{"id":9296,"date":"2021-03-18T02:29:40","date_gmt":"2021-03-18T02:29:40","guid":{"rendered":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=9296"},"modified":"2021-03-18T02:29:47","modified_gmt":"2021-03-18T02:29:47","slug":"george-orwell-nha-tien-tri-ve-xa-hoi-hien-tai-cua-hoa-ky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=9296","title":{"rendered":"<strong>George Orwell: Nh\u00e0 ti\u00ean tri v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a Hoa K\u1ef3<\/strong><br><span style='color:#00a0ff;font-size:.9em;font-weight:500;'>TS Mai Thanh Truy\u1ebft<\/span>"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><span style=\"color:#0900a3\" class=\"has-inline-color\"><strong><em>L\u1eddi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft:<\/em><\/strong><em> Sau cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed ng\u00e0y 3\/11\/2020 \u1edf M\u1ef9, x\u00e3 h\u1ed9i Hoa K\u1ef3 c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh qu\u1ed1c gia t\u1eeb h\u00e0nh ph\u00e1p, l\u1eadp ph\u00e1p, v\u00e0 t\u01b0 ph\u00e1p \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn bi\u1ebft bao nhi\u00eau \u0111\u00e0m ti\u1ebfu trong d\u01b0 lu\u1eadn<\/em>.<\/span><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/George-Orwell-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9298\" width=\"353\" height=\"233\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><span style=\"color:#0d00a3\" class=\"has-inline-color\"><em>H\u00e0nh ph\u00e1p v\u1edbi m\u1ed9t \u00f4ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng n\u00f3i n\u0103ng kh\u00f4ng l\u01b0u lo\u00e1t, ngay c\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft m\u00ecnh \u0111ang n\u00f3i g\u00ec khi \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng c\u0169ng nh\u01b0 khi m\u00e1y nh\u1eafc \u201cch\u1eef\u201d b\u1ecb tr\u1ee5c tr\u1eb7c! Cho \u0111\u1ebfn nay, th\u1ef1c s\u1ef1 m\u00e0 n\u00f3i, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u1eabn c\u00f2n l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1 x\u00e1c nh\u1eadn khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi T\u1ed5ng th\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Hoa K\u1ef3 l\u00e0 ai?<\/em><\/span><\/li><li><span style=\"color:#0d00a3\" class=\"has-inline-color\"><em>C\u00f2n t\u01b0 ph\u00e1p, c\u00e1c \u00f4ng T\u00f2a \u201c\u00e1o \u0111\u1ecf, \u00e1o \u0111en\u201d\u2026t\u1ed1i cao ph\u00e1p vi\u1ec7n, v\u1eabn ch\u01b0a h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u00fang v\u1edbi nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 c\u00e1n c\u00e2n c\u00f4ng l\u00fd v\u1eabn c\u00f2n chao \u0111\u1ea3o ho\u1eb7c theo \u201ckh\u00ed ch\u1ea5t \u2013 temper\u201d c\u1ee7a l\u1eadp ph\u00e1p, hay l\u00e0 t\u00f9y theo m\u1ed9t quy\u1ec1n l\u1ef1c ng\u1ea7m n\u00e0o \u0111\u00f3(!), ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 \u0111\u00e3 b\u1ecb \u201cblack mail\u201d v\u00ec chuy\u1ec7n d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi t\u01b0 ho\u1eb7c l\u0169ng \u0111o\u1ea1n ti\u1ec1n b\u1ea1c;<\/em><\/span><\/li><li><span style=\"color:#0d00a3\" class=\"has-inline-color\"><em>C\u00f2n l\u1eadp ph\u00e1p th\u00ec sao? \u2013 Khuynh h\u01b0\u1edbng x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a ng\u00e0y c\u00e0ng ng\u00e3 v\u1ec1 ph\u00eda b\u00ean tr\u00e1i, ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ef1c \u0111oan h\u01a1n n\u1eefa, qua nh\u1eefng \u201cquy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u201d c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n l\u1ef1c tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i \u1edfi c\u1ea3 H\u1ea1 vi\u1ec7n l\u1eabn Th\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7n. Th\u1ef1c thi quy\u1ec1n l\u1ef1c nh\u1eb1m th\u1ecfa m\u00e3n ch\u00ednh c\u00e1i ng\u00e3 c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ee9 kh\u00f4ng v\u00ec quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i quan t\u00e2m!<\/em><\/span><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><span style=\"color:#0000a3\" class=\"has-inline-color\">T\u1eeb ba y\u1ebfu t\u1ed1 hi\u1ec3n hi\u1ec7n tr\u00ean, x\u00e3 h\u1ed9i Hoa K\u1ef3 t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o nh\u1eefng kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi trong nh\u1eefng ng\u00e0y s\u1eafp t\u1edbi. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1ee3t nh\u1edb ra m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m 1983, ngay v\u1eeba khi \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn Hoa K\u1ef3 ch\u1ec9 v\u00e0i th\u00e1ng. V\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng sinh ng\u1eef gi\u1edbi h\u1ea1n l\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1ec9 m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1i \u00fd n\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00f3i l\u00ean \u201cnguy c\u01a1\u201d x\u00e3 h\u1ed9i T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng trong \u0111\u00f3 Hoa K\u1ef3 l\u00e0 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n S\u1ebc tr\u1edf th\u00e0nh x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a v\u00e0o n\u0103m 1984. V\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u00f3 t\u1ef1a \u0111\u1ec1 ng\u1eafn g\u1ecdn l\u00e0\u2026<\/span><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">1984<\/span><\/strong><span style=\"color:#0000a3\" class=\"has-inline-color\">! T\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 George Orwell, ph\u00e1t h\u00e0nh v\u00e0o n\u0103m 1949, c\u00e1ch \u0111\u00e2y \u0111\u00fang 72 n\u0103m.