{"id":6805,"date":"2020-11-10T18:51:59","date_gmt":"2020-11-10T18:51:59","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=6805"},"modified":"2025-07-06T06:42:06","modified_gmt":"2025-07-06T06:42:06","slug":"dao-chua-cua-toi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=6805","title":{"rendered":"<strong>\u0110\u1ea1o Ch\u00faa C\u1ee7a T\u00f4i<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>-S\u01a1n H\u00e0<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>S\u01a1n H\u00e0<\/strong>  (th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t &#8211; 2015)<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o chi\u1ebfm 6-7% d\u00e2n s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam, l\u00e0 thi\u1ec3u s\u1ed1 trong d\u00e2n ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0ng sao c\u00f4ng gi\u00e1o c\u1ee9 b\u1ecb ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 thu\u1ed1c phi\u1ec7n s\u1eafp s\u1eeda ti\u00eau hu\u1ef7 d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam. Lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00e2y \u0111\u00f3 trong c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean b\u00e1o, tr\u00ean Internet, k\u1ec3 c\u1ea3 b\u00e1o do Ph\u1eadt Gi\u00e1o ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng. Trong b\u00e0i n\u00e0y, c\u00f3 khi t\u00f4i d\u00f9ng ch\u1eef Kit\u00f4 gi\u00e1o, hay <em>\u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o<\/em>, hay Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o La M\u00e3, th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o, c\u00f3 gi\u00e1o \u0111\u00f4 \u0111\u1eb7t t\u1ea1i La M\u00e3. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f3 c\u00f9ng m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 c\u00e1ch d\u00f9ng ch\u1eef ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00f3i quen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1ea7n d\u1edf l\u1ea1i k\u00fd \u1ee9c, nh\u1eefng n\u0103m h\u1ecdc ti\u1ec3u h\u1ecdc \u1edf qu\u00ea t\u00f4i, nh\u00e0 t\u00f4i \u1edf c\u00e1ch tr\u01b0\u1eddng kho\u1ea3ng ch\u1eebng 3 c\u00e2y s\u1ed1, ngang qua khu Ki\u1ebfn Thi\u1ebft. Khu Ki\u1ebfn Thi\u1ebft l\u00e0&nbsp;khu m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp, n\u01a1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi di c\u01b0 t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc, sau hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Gen\u00e8ve n\u0103m 1954 chia hai \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, c\u1ed9ng s\u1ea3n chi\u1ebfm mi\u1ec1n B\u1eafc, mi\u1ec1n Nam c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do. H\u1ecd ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0o Nam, t\u00ecm n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u. \u1ede \u0111\u00f3, t\u00f4i&nbsp;c\u00f3 m\u1ea5y \u0111\u1ee9a b\u1ea1n h\u1ecdc c\u00f9ng l\u1edbp. D\u01b0 lu\u1eadn chung quanh c\u1ee9 xem khu Ki\u1ebfn Thi\u1ebft l\u00e0 khu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o. T\u00f4i ch\u1eb3ng bao gi\u1edd t\u00ecm hi\u1ec3u t\u1ea1i sao \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u1eb7c nhi\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc di c\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ai c\u0169ng theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. Nh\u01b0ng m\u1ed7i l\u1ea7n b\u1ecdn tr\u1ebb l\u00ean c\u01a1n ch\u1ecdc ph\u00e1 th\u00ec ch\u00fang n\u00f3 g\u1ecdi h\u1ebft c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a h\u1ecdc tr\u00f2 c\u01b0 ng\u1ee5 trong khu Ki\u1ebfn Thi\u1ebft l\u00e0 <em>\u201cb\u1ecdn c\u00f4ng gi\u00e1o\u201d<\/em>. C\u0169ng c\u00f3 l\u00fac ch\u00fang n\u00f3 ch\u1ecdc l\u00e0 <em>\u201cb\u1ecdn B\u1eafc K\u1ef3\u201d<\/em>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gi\u1edd tan h\u1ecdc l\u00e0 kho\u1ea3nh kh\u1eafc th\u00edch th\u00fa c\u1ee7a b\u1ecdn con n\u00edt ch\u00fang t\u00f4i sau m\u1ed9t ng\u00e0y h\u1ecdc m\u1ec7t m\u1ecfi. Nh\u01b0ng, gi\u1edd tan h\u1ecdc c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac lo \u00e2u v\u00ec s\u1ebd b\u1ecb b\u1ecdn l\u00e2u la ba gai g\u1ecdi t\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ee9a c\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 ra m\u00e0 ch\u1ecdc ph\u00e1. T\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00eanh v\u1ef1c \u0111\u1ee9a n\u00e0o v\u00ec s\u1ee3 v\u1ea1 l\u00e2y. L\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eabn t\u00e2m ch\u1ea1y theo b\u1ecdn \u0111\u1ea7u tr\u00e2u m\u1eb7t ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 h\u00f2 h\u00e1t nh\u1eefng c\u00e2u v\u00e8 ch\u1ecdc b\u1ecdn tr\u1ebb c\u00f4ng gi\u00e1o.&nbsp;C\u00e1i t\u00e2m tr\u1ea1ng k\u1ef3 c\u1ee5c n\u00e0y c\u1ee9 \u0111eo \u0111u\u1ed5i t\u00f4i su\u1ed1t m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m cho \u0111\u1ebfn nay. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn l\u00e0 thi\u1ec3u s\u1ed1 trong t\u1ed5ng s\u1ed1 d\u00e2n s\u1ed1, m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n b\u1ecb cho l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i x\u00e3 h\u1ed9i. N\u00e0o l\u00e0 ngo\u1ea1i lai, n\u00e0o l\u00e0 <em>v\u1ecdng ngo\u1ea1i<\/em>, n\u00e0o l\u00e0 <em>qu\u00ean c\u1ed9i ngu\u1ed3n d\u00e2n t\u1ed9c<\/em>, n\u00e0o l\u00e0 <em>ti\u1ebfp tay v\u1edbi ngo\u1ea1i bang ph\u00e1 h\u1ee7y \u0111\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c<\/em>, v.v\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>H\u1ecd&nbsp;Theo&nbsp;\u0110\u1ea1o&nbsp;v\u00e0&nbsp;S\u1ed1ng&nbsp;V\u1edbi&nbsp;\u0110\u1ea1o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1ed3i \u1ea5y, nh\u1eefng l\u1ea7n b\u1ecb ch\u1ecdc ph\u00e1 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng g\u00e2y tai h\u1ea1i g\u00ec v\u1ec1 m\u1eb7t th\u1ec3 x\u00e1c nh\u01b0ng v\u1ec1 m\u1eb7t tinh th\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ea7y t\u1ee7i h\u1ed5. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, t\u00f4i ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o m\u00e0 c\u0169ng c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au \u0111\u1edbn l\u00e2y, hu\u1ed1ng g\u00ec nh\u1eefng \u0111\u1ee9a theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o b\u1ea1n t\u00f4i.