\u01b0\u1eddi ta n\u00eau c\u00e2u h\u1ecfi t\u1ea1i sao kh\u00f4ng ti\u1ebfn th\u00eam nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc l\u1edbn h\u01a1n v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u201cto\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a\u201d (Globalization).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/toan-cau-hoa3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5514\" width=\"450\" height=\"219\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/toan-cau-hoa3.jpg 689w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/toan-cau-hoa3-300x146.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/toan-cau-hoa3-465x227.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>d. To\u00e0n C\u1ea7u H\u00f3a <\/strong>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u1ea7n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t minh ra \u201cng\u00f4n ng\u1eef qu\u1ed1c t\u1ebf\u201d, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cth\u1ebf gi\u1edbi ng\u1eef\u201d. V\u00e0 ng\u00e0y nay c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c l\u1edbn nh\u1eefng nh\u00e0 t\u00e0i phi\u1ec7t, nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh cao tr\u00ed tu\u1ec7, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00ednh tr\u1ecb gia \u0111\u00e3 k\u1ebft t\u1ee5 chung quanh m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111i\u1ec3m \u201cto\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a\u201d nh\u01b0ng c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u201cx\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn \u0111\u1eb7t ra \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0: n\u1ebfu k\u00edch th\u01b0\u1edbc d\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf l\u1edbn s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i s\u1ee9c m\u1ea1nh, \u0111em l\u1ea1i kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea1nh tranh v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng sinh t\u1ed3n, th\u00ec t\u1ea1i sao Li\u00ean X\u00f4 l\u1ea1i s\u1ee5p \u0111\u1ed5 v\u00e0 tan ra t\u1eebng m\u1ea3nh? H\u01a1n n\u1eefa, cu\u1ed9c th\u00ed nghi\u1ec7m v\u1ec1 Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u c\u00f2n tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e0nh c\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u, Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ti\u1ebfn t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 tr\u00e1i l\u1ea1i \u0111ang c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u th\u1ee5t l\u00f9i khi Anh Qu\u1ed1c, m\u1edbi \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u00fat ch\u00e2n ra kh\u1ecfi li\u00ean minh (Brexit). M\u1eb7t kh\u00e1c, \u00dd v\u00e0 Hy L\u1ea1p l\u00e0 hai qu\u1ed1c gia hay g\u00e2y kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 t\u00e0i ch\u00ednh cho Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u. Do \u0111\u00f3 Li\u00ean Hi\u1ec7p \u00c2u Ch\u00e2u ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh c\u00f4ng l\u00e2u d\u00e0i. N\u00f3i chi t\u1edbi \u201cto\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 do \u0111\u00f3, cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn c\u1ee7a k\u1ef3 t\u1edbi s\u1ebd c\u1ee9u x\u00e9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 To\u00e0n C\u1ea7u H\u00f3a tr\u00ean m\u1ea5y kh\u00eda c\u1ea1nh sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>a\/ To\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a th\u1ebf n\u00e0o trong t\u01b0\u01a1ng quan Hoa K\u1ef3 &#8211; Trung C\u1ed9ng?<\/p>\n\n\n\n<p>b\/ H\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a \u0111\u1ed1i v\u1edbi Hoa K\u1ef3?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>V\u0169 Qu\u00fd K\u1ef3&nbsp;&nbsp;<\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 21 th\u00e1ng 9, 2020&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ch\u00fa Th\u00edch<\/em><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li><em>Steffen Richter ph\u1ecfng v\u1ea5n Ng\u1ee5y Kinh Sinh<\/em><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>2. <em>The CIA World Factbook 2012<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>GS V\u0169 Qu\u00fd K\u1ef3 PH\u1ea6N HAI Trong Ph\u1ea7n I, nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u1ea7y k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u00f4n l\u1ea1i h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c t\u1ed5ng tuy\u1ec3n c\u1eed n\u0103m 2016, l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 cho th\u1ea5y \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7 \u0111ang \u0111i v\u00e0o m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n suy tho\u00e1i nghi\u00eam tr\u1ecdng. Thay<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=5512\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5517,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8],"tags":[123,118,82,157],"class_list":["entry","author-ntviet","post-5512","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","tag-bau-cu","tag-chinh-tri","tag-kinh-te","tag-toan-cau-hoa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5512"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5512\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}