<\/span><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">oooOooo<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><sub>\u00ad<\/sub>1- Ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a George Orwell<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">George Orwell c\u00f3 t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 <strong><em>Eric Arthur Blair<\/em><\/strong> sanh t\u1ea1i Motihari, \u1ea4n \u0110\u1ed9 ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1903, v\u00e0 m\u1ea5t ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 1, 1950 t\u1ea1i Lu\u00e2n \u0110\u00f4n, Anh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngay khi c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb, Orwell \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n cho l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb c\u00f3 nhi\u1ec1u &#8220;th\u00fa t\u00ednh d\u00e3 man &#8211; beastly&#8221;. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u trong cu\u1ed9c N\u1ed9i chi\u1ebfn T\u00e2y Ban Nha v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng. \u00d4ng v\u00e0 v\u1ee3 sau \u0111\u00f3 b\u1ecb truy t\u1ed1 t\u1ed9i ph\u1ea3n qu\u1ed1c \u1edf T\u00e2y Ban Nha.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/George-Orwell-1-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9299\" width=\"373\" height=\"257\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/George-Orwell-1-1.jpg 513w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/George-Orwell-1-1-300x206.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/George-Orwell-1-1-465x320.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 373px) 100vw, 373px\" \/><figcaption><strong><em>George Orwell<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">George Orwell l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia, nh\u00e0 ti\u1ec3u lu\u1eadn v\u00e0 nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 <strong><em>Animal Farm <\/em><\/strong>v\u00e0<strong><em> Nineteen Eighty-Four<\/em><\/strong>. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e1 t\u00ednh m\u1ea1nh m\u1ebd, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 <strong><em>\u0111\u01b0a ra h\u01b0\u1edbng gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed9t s\u1ed1 phong tr\u00e0o ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh, bao g\u1ed3m ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c, ch\u1ee7 ngh\u0129a ph\u00e1t x\u00edt v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o nh\u1eefng bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi, Orwell l\u00e0 con trai c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00f4ng ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Anh, Orwell \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, n\u01a1i cha \u00f4ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n. M\u1eb9 anh \u0111\u01b0a anh v\u00e0 ch\u1ecb g\u00e1i t\u00ean Marjorie \u0111\u1ebfn Anh kho\u1ea3ng m\u1ed9t n\u0103m sau khi anh ch\u00e0o \u0111\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Henley-on-Thames. Cha anh \u1edf l\u1ea1i \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 hi\u1ebfm khi v\u1ec1 th\u0103m. Orwell th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng bi\u1ebft cha m\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng \u1ea5y ngh\u1ec9 h\u01b0u v\u00e0o n\u0103m 1912. V\u00e0 ngay lu\u00f4n c\u1ea3 sau \u0111\u00f3, anh v\u00e0 cha kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 cha &#8211; con ch\u1eb7t ch\u1ebd c\u1ea3. \u00d4ng th\u1ea5y cha m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u1ed3n t\u1ebb v\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng. Th\u1eddi \u1ea5u th\u01a1, \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u1ed1m y\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ph\u1ea3i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi b\u1ec7nh vi\u00eam ph\u1ebf qu\u1ea3n v\u00e0 c\u1ea3m c\u00fam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orwell b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft v\u0103n khi c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh khi v\u1eeba l\u00ean b\u1ed1n tu\u1ed5i. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng vi\u1ebft, &#8220;<em>T\u00f4i c\u00f3 th\u00f3i quen c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb c\u00f4 \u0111\u01a1n l\u00e0 b\u1ecba chuy\u1ec7n v\u00e0 tr\u00f2 chuy\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u tham v\u1ecdng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ed9n l\u1eabn v\u1edbi c\u1ea3m gi\u00e1c b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p\u201d<\/em>. M\u1ed9t trong nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u00e0o n\u0103m 11 tu\u1ed5i khi \u00f4ng c\u00f3 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gi\u1ed1ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u c\u1eadu b\u00e9 kh\u00e1c \u1edf Anh, Orwell \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng n\u1ed9i tr\u00fa. N\u0103m 1911, \u00f4ng \u0111\u1ebfn St. Cyprian&#8217;s \u1edf th\u1ecb tr\u1ea5n ven bi\u1ec3n Eastbourne, n\u01a1i \u00f4ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3i nghi\u1ec7m h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1eb3ng c\u1ea5p c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh (England&#8217;s class system).