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau g\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 m\u00e0 t\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb r\u1ea5t r\u00f5 nh\u1eefng c\u00e2u ch\u1ecdc ph\u00e1 c\u1ee7a b\u1ecdn con n\u00edt tr\u00eau ch\u1ecdc nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb con nh\u00e0 \u0111\u1ea1o. N\u00f3 k\u00eau t\u00ean Ch\u00faa Tr\u1eddi, Ch\u00faa Gi\u00ea-xu, M\u1eb9 Maria ra m\u00e0 ch\u1ecdc th\u00ec ai m\u00e0 ch\u1ecbu n\u1ed5i. V\u1eady m\u00e0, nh\u1eefng th\u1eb1ng b\u1ea1n t\u00f4i cu\u1ed1i g\u1ea7m m\u1eb7t m\u00e0 \u0111i mau v\u1ec1 nh\u00e0 trong khu Ki\u1ebfn Thi\u1ebft; m\u1eb7c cho ch\u00fang n\u00f3 ch\u1ecdc. T\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y v\u00f4 c\u00f9ng \u00e1i ng\u1ea1i cho b\u1ea1n t\u00f4i. N\u1ebfu t\u00f4i b\u1ecb ch\u1ecdc nh\u01b0 n\u00f3 ch\u1eafc t\u00f4i \u0111au kh\u1ed5 l\u1eafm. V\u1eady m\u00e0 b\u1ea1n t\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111au kh\u1ed5 \u1ea5y, c\u1ee7a c\u00e1i tu\u1ed5i th\u01a1 \u1ea5u \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c vui \u0111\u00f9a h\u1ed3n nhi\u00ean h\u01a1n, th\u01a1 m\u1ed9ng h\u01a1n. C\u00e1i n\u1ed7i \u0111\u00e0y \u0111\u1ecda in s\u00e2u trong \u00f3c tu\u1ed5i th\u01a1 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gi\u1edd n\u00e0y ngh\u0129 l\u1ea1i, l\u00e0m sao b\u1ecdn con n\u00edt ti\u1ec3u h\u1ecdc, d\u01b0\u1edbi 10 tu\u1ed5i, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng c\u00e2u v\u00e8 \u0111\u1ec3 ch\u1ecdc ph\u00e1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o hay ch\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc di c\u01b0, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e0n tay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn. C\u00e0ng ngh\u0129 c\u00e0ng th\u00f4ng c\u1ea3m v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. C\u00e0ng ngh\u0129 c\u00e0ng th\u1eafc m\u1eafc sao x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 s\u1eb5n m\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u00e1ch r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a quen ch\u01b0a bi\u1ebft. L\u00e0m sao c\u00f3 chuy\u1ec7n l\u1ea5p \u0111\u1ea7y c\u00e1c kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u1ea5y b\u00ean trong nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi s\u1eb5n c\u00f3 s\u1ef1 k\u1ef3 th\u1ecb?&nbsp; T\u00f4i ngh\u0129 chuy\u1ec7n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e1 v\u00e1 tr\u1eddi \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 ph\u00e9p l\u1ea1 m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ec1 sau, khi l\u00ean trung h\u1ecdc t\u00f4i v\u00e0o h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng c\u00f4ng gi\u00e1o, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u1eefng cu\u1ed1n phim v\u1ec1 c\u00e1c cu\u1ed9c b\u1eaft \u0111\u1ea1o d\u00e3 man c\u1ee7a m\u1ea5y th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc, t\u00f4i c\u00e0ng nghi\u1ec7m th\u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng kh\u1ed5 n\u1ea1n v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin. \u0110\u1ee9c tin c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o m\u00e3nh li\u1ec7t v\u00e0 cao c\u1ea3 h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi chuy\u1ec7n. H\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 theo \u0111\u1ea1o m\u00e0 h\u1ecd s\u1ed1ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ecd. S\u1ed1ng v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin m\u1ed7i ng\u00e0y. T\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh v\u1edbi \u0111\u1ea1o Ch\u00faa t\u1eeb l\u00fac quen bi\u1ebft v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ee9a b\u1ea1n trong khu Ki\u1ebfn Thi\u1ebft. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u1edbn l\u00ean, khi hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 suy lu\u1eadn nhi\u1ec1u h\u01a1n r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o Ch\u00faa. S\u1ef1 c\u1ea3m nh\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ch\u00faa \u0111\u1ebfn t\u1eeb tr\u00e1i tim c\u1ee7a t\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 ch\u1ecdc gh\u1eb9o c\u1ee7a b\u1ecdn con n\u00edt c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn kh\u00f4ng l\u01b0u t\u00e2m.&nbsp; L\u1ebd n\u00e0o ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn kh\u00f4ng bi\u1ebft, kh\u00f4ng nghe b\u1ecdn con n\u00edt h\u00f2 reo ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng, khi m\u00e0 ch\u00fang n\u00f3 ch\u1ecdc gh\u1eb9o b\u1ecdn tr\u1ebb c\u00f4ng gi\u00e1o \u1ea7m \u0129 nh\u01b0 th\u1ebf. N\u00f3 x\u1ea3y ra r\u1ea5t th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n r\u1ed3i th\u00f4i. N\u00f3 c\u1ee9 l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng ai can ng\u0103n, v\u00e0 n\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1eb7p l\u1ea1i d\u00e0i d\u00e0i. B\u1ecdn con n\u00edt mua vui m\u1ed9t kho\u1ea3nh kh\u1eafc nh\u01b0ng ch\u1eafc n\u00f3 n\u1eb1m trong k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn. Khi l\u1edbn l\u00ean, t\u00f4i tin r\u1eb1ng, nh\u1eefng cu\u1ed9c ch\u1ecdc gh\u1eb9o n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00ednh x\u1ea5u <em>\u201ck\u1ef3 th\u1ecb c\u00f4ng gi\u00e1o\u201d<\/em> c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn trong v\u00f9ng. S\u1ef1 k\u1ef3 th\u1ecb kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ecdc cho vui m\u00e0 h\u1ecd mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o bi\u1ebfn m\u1ea5t tr\u00ean qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i\u1ec3m l\u1ea1i nh\u1eefng th\u1eb1ng b\u1ea1n c\u00f9ng l\u1edbp \u1edf trung h\u1ecdc, c\u00f3 t\u1edbi 85% kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o. Trong s\u1ed1 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a kh\u00f4ng c\u00f4ng gi\u00e1o, c\u00f3 \u0111\u1ee9a \u0111\u00e3 t\u1eebng \u1edf trong \u0111\u00e1m chuy\u00ean ch\u1ecdc ph\u00e1 tr\u01b0\u1edbc kia. Ho\u00e1 ra, tr\u01b0\u1eddng c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ra kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00e0nh ri\u00eang cho nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh c\u00f4ng gi\u00e1o m\u00e0 cho t\u1ea5t c\u1ea3. V\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a h\u1ecdc tr\u00f2 b\u00e2y gi\u1edd l\u1edbn h\u01a1n kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ea5y c\u00e1i t\u00ednh k\u1ef3 th\u1ecb \u1ea5y