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1eddng c\u1ea5p cho m\u1ed9t h\u1ecdc b\u1ed5ng b\u00e1n ph\u1ea7n, Orwell nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ecdc sinh gi\u00e0u c\u00f3 t\u1ed1t h\u01a1n nh\u1eefng em ngh\u00e8o. \u00d4ng kh\u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng so v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea1n c\u00f9ng l\u1ee9a tu\u1ed5i, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y ni\u1ec1m vui v\u00e0 an \u1ee7i trong c\u00e1c quy\u1ec3n s\u00e1ch do ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng \u1ea5y thi\u1ebfu s\u00f3t trong nh\u00e2n c\u00e1ch, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9 \u0111\u1eafp nh\u1edd \u1edf s\u1ef1 th\u00f4ng minh (What he lacked in personality, he made up for in smarts). Orwell nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc t\u1ea1i Wellington College v\u00e0 Eton College.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau khi ho\u00e0n t\u1ea5t trung h\u1ecdc \u1edf Eton, Orwell th\u1ea5y m\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o ng\u00f5 c\u1ee5t. Gia \u0111\u00ecnh anh kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 h\u1ecdc \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, \u00f4ng gia nh\u1eadp L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng C\u1ea3nh s\u00e1t \u0110\u1ebf qu\u1ed1c \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0o n\u0103m 1922. Sau n\u0103m n\u0103m \u1edf Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, Orwell t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 Anh. V\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3, \u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u00e0m l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u1edbi <strong><em>t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u00ean, Orwell \u0111\u00e3 ph\u1ea3i v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng nh\u1eb1m c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ef1 nghi\u1ec7p vi\u1ebft l\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ee7 m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng, bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u1eeda b\u00e1t\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>2- C\u00e2u chuy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi vi\u1ebft quy\u1ec3n s\u00e1ch \u201c1984\u201d, m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh c\u1ee7a Orwell l\u00e0 c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m nghi\u00eam tr\u1ecdng m\u00e0 <strong><em>ch\u1ee7 ngh\u0129a to\u00e0n tr\u1ecb<\/em><\/strong> (totalitarianism) g\u00e2y ra cho x\u00e3 h\u1ed9i. <strong><em>\u00d4ng li\u00ean t\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u01b0a ra vi\u1ec5n ki\u1ebfn v\u00e0 h\u00ecnh dung r\u1eb1ng x\u00e3 h\u1ed9i s\u1ebd di\u1ec5n ra tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0o n\u0103m 1984<\/em><\/strong>. \u00d4ng \u0111\u00e3 b\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1ng s\u1ee3 c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 to\u00e0n tr\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 duy tr\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean lo s\u1ee3 r\u1eb1ng Hoa K\u1ef3 s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng l\u1ea1c h\u1eadu c\u1ee7a Orwell. Nh\u01b0ng v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111ang tr\u00e0n lan, ch\u00fang ta n\u00ean nh\u1edb b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u0103m 1984: <strong><em>Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n! \u00d4ng m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 v\u1eady!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng b\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u00f3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra cho n\u0103m 1984 \u1edf Hoa K\u1ef3, m\u00e0\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">B\u00e0i h\u1ecdc n\u1ea7y \u0111ang di\u1ec5n ra cho Hoa K\u1ef3 k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 2021!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1c ph\u1ea9m ch\u00e2m bi\u1ebfm ch\u00ednh tr\u1ecb 1984 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c Orwell x\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng sai s\u00f3t c\u1ee7a c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ef1c \u0111oan v\u00e0 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra<strong> <em><span class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">n\u1ebfu nh\u1eefng \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u201cl\u1ec1 tr\u00e1i\u201d b\u1ecb d\u1eabn \u0111i qu\u00e1 xa<\/span><\/em><\/strong>. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 m\u1ec9a mai v\u00e0 c\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec7u, Orwell r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1eafm v\u00e0o vi\u1ec7c <strong><em>ch\u1ebf gi\u1ec5u ch\u00ednh ph\u1ee7 to\u00e0n tr\u1ecb<\/em><\/strong>, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu c\u1ee7a ba si\u00eau c\u01b0\u1eddng trong t\u01b0\u01a1ng lai\u2026.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-41.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9300\" width=\"270\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-41.png 307w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-41-300x300.png 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-41-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 270px) 100vw, 270px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ba si\u00eau c\u01b0\u1eddng trong n\u0103m 1984 l\u00e0 g\u00ec?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba si\u00eau c\u01b0\u1eddng c\u1ee7a n\u0103m 1984 l\u00e0 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ngAsia, v\u00e0 \u00c1-\u00c2u \u2013 (Oceania, Eastasia and Eurasia), v\u1edbi ph\u1ea1m vi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ed9ng l\u1edbn c\u1ee7a ch\u00fang, ph\u1ea3n \u00e1nh r\u1ea5t ch\u1eb7t ch\u1ebd qua cung c\u00e1ch c\u00e1c \u0110\u1ea1i Li\u00ean minh l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00e2n chia m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c Qu\u1ed1c x\u00e3 \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i v\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u00f4ng \u00c2u &#8220;\u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng&#8221; trong H\u1ed9i ngh\u1ecb Tehran v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 1943.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Nh\u1eefng nguy c\u01a1 c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a to\u00e0n tr\u1ecb<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eadn m\u1eaft ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u200b\u200bnh\u1eefng kho\u1ea3ng th\u1eddi gian kh\u1ee7ng khi\u1ebfp m\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u1ed9c t\u00e0i \u1edf T\u00e2y Ban Nha v\u00e0 Nga s\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec v\u00e0 gia t\u0103ng quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh, Orwell \u0111\u00e3 \u201cv\u1ebd\u201d ra n\u0103m 1984 \u0111\u1ec3 r\u1ed3i gi\u00f3ng l\u00ean h\u1ed3i chu\u00f4ng c\u1ea3nh b\u00e1o cho c\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1984 b\u1ecb c\u1ea5m \u1edf nh\u1eefng qu\u1ed1c gia n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u0103m 1984, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c <strong>\u0111\u00e0n \u00e1p th\u00f4ng tin<\/strong>, \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1ea5m \u1edf Li\u00ean S\u00f4 v\u00ec ch\u1ed1ng c\u1ed9ng, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng b\u1ecb c\u1ea5m \u1edf Hoa K\u1ef3 v\u00ec \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n. B\u1ecb c\u1ea5m \u1edf Hoa K\u1ef3 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m 1984, nh\u01b0ng m\u00e0 n\u0103m nay, 2021 <em><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">d\u00e2n M\u1ef9 s\u1ebd th\u1ea5y \u201chi\u1ec7n th\u1ef1c\u201d trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a \u201ctr\u1ea1i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt\u201d<\/span><\/em> \u1edf ngh\u0129a b\u00f3ng \u1edf ngay trong x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecd \u0111ang s\u1ed1ng?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>1984 c\u00f3 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc hay kh\u00f4ng?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ea7n bi\u1ebft th\u00eam n\u0103m 1984 \u201ct\u1eeb\u201d n\u0103m 1949 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi ti\u00ean tri tuy\u1ec7t v\u1eddi. \u201c1984\u201d s\u1ebd d\u1eabn b\u1ea1n \u0111i t\u1eeb ng\u1ea1c nhi\u00ean n\u1ea7y \u0111\u1ebfn ng\u1ea1c nhi\u00ean kh\u00e1c. V\u00e0 n\u0103m 2021, ch\u00fang ta l\u1ea1i th\u1ea5y nh\u1eefng h\u00ecnh \u00e0nh c\u1ee7a \u201c1984\u201d m\u1edd m\u1edd \u1ea3o \u1ea3o hi\u1ec7n ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>3- C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ed5 t\u00edch \u201c1984\u201d v\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 h\u00f4m nay 2021<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m 1947, <strong><em>Eric Blair<\/em><\/strong> &#8211; \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi b\u00fat danh George Orwell ng\u00e0y nay &#8211; \u0111\u00e3 vi\u1ebft m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u1edf h\u1eefu nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Secker &amp; Warburg. Trong b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3, Orwell l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111ang \u1edf trong &#8220;v\u00f2ng cu\u1ed1i c\u00f9ng&#8221; c\u1ee7a b\u1ea3n th\u1ea3o s\u01a1 kh\u1edfi c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 &#8220;<strong><em>m\u1ed9t m\u1edb h\u1ed7n \u0111\u1ed9n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp nh\u1ea5t<\/em><\/strong> &#8211; a most dreadful mess\u201d. Orwell \u0111\u00e3 t\u1ef1 c\u00f4 l\u1eadp m\u00ecnh tr\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o Jura c\u1ee7a Scotland \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u1ea7y, m\u1ed9t trong nh\u1eefng cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o n\u0103m 1949, cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u0103m