n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ng\u01b0\u1eddi&nbsp;Kh\u00f4ng&nbsp;T\u00f4n&nbsp;Gi\u00e1o&nbsp;c\u00f3 t\u00ednh K\u1ef3&nbsp;Th\u1ecb C\u00f4ng&nbsp;Gi\u00e1o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u1ed3i khi l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa, \u0111i \u0111\u00e2y \u0111i \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1edbi th\u1ea5y c\u00e1i <em>\u201ck\u1ef3 th\u1ecb c\u00f4ng gi\u00e1o\u201d<\/em> ch\u1ec9 c\u00f3 b\u00ean trong nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m suy ngh\u0129 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f4n gi\u00e1o. T\u00f4i \u0111i v\u00e0o v\u00f9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt Gi\u00e1o Ho\u00e0 H\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ea5y c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 Ph\u1eadt Gi\u00e1o Ho\u00e0 H\u1ea3o tin v\u00e0o l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o Ch\u1ee7 c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i n\u00f3i chuy\u1ec7n h\u00e0ng gi\u1edd v\u1ec1 t\u00edn l\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ea1o PGHH. V\u00e0o v\u00f9ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Cao \u0110\u00e0i c\u0169ng v\u1eady. C\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 Cao \u0110\u00e0i s\u1eb5n l\u00f2ng v\u00e0 vui v\u1ebb n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a m\u00ecnh bao l\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngay c\u1ea3 \u0111\u1ea1o Ho\u00e0 \u0110\u1ed3ng T\u00f4n Gi\u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng \u0110\u1ea1o D\u1eeba, c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 r\u1ea5t ki\u00ean nh\u1eabn di\u1ec5n gi\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u n\u00e0o cho th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 k\u1ef3 th\u1ecb t\u00f4n gi\u00e1o. H\u1ecd h\u00e3nh di\u1ec7n v\u1edbi n\u00e9t \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh. H\u1ecd ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c. D\u00f9 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt kh\u00f4ng s\u1ed1ng t\u1eadp trung nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1o v\u1eeba k\u1ec3 nh\u01b0ng t\u00f4i tin \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u0169ng th\u1ebf. Ai c\u00f3 ni\u1ec1m tin v\u00e0 h\u00e3nh di\u1ec7n v\u1edbi t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh x\u1ea5u k\u1ef3 th\u1ecb t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay, c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e0o \u0111i n\u1ea5u l\u1ea1i r\u1ed3i truy\u1ec1n \u0111i tr\u00ean Internet. S\u1ef1 vi\u1ec7c di\u1ec5n ra gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00f4 th\u1ee9c, c\u1ee9 n\u00e9m ra t\u1edbi \u0111\u00e2u th\u00ec t\u1edbi, kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft h\u1eadu qu\u1ea3 ra sao. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra n\u00f3 r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n. C\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u v\u00e8 r\u1ebb ti\u1ec1n nh\u01b0 khi x\u01b0a. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c trang \u0111i\u1ec3m b\u1ed9 m\u1eb7t d\u00e2n t\u1ed9c nh\u01b0ng mang n\u1eb7ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng m\u1eb7c c\u1ea3m. C\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o s\u1eafp s\u1eeda \u0103n t\u01b0\u01a1i nu\u1ed1t s\u1ed1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c. C\u00f3 khi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc b\u1eaft g\u1eb7p c\u00e1c \u00fd ni\u1ec7m qu\u00e1i \u0111\u00e3n: <em>\u201cTh\u00e0 s\u1ed1ng v\u1edbi&nbsp; c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u00f2n h\u01a1n s\u1ed1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Ch\u00faa\u201d<\/em>. Hay: <em>\u201c\u0110\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o theo g\u00f3t gi\u00e0y x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c \u0111i v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam\u201d<\/em>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1ecbch s\u1eed c\u00f2n \u0111\u00f3. Sao h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ec3 xem khi n\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o du nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam? Khi n\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ebf qu\u1ed1c x\u00e2m l\u0103ng Vi\u1ec7t Nam. L\u1ecbch s\u1eed c\u0169ng cho ta bi\u1ebft khi n\u00e0o th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c du nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam? V\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? C\u00f3 theo g\u00f3t gi\u00e0y x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&nbsp;H\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc, kh\u00f4ng t\u00ecm hi\u1ec3u v\u00e0 h\u1ecd thi\u1ebfu ki\u1ebfn th\u1ee9c. H\u1ecd ch\u1ec9 ch\u1ed1ng ph\u00e1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ecdn nh\u1ecf khi x\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u0110em \u0110\u1ea1o C\u00f4ng Gi\u00e1o V\u00e0o Vi\u1ec7t Nam &#8211; n\u0103m 1583<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ecdc l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed, ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 15 sang \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 16, c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng gia \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u00c1 ch\u00e2u. T\u1eeb sau n\u0103m 1511, c\u00e1c thuy\u1ec1n nh\u00e2n B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha v\u01b0\u1ee3t eo bi\u1ec3n Malacca \u0111i l\u00ean h\u01b0\u1edbng b\u1eafc, nh\u1eafm \u0111\u1ebfn Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 Trung Hoa, l\u00e0 hai \u0111\u1ebf qu\u1ed1c l\u1edbn. M\u1ed9t chu\u1ed7i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf gi\u1eefa Malacca v\u00e0 Macao \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1m ti\u1ebfp t\u1ebf. T\u1eeb n\u0103m 1498 \u0111\u1ebfn 1651, d\u00e0i h\u01a1n 150 n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i \u00c1 ch\u00e2u. Trong l\u00fac ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ho\u00e0n to\u00e0n v\u1eafng m\u1eb7t trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y th\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o g\u1ed1c \u00dd c\u00f3 