nay \u0111\u00e3 tr\u00f2n 72 tu\u1ed5i. Ng\u00e0y k\u1ef7 ni\u1ec7m mang \u0111\u1ebfn c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 suy ng\u1eabm v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 b\u00e0i h\u1ecdc qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t nh\u01b0ng \u0111\u00f4i khi b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb v.v\u2026<em>b\u1ecf qua v\u00ec nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn ho\u1eb7c ch\u1ed1i b\u1ecf s\u1ef1 th\u1eadt tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft<\/em>. <em>Nh\u01b0ng r\u1ed3i th\u1eddi gian qua<strong>, n\u0103m 2021 l\u1ea1i v\u1ec1,<\/strong> nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ef9 cu\u1ed3ng c\u1ee7a m\u1ed9t \u00d4ng T\u1ed5ng Th\u1ed1ng \u0111ang ch\u1eadp ch\u1eefng \u0111i v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh Alzheimer c\u00e0ng l\u00e0m ch\u00fang ta li\u00ean t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh v\u00e0 m\u00f4 t\u1ea3 \u201ct\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng\u201d x\u1ea3y ra cho n\u0103m 1984!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e0i h\u1ecdc ch\u00ednh c\u1ee7a \u201c1984\u201d kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cgi\u00e1m s\u00e1t dai d\u1eb3ng l\u00e0 x\u1ea5u,\u201d hay \u201cc\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u1ed9c t\u00e0i l\u00e0 nguy hi\u1ec3m\u201d. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00fang, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, v\u00ec <strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">m\u1ed1i nguy cho nh\u00e2n lo\u1ea1i th\u1ef1c s\u1ef1 ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 \u201cb\u00f3ng ma\u201d c\u1ee7a s\u1ef1 to\u00e0n tr\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cb\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng\u201d d\u01b0\u1edbi chi\u00eau b\u00e0i\u2026d\u00e2n ch\u1ee7!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c1984\u201d c\u1ed1t l\u00f5i l\u00e0 m\u1ed9t <strong><em>cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef<\/em><\/strong>; l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed d\u1ee5ng b\u1edfi c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 dung ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c, c\u0169ng nh\u01b0 xoa d\u1ecbu v\u00e0 ngu\u00f4i ngoai h\u1ecd &#8211; subjugate (khu\u1ea5t ph\u1ee5c) and obfuscate (r\u1ed1i r\u1eafm), v\u00ec ch\u00ednh h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho c\u00f4ng cu\u1ed9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u00e1p b\u1ee9c t\u1eeb ph\u00eda c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Orwell l\u00e0 m\u1ed9t b\u1eadc th\u1ea7y v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef ti\u1ebfng Anh<\/em><\/strong> v\u00e0 di s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i th\u00f4ng qua m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra. S\u00e1ch \u201c1984\u201d cung c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ti\u1ebfng Anh m\u1ed9t v\u1ed1n ng\u1eef v\u1ef1ng phong ph\u00fa \u0111\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 gi\u00e1m s\u00e1t, v\u1ec1 police state \u2013 \u201c<strong><em>c\u00e1c ti\u1ec3u bang c\u1ea3nh s\u00e1t tr\u1ecb v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ed9c t\u00e0i.<\/em><\/strong> T\u1ea5t c\u1ea3 n\u1eb1m trong thu\u1eadt ng\u1eef nh\u01b0 \u201cBig Brother\u201d, nh\u01b0 \u201cc\u1ea3nh s\u00e1t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng\u201d, \u201cng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi\u201d v\u00e0 \u201csuy ngh\u0129 k\u00e9p\u201d &#8211; \u201cthought police,\u201d \u201cunperson\u201d and \u201cdoublethink,\u201d l\u00e0 nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 c\u1ee5 th\u1ec3. (C\u1ea3nh s\u00e1t T\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u00e0 c\u1ea3nh s\u00e1t b\u00ed m\u1eadt (secret police) c\u1ee7a si\u00eau ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea3ng ch\u1ea5p thu\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u1ed9c t\u00e0i c\u1ee7a Orwell\u2019s Oceania t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 tr\u1eebng ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn, m\u00e0 c\u00f2n <strong><em>t\u00ecm c\u00e1ch l\u00e0m cho vi\u1ec7c suy ngh\u0129 v\u1ec1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn \u200b\u200btr\u1edf n\u00ean b\u1ea5t kh\u1ea3 thi<\/em><\/strong> ch\u1eb3ng kh\u00e1c chi C\u1ed9ng s\u1ea3n trong ch\u00ednh s\u00e1ch t\u1ea9y n\u00e3o c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a h\u1ecd!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong><em>Ph\u1ea3i ch\u0103ng t\u00ean Oceania ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean kh\u00e1c thay cho ch\u1eef C\u1ed9ng s\u1ea3n<\/em><\/strong><br><strong><em>trong x\u00e3 h\u1ed9i t\u01b0 b\u1ea3n Hoa K\u1ef3 ng\u00e0y h\u00f4m nay?