m\u1eb7t trong \u0111o\u00e0n th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 chi ph\u1ed1i b\u1edfi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha. Alexandre de Rhode, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng nhi\u1ec1u trong vi\u1ec7c t\u1ea1o ra ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef Vi\u1ec7t Nam; sinh ra \u1edf n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p nh\u01b0ng l\u00e0 th\u1ea7n d\u00e2n c\u1ee7a Roma, c\u00f3 m\u1eb7t trong \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb linh m\u1ee5c Francisco Javier (Phanxico Xavie \u2013 d\u00f2ng T\u00ean), nh\u1eefng nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111i theo c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n, v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch mang \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u1ebfn Trung Hoa v\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n. Trong s\u1ee9 m\u1ea1ng \u1ea5y, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf nh\u01b0 Vi\u1ec7t Nam, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean. Tuy nhi\u00ean, c\u00f4ng cu\u1ed9c truy\u1ec1n gi\u00e1o \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 Trung Hoa kh\u00f4ng m\u1ea5y kh\u1ea3 quan v\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i ng\u00f4n ng\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 2004, linh m\u1ee5c Roland Jacques, thu\u1ed9c d\u00f2ng Anh Em Hi\u1ebfn S\u0129 \u0110\u1ee9c M\u1eb9 (O.M.I.), ti\u1ebfn s\u0129 Lu\u1eadt H\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i H\u1ecdc Paris-XI v\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 Gi\u00e1o Lu\u1eadt H\u1ecdc t\u1ea1i H\u1ecdc Vi\u1ec7n C\u00f4ng Gi\u00e1o Paris, Khoa Tr\u01b0\u1edfng Ph\u00e2n Khoa Gi\u00e1o Lu\u1eadt, \u0110\u1ea1i H\u1ecdc St Paul, Ottawa, Canada; l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n s\u00e1ch mang t\u1ef1a <em>\u201cC\u00e1c Nh\u00e0 Truy\u1ec1n Gi\u00e1o B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha v\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\u201d<\/em>, v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea3o tr\u1ee3 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u1ecdc St Paul, l\u00e0 th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a nhi\u1ec1u n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c s\u1eed gia Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng nh\u01b0 T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. Trong cu\u1ed1n c\u00e1ch n\u00e0y, c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u d\u1eabn ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfp x\u00fac gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, h\u01a1n 150 n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc khi ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo linh m\u1ee5c Roland, ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t bia \u0111\u00e1 d\u1ef1ng \u1edf C\u00f9 Lao Ch\u00e0m v\u00e0o n\u0103m 1533, c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft cho th\u1ea5y c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a c\u00f4ng cu\u1ed9c truy\u1ec1n gi\u00e1o t\u1ea1i \u00c1 ch\u00e2u, duy nh\u1ea5t D\u00f2ng T\u00ean truy\u1ec1n gi\u00e1o \u1edf Trung Hoa v\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c d\u00f2ng kh\u00e1c truy\u1ec1n gi\u00e1o \u1edf Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1583, c\u00f3 \u0111o\u00e0n truy\u1ec1n gi\u00e1o thu\u1ed9c D\u00f2ng Francisco ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0ng Trong. N\u0103m sau \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ee3t kh\u00e1c v\u00e0o \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0 c\u1ea3 m\u1ea5y n\u0103m sau. Nh\u01b0ng k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ea5t khi\u00eam t\u1ed1n. K\u00fd s\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c tu s\u0129 D\u00f2ng Francisco v\u00e0 D\u00f2ng Augustin\u00f4 cho r\u1eb1ng c\u00e1c cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a nh\u01b0 c\u00e1c <em>\u201ccu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ebfc\u201d<\/em>. L\u00fac n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kinh nghi\u1ec7m h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 s\u00e1ng ch\u1ebf ng\u00f4n ng\u1eef, c\u00e1c linh m\u1ee5c D\u00f2ng T\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh d\u00f2ng Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch phi\u00ean \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t b\u1eb1ng m\u1eabu t\u1ef1 Latin v\u00e0 \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua tr\u1edf ng\u1ea1i v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef. T\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c truy\u1ec1n gi\u00e1o \u1edf Vi\u1ec7t Nam tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1615 \u1edf \u0110\u00e0ng Trong, v\u00e0 n\u0103m 1627 \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i, ch\u00ednh th\u1ee9c th\u00e0nh l\u1eadp mi\u1ec1n truy\u1ec1n gi\u00e1o thu\u1ed9c T\u1ec9nh D\u00f2ng T\u00ean Nh\u1eadt B\u1ea3n, li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c t\u00f2a gi\u00e1m m\u1ee5c \u1edf Malacca v\u00e0 Macao. T\u1ec9nh D\u00f2ng Nh\u1eadt B\u1ea3n ho\u00e0n to\u00e0n thu\u1ed9c quy\u1ec1n B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha trong khu\u00f4n kh\u1ed5 b\u1ea3o tr\u1ee3 c\u1ee7a ho\u00e0ng gia. L\u00fac n\u00e0y c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam. C\u00e1c chi ti\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c linh m\u1ee5c Roland ghi l\u1ea1i trong s\u00e1ch v\u1eeba k\u1ec3 \u1edf tr\u00ean. \u0110\u00e0ng Trong v\u00e0 \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i l\u00e0 hai mi\u1ec1n nam b\u1eafc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam b\u1ecb chia hai do hai Ch\u00faa Tr\u1ecbnh v\u00e0 Ch\u00faa Nguy\u1ec5n cai qu\u1ea3n hai mi\u1ec1n Nam B\u1eafc, l\u1ea5y s\u00f4ng Gianh ph\u00e2n chia ranh gi\u1edbi. C\u1ea3 hai Ch\u00faa nh\u00e2n danh ph\u00f2 vua L\u00ea nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00f2a h\u1ee3p nhau. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c, d\u1ea5y l\u00ean mi\u1ec1n Trung, t\u1eebng chinh ph\u1ea1t c\u1ea3 Ch\u00faa Tr\u1ecbnh v\u00e0 Ch\u00faa Nguy\u1ec5n. Ch\u00faa Nguy\u1ec5n b\u1ecb qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u1ea1y xu\u1ed1ng t\u1eadn Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Nguy\u1ec5n \u00c1nh, t\u1ee9c l\u00e0 vua Gia Long sau n\u00e0y, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ea7u vi\u1ec7n qu\u00e2n Th\u00e1i Lan \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, d\u00f9 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 cai tr\u1ecb c\u1ee7a ai, \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o b\u1ecb b\u00e1ch h\u1ea1i r\u1ea5t t\u00e0n nh\u1eabn. C\u00f3 gi\u00e1o s\u0129 \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u00e0nh hung v\u00e0 b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t. Gi\u00e1o d\u00e2n th\u00ec b\u1ecb gi\u1ebft n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf \u0111\u1ea1o. Vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean t\u00e0n kh\u1ed1c h\u01a1n khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00fang tay v\u00e0o. Vi\u1ec7c b\u00e1ch h\u1ea1i \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee9u gi\u00fap n\u00e0o t\u1eeb ph\u00eda tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha. M\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, khi Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u1ea7u c\u1ee9u Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea1i qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n th\u00ec Ph\u00e1p nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Vi\u1ec7t Nam. Ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec li\u00ean h\u1ec7 t\u1edbi t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ph\u00e1p Gi\u00fap Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0110\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n \u2013 n\u0103m 1787<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p mang s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam gi\u00fap Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111\u00e1nh v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n. Gi\u00e1m m\u1ee5c Pierre-Joseph-Georges Pigneau de B\u00e9haine, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1m M\u1ee5c B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap cho Nguy\u1ec5n \u00c1nh mua s\u00fang \u0111\u1ea1n c\u1ee7a Ph\u00e1p. N\u0103m \u1ea5y l\u00e0 n\u0103m 1787. Sau khi th\u1eafng T\u00e2y S\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u00c1nh l\u00ean ng\u00f4i vua l\u00e0 Gia Long, ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ea5m \u0111\u1ea1o. Gi\u00e1m m\u1ee5c B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00ec kh\u00f4ng ng\u1edd sau khi n\u1eafm tr\u1ecdn quy\u1ec1n h\u00e0nh, vua Gia Long kh\u00f4ng gi\u00fap cho c\u00f4ng cu\u1ed9c truy\u1ec1n gi\u00e1o m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n t\u1ecf v\u1ebb lo s\u1ee3 m\u1ea5t ngai v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cu\u1ed1n s\u00e1ch mang t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cTh\u00e1nh Gi\u00e1o Y\u1ebfu L\u00fd Qu\u1ed1c Ng\u1eef\u201d l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m H\u00e1n N\u00f4m C\u00f4ng Gi\u00e1o do \u0111\u1ee9c gi\u00e1m m\u1ee5c B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c vi\u1ebft v\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1774 \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng. \u0110\u1ecba ph\u1eadn \u0110\u00e0ng Trong t\u00e1i b\u1ea3n n\u0103m 1837. N\u0103m 2001, La Vang T\u00f9ng Th\u01b0 t\u00e1i b\u1ea3n \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i v\u1edbi ch\u00fa gi\u1ea3i c\u1ee7a Y Do\u00e3n Ninh v\u00e0 L\u00ea B\u1ea3o T\u1ecbnh. S\u00e1ch n\u00e0y ghi l\u1ea1i c\u00e1c v\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u1ea1o trong th\u1eddi Gia Long cho \u0111\u1ebfn T\u1ef1 \u0110\u1ee9c. C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0y xem Kh\u1ed5ng gi\u00e1o l\u00e0 qu\u1ed1c gi\u00e1o v\u00e0 cho c\u00f4ng gi\u00e1o l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o. Vua Gia Long cho r\u1eb1ng: <em>\u201c\u2026\u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c truy\u1ec1n v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta, b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra thuy\u1ebft thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba ng\u1ee5c khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ngu phu ngu ph\u1ee5 ch\u1ea1y v\u1ea1y nh\u01b0 \u0111i\u00ean, ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00e0nh th\u00f3i quen, m\u00ea m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft\u201d<\/em>. \u0110\u1ebfn vua Thi\u1ec7u Tr\u1ecb c\u00f2n n\u1eb7ng l\u1eddi h\u01a1n mi\u1ec7t th\u1ecb c\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng \u0111\u1ec1 cao Kh\u1ed5ng M\u1ea1nh. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi vua Minh M\u1ea1ng th\u00ec m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n trong vi\u1ec7c ch\u1ed1ng \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. D\u01b0\u1edbi \u0111\u1eddi Minh M\u1ea1ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn 58 v\u1ecb t\u1eed \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3n th\u00e1nh v\u00e0 nhi\u1ec1u v\u1ecb kh\u00e1c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee9u x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vua Minh M\u1ea1ng, n\u0103m 1834, \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh b\u1ea3n Th\u1eadp \u0110i\u1ec1u, trong \u0111\u00f3 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 b\u1ea3y ghi r\u1eb1ng: <em>\u201c\u2026\u0110\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u1ea1i c\u00e0ng v\u00f4 l\u00fd: trai g\u00e1i chung \u0111\u1ee5ng n\u00f4m t\u1ea1p, vi\u1ec7c l\u1ea7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1ea7m th\u00fa. G\u00e2y v\u00e2y c\u00e1nh, c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng gian t\u00e0, t\u1ef1 sa v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft\u2026 N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1ed7 d\u00e0nh th\u00ec n\u00ean mau ch\u00f3ng b\u1ecf \u0111i\u2026\u201d.<\/em> \u0110\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o b\u1ecb li\u1ec7t v\u00e0o lo\u1ea1i \u201ct\u1ea3 \u0111\u1ea1o\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ea1o b\u1ea5t ch\u00ednh. Gi\u00e1o d\u00e2n th\u00ec b\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 <em>\u201cd\u1eedu d\u00e2n\u201d<\/em> l\u00e0 d\u00e2n x\u1ea5u nh\u01b0 lo\u1ea1i <em>\u201cc\u1ecf l\u00f9ng\u201d<\/em> l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa, c\u1ea7n ph\u1ea3i di\u1ec7t \u0111i.