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Xin k\u1ec3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n ng\u1eafn trong ch\u00ednh s\u00e1ch khai th\u00e1c v\u00e0 t\u1ea9y n\u00e3o: Khi th\u00e0nh vi\u00ean \u0110\u1ea3ng n\u1ed9i b\u1ed9 O\u2019Brien tra t\u1ea5n nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh c\u1ee7a \u201c1984\u2019s\u201d, Winston Smith, gi\u01a1 b\u00e0n tay c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi b\u1ed1n ng\u00f3n tay m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 h\u1ecfi Smith r\u1eb1ng anh ta nh\u00ecn th\u1ea5y bao nhi\u00eau ng\u00f3n tay. Khi Smith tr\u1ea3 l\u1eddi, \u201cB\u1ed1n! B\u1ed1n! T\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa? B\u1ed1n!\u201d O\u2019Brien \u0111\u00e3 gi\u00e1ng cho anh ta m\u1ed9t n\u1ed7i \u0111au t\u1ed9t c\u00f9ng. Sau khi Smith cu\u1ed1i c\u00f9ng tuy\u00ean b\u1ed1 nh\u00ecn th\u1ea5y n\u0103m ng\u00f3n tay, O\u2019Brien nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng n\u00f3i \u201cn\u0103m\u201d l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. \u201cKh\u00f4ng, Winston, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. B\u1ea1n \u0111ang n\u00f3i d\u1ed1i. B\u1ea1n v\u1eabn ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00f3 b\u1ed1n.\u201d<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00ean ri\u00eang c\u1ee7a Orwell \u0111\u00e3 t\u1ea1o c\u1ea3m h\u1ee9ng cho m\u1ed9t t\u0129nh t\u1eeb t\u1eeb ng\u00e0y \u201c1984\u201d ra \u0111\u1eddi:<strong><em>&#8220;<span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Orwellian<\/span>&#8220;,<\/em><\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong c\u00e1c b\u00e0i h\u00f9ng bi\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, m\u1eb7c d\u00f9 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p. \u0110\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111ang h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng Orwellian v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a Orwell m\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ngh\u0129 \u201c1984\u201d \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m \u00e1m ch\u1ec9 v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>C\u00e1nh t\u1ea3 ch\u00ednh tr\u1ecb nh\u1eadn th\u1ea5y nhi\u1ec1u khuynh h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Orwellian trong Nh\u00e0 Tr\u1eafng v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 ph\u00e1p h\u00ecnh s\u1ef1 qua c\u00e1ch di\u1ec5n \u0111\u1ea1t <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u201c<em>suy ngh\u0129 k\u00e9p<\/em>\u201d<\/span>;<\/li><li>C\u00e1nh h\u1eefu ch\u00ednh tr\u1ecb ph\u00ea b\u00ecnh <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u201c<em>c\u1ea3nh s\u00e1t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng\u201d<\/em><\/span> trong khu\u00f4n vi\u00ean tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc;<\/li><li>V\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng ty truy\u1ec1n th\u00f4ng \u0111\u1ea1i ch\u00fang bi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i th\u00e0nh <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u201c<em>ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi<\/em><\/span><em>\u201d.<\/em><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i d\u1ed1i n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Orwellian, v\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng ty t\u01b0 nh\u00e2n \u0111\u00f3ng t\u00e0i kho\u1ea3n m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i (m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 t\u1ed9i v\u1ea1 nh\u01b0 Facebook v\u00e0 Twitter) ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00e1t h\u1ea1i ai \u0111\u00f3 v\u00e0 lo\u1ea1i h\u1ecd kh\u1ecfi l\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i\u1ec1u n\u1ea7y c\u00f3 kh\u00e1c chi th\u1eddi Trung c\u1ed5!<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9302\" width=\"418\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother-1.jpg 495w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother-1-300x215.jpg 300w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother-1-465x333.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 418px) 100vw, 418px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, s\u1ef1 ph\u00f9 h\u1ee3p trong h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a sinh vi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n ghi nh\u1eadn v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb tri\u1ec7t ti\u00eau v\u00ec c\u00e1c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t tr\u00ean c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y c\u1ea3n tr\u1edf cho vi\u1ec7c th\u1ef1c thi\u2026to\u00e0n tr\u1ecb c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, khi c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u00ednh ph\u1ee7 Hoa K\u1ef3 x\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef nh\u01b0 <em><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u201cth\u1ea9m v\u1ea5n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng\u201d, \u201cs\u1ef1 th\u1eadt lu\u00e2n chuy\u1ec3n\u201d, \u201cthi\u1ec7t h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n th\u1ebf ch\u1ea5p\u201d ho\u1eb7c \u201cnh\u1eefng k\u1ebb c\u1ef1c \u0111oan\u201d -\u201cenhanced interrogation,\u201d \u201calternative facts,\u201d \u201ccollateral damage,\u201d or \u201cextremists,\u201d<\/span><\/em> , h\u1ecd hi\u1ec3u r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd \u0111ang m\u00f4 t\u1ea3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 tra t\u1ea5n, d\u1ed1i tr\u00e1, c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng d\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn. (Orwell di\u1ec5n \u0111\u1ea1t suy ngh\u0129 tr\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00e0 \u00f4ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xem \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">S\u1ef1 to\u00e0n tr\u1ecb d\u01b0\u1edbi m\u00e0u \u00e1o d\u00e2n ch\u1ee7 c\u00f3 kh\u00e1c chi \u2026chuy\u00ean ch\u00ednh v\u00f4 s\u1ea3n c\u1ee7a c\u1ed9ng s\u1ea3n?