&nbsp; M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1868 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c h\u1ee7y b\u1ecf b\u1ea3n Th\u1eadp \u0110i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi Kit\u00f4 gi\u00e1o du nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c nh\u01b0 Ph\u1eadt gi\u00e1o, L\u00e3o gi\u00e1o v\u00e0 Kh\u1ed5ng gi\u00e1o. C\u1ea3 ba t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 du nh\u1eadp t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Nh\u01b0ng, ch\u1ec9 ri\u00eang Kit\u00f4 gi\u00e1o t\u1ee9c c\u00f4ng gi\u00e1o, b\u1ecb xem l\u00e0 lo\u1ea1i t\u00f4n gi\u00e1o ngo\u1ea1i lai. Ngo\u00e0i c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o v\u1eeba k\u1ec3, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi th\u1edd th\u1ea7n s\u00f4ng, th\u1ea7n n\u00fai, th\u1edd danh nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 vua phong s\u1eafc; v\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1edd c\u1ea3 Quan C\u00f4ng c\u1ee7a T\u00e0u. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf g\u1ed1c c\u00e2y \u0111a, l\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00ean b\u00f3ng, xin x\u0103m, b\u00f3i to\u00e1n,\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ee9c gi\u00e1m m\u1ee5c B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c xu\u1ea5t b\u1ea3n s\u00e1ch \u201cTh\u00e1nh Gi\u00e1o Y\u1ebfu L\u00fd Qu\u1ed1c Ng\u1eef\u201d v\u00e0o n\u0103m 1774 v\u00e0 t\u00e1i b\u1ea3n n\u0103m 1782 l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y cho gi\u00e1o d\u00e2n hi\u1ec3u v\u1ec1 \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 c\u0169ng gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o. Kit\u00f4 gi\u00e1o t\u00ecm v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf th\u1ebf gian n\u00e0y, trong khi Nguy\u1ec5n \u00c1nh th\u00ec lo x\u00e2y d\u1ef1ng v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c \u1edf \u0111\u1eddi n\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng c\u00e1c Kit\u00f4 h\u1eefu s\u1ebd tranh gi\u00e0nh v\u1edbi m\u00ecnh. Nh\u01b0ng khi n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n h\u00e0nh th\u00ec vua Gia Long l\u1ea1i quay sang ch\u1ed1ng Kit\u00f4 gi\u00e1o v\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng tin t\u01b0\u1edfng Kh\u1ed5ng gi\u00e1o v\u00ec ch\u00ednh n\u00f3 s\u1ebd gi\u00fap m\u00ecnh gi\u1eef v\u1eefng ngai v\u00e0ng. L\u00f2ng trung v\u1edbi vua \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, tr\u00ean c\u1ea3 ch\u1eef hi\u1ebfu \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha m\u1eb9. Trong khi \u0111\u00f3, H\u1ecdc Thuy\u1ebft C\u00f4ng Gi\u00e1o th\u00ec bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i ph\u1ee5c v\u1ee5 qu\u1ea7n ch\u00fang. \u0110\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u00f2i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1eeb b\u1ecf d\u1ee5c v\u1ecdng b\u1ea5t ch\u00ednh, c\u1ea5m \u0111\u00e0n \u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee3 (\u0111a th\u00ea), c\u1ea5m ham mu\u1ed1n s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Trong khi \u0111\u00f3 lu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea cho \u0111\u1ebfn lu\u1eadt Gia Long th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u0111\u00e0n \u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee3. Nh\u00e0 vua t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 con Tr\u1eddi, to\u00e0n quy\u1ec1n sinh s\u00e1t trong tay, b\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7. Lu\u1eadt c\u1ee7a \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o ghi r\u00f5, ph\u1ea3i t\u00f4n tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ph\u1ea3i <em>\u201cth\u1ea3o k\u00ednh cha m\u1eb9\u201d<\/em>, t\u1ee9c l\u00e0 coi tr\u1ecdng \u00f4ng b\u00e0 cha m\u1eb9, v\u00e0 th\u1edd m\u1ed9t Ch\u00faa Tr\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1edd \u00f4ng vua. Vua quan Vi\u1ec7t Nam th\u00ec \u0111\u00f2i l\u00e0m cha l\u00e0m m\u1eb9 nh\u00e2n d\u00e2n, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u00f2i c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 b\u00e1c \u00e1i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1i m\u00e2u thu\u1eabn n\u00e0y l\u00e0 m\u1ea5u ch\u1ed1t c\u1ee7a v\u1ea5n \u0111\u1ec1 k\u1ef3 th\u1ecb r\u1ed3i \u0111i \u0111\u1ebfn t\u00e0n s\u00e1t ng\u01b0\u1eddi theo Kit\u00f4 gi\u00e1o. V\u00ec nh\u1eefng lu\u1eadt nh\u00e0 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng nh\u00e0 vua n\u00ean nh\u00e0 vua mi\u1ec7t th\u1ecb Kit\u00f4 gi\u00e1o r\u1ed3i \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c cu\u1ed9c b\u1eaft \u0111\u1ea1o kh\u1ed1c li\u1ec7t, k\u00e9o d\u00e0i cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi T\u1ef1 \u0110\u1ee9c. Sau khi th\u1ea5y m\u00e1u \u0111\u1ed5 nhi\u1ec1u, vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c cho b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u1ea1o nh\u01b0ng c\u00e1c \u0111\u1eddi vua sau \u0111\u00f3 (Hi\u1ec7p H\u00f2a, Ki\u1ebfn Ph\u00fac, H\u00e0m Nghi) v\u1eabn c\u00f2n b\u1eaft \u0111\u1ea1o, v\u1eabn c\u1ee9 \u00e2m \u1ec9 k\u00e9o d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e1u c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n Kit\u00f4 h\u1eefu \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 ra, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 gi\u00e1o s\u0129 v\u00e0 gi\u00e1o&nbsp; d\u00e2n. H\u1ecd th\u00e0 ch\u1ebft ch\u1ee9 kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u1ee9c tin. R\u1ed3i, phong tr\u00e0o V\u0103n Th\u00e2n ra \u0111\u1eddi t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nho h\u1ecdc, t\u1ef1 g\u1ecdi l\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Kh\u1ed5ng gi\u00e1o, l\u00e0 phong tr\u00e0o t\u00e0n s\u00e1t ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o c\u0169ng kh\u1ed1c li\u1ec7t kh\u00f4ng k\u00e9m, v\u1edbi kh\u1ea9u hi\u1ec7u <em>\u201cB\u00ecnh T\u00e2y S\u00e1t T\u1ea3\u201d<\/em>, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111u\u1ed5i T\u00e2y v\u00e0 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. Nh\u1eefng b\u00e0i v\u00e8 ch\u00e2m bi\u1ebfm, tr\u00eau ch\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng \u00f4ng th\u1ea7y \u0111\u1ed3 nho \u201ctr\u00ed th\u1ee9c\u201d n\u00e0y, v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m h\u1ecdc th\u1ee9c, ti\u1ebfp t\u1ee5c truy\u1ec1n \u0111i trong d\u00e2n gian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sao L\u1ea1i S\u1ee3&nbsp;V\u0103n&nbsp;Minh&nbsp;Thi\u00ean&nbsp;Ch\u00faa&nbsp;Gi\u00e1o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ecdn con n\u00edt th\u1eddi nay h\u1ecdc nh\u1eefng b\u00e0i v\u00e8 truy\u1ec1n mi\u1ec7ng n\u00e0y, l\u01b0u truy\u1ec1n t\u1eeb nh\u1eefng \u00f4ng th\u1ea7y \u0111\u1ed3, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0ng xem l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u1eef. M\u1ed7i l\u1ea7n c\u00f3 d\u1ecbp t\u1ee5 t\u1eadp sinh ho\u1ea1t trong l\u00e0ng, c\u00e1c \u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef s\u00e1ng t\u00e1c nh\u1eefng c\u00e2u v\u00e8 cho con n\u00edt, cho c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, ca h\u00e1t trong nh\u1eefng d\u1ecbp n\u00e0y. C\u00f3 b\u00e0i v\u00e8 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i h\u1ed9i h\u00e8, c\u00f3 b\u00e0i ch\u1ecdc gh\u1eb9o ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o, r\u1ea5t h\u1ea1 c\u1ea5p; s\u1ec9 nh\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o n\u1eb7ng n\u1ec1 kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec th\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea1o c\u1ee7a nh\u00e0 Nguy\u1ec5n. M\u1ea5y \u00f4ng \u0111\u1ed3 hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a Nho gi\u00e1o v\u00e0 Kh\u1ed5ng gi\u00e1o c\u1ee7a T\u00e0u, e s\u1ee3 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi lu\u1ed3ng v\u0103n minh Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u00c2u Ch\u00e2u ch\u0103ng?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ee5 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ed1t l\u00ean: <em>\u201cT\u1eeb \u0111\u1eddi L\u00ea Huy\u1ec1n T\u00f4n (1663-1671), ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn b\u1ea3n tri\u1ec1u T\u1ef1 \u0110\u1ee9c (1847-1883) kho\u1ea3ng nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 c\u1ea5m d\u01b0\u01a1ng gi\u00e1o, gi\u1ebft gi\u00e1o \u0111\u1ed3. Than \u00f4i! Th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u01b0a khai ho\u00e1, c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, nay c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 nh\u1eafc l\u1ea1i n\u1eefa\u201d.<\/em> (Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c S\u1eed Kh\u1ea3o, tr146).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay, c\u1ed9ng s\u1ea3n ti\u1ebfp t\u1ee5c khai th\u00e1c s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng trong d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 d\u1ea1y \u0111\u1ea3ng vi\u00ean c\u1ed9ng s\u1ea3n ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. C\u1ed9ng s\u1ea3n th\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o c\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u00e0 kh\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp. Gi\u00e1o d\u00e2n c\u00f4ng gi\u00e1o nghe l\u1eddi c\u00e1c v\u1ecb linh m\u1ee5c ch\u0103n d\u1eaft h\u1ecd n\u00ean \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u00e3 n\u1ed7 l\u1ef1c lung l\u1ea1c c\u00e1c linh m\u1ee5c nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng <em>\u201ck\u1ef3 th\u1ecb c\u00f4ng gi\u00e1o\u201d<\/em> v\u1eabn l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ebf cho \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n. Do \u0111\u00f3, \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n l\u1ee3i d\u1ee5ng t\u1ed1i \u0111a cho m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a ch\u00fang. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ee7ng \u0111o\u1ea1n r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ebfn ti\u00eau di\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o, kh\u00f4ng ri\u00eang g\u00ec c\u00f4ng gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n ch\u1ed1ng Vatican. N\u00f3 b\u1edbi m\u00f3c nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea5u xa c\u1ee7a v\u00e0i ph\u1ea7n t\u1eed \u1edf Vatican r\u1ed3i cho \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. Ch\u00fang n\u00f3 cho c\u00f2 m\u1ed3i th\u1eadp th\u00f2 r\u1ed3i cho b\u1ecdn <em>\u201cd\u01b0 lu\u1eadn vi\u00ean\u201d<\/em> th\u1ed5i b\u00f9ng ng\u1ecdn l\u1eeda ch\u1ed1ng ph\u00e1 Vatican. M\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00fai tr\u1ebb <em>\u201c\u0103n c\u1ee9t g\u00e0\u201d<\/em>. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edfng ki\u1ec3u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f2n \u0103n kh\u00e1ch n\u00ean t\u1ecf ra th\u1edd \u01a1 \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 tay sai m\u00faa g\u1eady v\u01b0\u1eddn hoang.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 nh\u1eefng c\u00fa tuy\u00ean truy\u1ec1n t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y b\u1ecb cho l\u00e0 n\u1ed1i gi\u00e1o cho gi\u1eb7c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o tham gia c\u00e1c cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u do c\u1ed9ng s\u1ea3n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 C\u00f4ng Gi\u00e1o Y\u00eau N\u01b0\u1edbc. C\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c c\u0169ng ch\u1ecbu chung s\u1ed1 ph\u1eadn. B\u1ecdn c\u1ed9ng s\u1ea3n t\u1ef1 \u00fd ph\u00e2n chia nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ea1o th\u00e0nh ra hai th\u00e0nh ph\u1ea7n. <em>Y\u00eau n\u01b0\u1edbc<\/em> v\u00e0 kh\u00f4ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc. Cho n\u00ean trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y c\u00f3 <em>C\u00f4ng Gi\u00e1o Y\u00eau N\u01b0\u1edbc, Ph\u1eadt Gi\u00e1o Y\u00eau N\u01b0\u1edbc, Cao \u0110\u00e0i Y\u00eau N\u01b0\u1edbc,<\/em>\u2026 Ai tham gia v\u00e0o c\u00e1c t\u1eadp th\u1ec3 c\u00f3 t\u00ean Y\u00eau N\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu s\u1ef1 kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ec3 cho y\u00ean th\u00e2n. Ai theo \u0111\u1ea1o m\u00e0 kh\u00f4ng v\u00e0o v\u1edbi t\u1eadp th\u1ec3 Y\u00eau N\u01b0\u1edbc do \u0111\u1ea3ng c\u1ed9ng s\u1ea3n d\u1ef1ng l\u00ean th\u00ec b\u1ecb xem l\u00e0 <em>\u201cth\u00e0nh ph\u1ea7n ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng, ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc XHCN\u201d.<\/em> C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi theo Ph\u1eadt gi\u00e1o thu\u1ed9c lo\u1ea1i qu\u00e1 kh\u00edch c\u00f2n n\u1eb7n ra m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00e1c trong Kit\u00f4 gi\u00e1o, g\u1ecdi l\u00e0 <em>\u201cc\u00f4ng gi\u00e1o ti\u1ebfn b\u1ed9\u201d,<\/em> t\u1ee9c l\u00e0 theo c\u00f4ng gi\u00e1o c\u0169ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1ed1ng l\u1ea1i Vatican th\u00ec m\u1edbi coi l\u00e0 <em>\u201cti\u1ebfn b\u1ed9\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kh\u00f4ng Ai C\u00f3 Th\u1ec3 Ti\u00eau Di\u1ec7t T\u00f4n Gi\u00e1o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1ed1ng Vatican th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o ch\u1ed1ng t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f4ng gi\u00e1o m\u1edbi ch\u1ed1ng. C\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00e0i ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nghi\u00eam ch\u1ec9nh \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c sai tr\u00e1i c\u1ee7a Vatican. C\u00e1c v\u1ecb Gi\u00e1o Ho\u00e0ng \u0111\u00e3 l\u1eafng nghe nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p nghi\u00eam ch\u1ec9nh ngay th\u1eb3ng \u1ea5y v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i. L\u1ecbch s\u1eed ghi l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00ecn t\u1eeb ph\u00eda con ng\u01b0\u1eddi, t\u00f4i tin r\u1eb1ng, t\u1eeb khi c\u00f3 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00e3 l\u00e0 nhu c\u1ea7u t\u00e2m linh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. C\u0103n nguy\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1o r\u1ea5t gi\u1ed1ng nhau. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Gi\u00ea-xu n\u00f3i: <em>\u201cAnh em ph\u1ea3i n\u00ean Th\u00e1nh nh\u01b0 Cha anh em tr\u00ean tr\u1eddi\u2026\u201d<\/em>, v\u00e0 \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt c\u0169ng n\u00f3i <em>\u201c\u2026ch\u00fang sinh l\u00e0 Ph\u1eadt ch\u01b0a th\u00e0nh\u201d.<\/em> Ngh\u0129a l\u00e0 trong m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u00ednh h\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1ee3ng, mu\u1ed1n t\u00e2m h\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng l\u00ean. Ai c\u0169ng mu\u1ed1n tr\u1edf n\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u1ee3p qu\u1ea7n th\u00ec n\u01a1i \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd ghi trong v\u0103n b\u1ea3n cao nh\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ebfn ph\u00e1p, v\u1ec1 quy\u1ec1n t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng. T\u1eeb qu\u1ed1c gia v\u0103n minh cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u1ecd \u0111\u1ec1u ghi nh\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quy\u1ec1n t\u1ef1 do t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o. Ch\u1ec9 khi n\u00e0o con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa th\u00ec t\u00f4n gi\u00e1o m\u1edbi b\u1ecb tri\u1ec7t ti\u00eau. V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o hay b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u1ea1o n\u00e0o, r\u1ed3i c\u0169ng s\u1ebd tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n cho \u0111\u1ebfn khi kh\u00f4ng c\u00f2n con ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. Ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0o theo g\u00f3t gi\u1ea7y \u0111\u1ebf qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1i th\u1eddi b\u00e1ch h\u1ea1i \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u00e3 qua. Nh\u1eefng h\u00e0nh vi c\u1ee7a <em>th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u01b0a khai h\u00f3a<\/em> \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 dung d\u01b0\u1ee1ng trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u00f4m nay. Nh\u1eefng th\u00e1i \u0111\u1ed9 ch\u1ed1ng Kit\u00f4 gi\u00e1o hay c\u00f4ng gi\u00e1o l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi thu\u1edf man r\u1ee3 ch\u01b0a khai h\u00f3a, <em>nay c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 nh\u1eafc l\u1ea1i n\u1eefa.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>S\u01a1n H\u00e0<\/em> <\/strong>&#8211; th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, n\u0103m 2015<br>\u0111\u00e3 \u0111\u0103ng tr\u00ean nguy\u1ec7t san Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Gi\u00e1o D\u00e2n s\u1ed1 170-171 &#8211; Xu\u00e2n B\u00ednh T\u00fd &#8211; 1&amp;2\/2016 <br><em>(b\u00e0i\u00a0n\u00e0y\u00a0\u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0vi\u1ebft\u00a0t\u1eeb\u00a0ngu\u1ed3n\u00a0c\u1ea3m\u00a0h\u1ee9ng\u00a0sau\u00a0khi\u00a0\u0111\u1ecdc\u00a0t\u00e1c\u00a0ph\u1ea9m\u00a0<\/em><br><em>&#8220;Ng\u00f3n Tay\u00a0v\u00e0\u00a0M\u1eb7t\u00a0Tr\u0103ng\u00a0&#8211; n\u00f3i\u00a0v\u1edbi\u00a018 t\u00e1c\u00a0gi\u1ea3\u00a0Giao\u00a0\u0110i\u1ec3m&#8221; c\u1ee7a\u00a0gi\u00e1o\u00a0s\u01b0\u00a0\u0110\u1ed7\u00a0M\u1ea1nh\u00a0Tri\u00a0do\u00a0nh\u00f3m\u00a0\u0110\u01b0\u1eddng\u00a0S\u1ed1ng\u00a0xu\u1ea5t\u00a0b\u1ea3n\u00a0t\u1ea1i\u00a0Hoa\u00a0K\u1ef3 &#8211; 1997)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u01a1n H\u00e0 (th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t &#8211; 2015) \u0110\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o chi\u1ebfm 6-7% d\u00e2n s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam, l\u00e0 thi\u1ec3u s\u1ed1 trong d\u00e2n ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0ng sao c\u00f4ng gi\u00e1o c\u1ee9 b\u1ecb ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 thu\u1ed1c phi\u1ec7n s\u1eafp s\u1eeda ti\u00eau hu\u1ef7 d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam. Lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=6805\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3423,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[7,8,12,57,15],"tags":[100,184,129],"class_list":["entry","author-nduong","post-6805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-binhluan","category-chinhtri-xahoi","category-chuyenmuc","category-giaoduc-vanhoc-lichsu","category-tongiao","tag-cong-giao","tag-thien-chua-giao","tag-ton-giao"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6805"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6805\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}