<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Theo \u00d4ng (n\u0103m 1949), v\u00e0o nh\u1eefng bu\u1ed5i b\u00ecnh minh c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n T\u00e0u, theo tin t\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Trung C\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a kho\u1ea3ng 1 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Duy Ng\u00f4 Nh\u0129 (m\u1ed9t nh\u00f3m d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 H\u1ed3i gi\u00e1o) v\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea1i \u201cc\u1ea3i t\u1ea1o\u201d. C\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1i h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m truy\u1ec1n b\u00e1 v\u00e0 t\u1ea9y n\u00e3o t\u00e0n b\u1ea1o, v\u1edbi c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea1o H\u1ed3i.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1eafc Tri\u1ec1u Ti\u00ean, qu\u1ed1c gia g\u1ea7n nh\u1ea5t v\u1edbi ti\u00eau \u0111\u1ec1 \u201c1984\u201d, \u0111\u00e3 c\u1ea3n tr\u1edf kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 suy ngh\u0129 c\u1ee7a c\u00f4ng d\u00e2n v\u1edbi m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111o \u201ct\u01b0 t\u01b0\u1edfng\u201d c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi theo m\u1ee9c thang gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng. Trong cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o t\u1ea9u B\u1eafc Tri\u1ec1u Ti\u00ean <strong><em>Yeonmi Park<\/em><\/strong> m\u00f4 t\u1ea3 vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra s\u1ef1 phong ph\u00fa c\u1ee7a v\u1ed1n t\u1eeb v\u1ef1ng c\u1ee7a H\u00e0n Qu\u1ed1c, l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng: &#8220;Khi b\u1ea1n c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1eeb ng\u1eef h\u01a1n \u0111\u1ec3 m\u00f4 t\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi, b\u1ea1n s\u1ebd t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng suy ngh\u0129 ph\u1ee9c t\u1ea1p\u201d. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m k\u1ef5 trong th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orwell kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ti\u00ean tri, v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, nh\u01b0ng, trong m\u1ed9t ch\u1eebng m\u1ef1c n\u00e0o \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00e0i \u0111i\u1ec3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u1ed9c t\u00e0i th\u00e0nh c\u00f4ng n\u00e0o trong h\u1ec7 th\u1ed1ng d\u00f9 l\u00e0 d\u00e2n ch\u1ee7, hay \u0111\u1ed9c t\u00e0i to\u00e0n tr\u1ecb\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u1ec5n ki\u1ebfn c\u1ee7a Orwell l\u00e0 cho d\u00f9 \u0111\u1ebfn n\u0103m \u201c1984\u201d, ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean lo s\u1ee3 r\u1eb1ng Hoa K\u1ef3 s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng l\u1ea1c h\u1eadu c\u1ee7a Orwell. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng th\u1ef1c v\u00e0o n\u0103m 1984.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\" style=\"font-size:18px\"><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><strong><em>Nh\u01b0ng n\u0103m 2021, c\u00f3 g\u00ec b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111i<\/em><\/strong><br><strong><em>v\u00e0o b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n to\u00e0n tr\u1ecb kh\u00f4ng?<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u01b0a bao gi\u1edd h\u1ebft, ng\u00e0y h\u00f4m nay, v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 gi\u1edd ph\u00fat n\u00e0o, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, ch\u00fang ta c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u1ea5y chung quanh ch\u00fang ta, t\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ph\u1ed1, ti\u1ec3u bang, v\u00e0 nh\u1ee9t l\u00e0 li\u00ean bang, <strong><em>c\u00f3 \u0111\u1ea7y r\u1eaby s\u1ef1 b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111ang lan tr\u00e0n<\/em><\/strong>, ch\u00fang ta n\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 \u201c1984\u201d \u0111\u1ec3 nh\u1edb b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a \u201cn\u0103m 1984\u201d l\u00e0: \u201c<strong>Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n<\/strong>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec v\u1eady, \u201c1984\u201d r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh, nh\u01b0ng Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac c\u00e1ch \u0111\u00e2y ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m. &#8230; M\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0 do, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 &#8220;B\u00f3ng t\u1ed1i l\u00fac tr\u01b0a&#8221;, ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111i t\u00ecm \u201c<strong><em>gi\u1eefa tr\u01b0a l\u00fac hai gi\u1edd<\/em><\/strong>\u201d, m\u1ed9t motto c\u1ee7a Ph\u00e1p \u201cchercher midi \u00e0 deux heures\u201d, cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Orwell kh\u00f4ng nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ch\u1ee7 ngh\u0129a C\u1ed9ng s\u1ea3n. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 c\u00e1c khuynh h\u01b0\u1edbng \u201c<strong><em>to\u00e0n tr\u1ecb<\/em><\/strong>\u201d trong c\u00e1c n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ef1 do.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o n\u1ea7y ho\u00e0n to\u00e0n x\u00e1c th\u1ef1c v\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u0103m 2021!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>4- Nh\u00ecn v\u00e0o t\u01b0\u01a1ng lai<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9301\" width=\"271\" height=\"332\" srcset=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother.jpg 289w, https:\/\/vanhoimoi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/big-brother-245x300.jpg 245w\" sizes=\"auto, (max-width: 271px) 100vw, 271px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft, trong \u201c1984\u201d Orwell nh\u1eafm v\u00e0o ba t\u1ea7ng l\u1edbp trong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i. \u0110\u00f3 l\u00e0: &nbsp;X\u00e3 h\u1ed9i Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh ba t\u1ea7ng l\u1edbp x\u00e3 h\u1ed9i: &#8211; \u0110\u1ea3ng B\u00ean trong, &#8211; \u0110\u1ea3ng B\u00ean ngo\u00e0i, v\u00e0 &#8211; Ng\u01b0\u1eddi Proles &#8211; the Inner Party, &#8211; the Outer Party, and &#8211; the Proles. Xin m\u1edf ngo\u1eb7c, Orwell \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u201cProles\u201d l\u00e0:\u201d <em>Proles l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi (human being). &#8230; Proles l\u00e0 qu\u1ea7n ch\u00fang b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng b\u1ecb \u0110\u1ea3ng ki\u1ec3m so\u00e1t. H\u1ecd l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, cho t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 trung th\u00e0nh. Winston (m\u1ed9t \u0111\u1ea3ng vi\u00ean trong 1984) v\u00e0 c\u00e1c \u0110\u1ea3ng vi\u00ean kh\u00e1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng y\u00eau v\u00e0 kh\u00f4ng trung th\u00e0nh\u201d.<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Nh\u01b0 v\u1eady th\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1ee9 ba Proles m\u1edbi \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 \u201cc\u00f4ng d\u00e2n th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia\u201d c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1edbi trong \u0111\u1ea3ng hay ngo\u00e0i \u0111\u1ea3ng\u2026\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Proles v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3\u2026tr\u00e1i tim. V\u00e0, trong cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u1ec1 th\u1eddi k\u1ef3 lo\u1ea1n l\u1ea1c n\u0103m 1949 c\u1ee7a George Orwell, M\u01b0\u1eddi ch\u00edn t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u01b0 (1984), nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 l\u00e0 t\u1ea7ng l\u1edbp lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng. Danh t\u1eeb <strong>Prole l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn th\u1ec3 r\u00fat g\u1ecdn c\u1ee7a v\u00f4 s\u1ea3n<\/strong>, l\u00e0 m\u1ed9t thu\u1eadt ng\u1eef c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00f4ng d\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ea7ng l\u1edbp lao \u0111\u1ed9ng. Winston (\u0111\u1ea3ng vi\u00ean) cho r\u1eb1ng hy v\u1ecdng n\u1eb1m \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00ec h\u1ecd chi\u1ebfm ph\u1ea7n l\u1edbn d\u00e2n s\u1ed1 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u00e0 nh\u00f3m duy nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ee7 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u1eadt \u0111\u1ed5 \u0110\u1ea3ng. V\u00e0 c\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c t\u00e0i to\u00e0n tr\u1ecb C\u1ed9ng s\u1ea3n, l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Prole \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb l\u1ee3i d\u1ee5ng. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, n\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c CSBV tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tuy\u1ebfn \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u2026c\u00e1ch m\u1ea1ng. Nh\u01b0ng h\u00f4m nay, ch\u00ednh h\u1ecd th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 v\u00f4 s\u1ea3n t\u1eadn c\u00f9ng, n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ch\u00fang ta \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t suy ngh\u0129 tr\u1edb tr\u00eau l\u00e0: \u201dC\u1ea3 nh\u00f3m c\u00e1c <strong><em>\u0111\u1ea3ng duy tr\u00ec quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t<\/em><\/strong> b\u1eb1ng c\u00e1ch x\u1eed d\u1ee5ng hai suy ngh\u0129 m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1ec9a mai\u201d. \u0110\u1ea3ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ngh\u0129 hai suy ngh\u0129 ho\u00e0n to\u00e0n tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac v\u00e0 tin r\u1eb1ng c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt qua c\u00e1c kh\u1ea9u hi\u1ec7u:- <strong><em>Chi\u1ebfn tranh l\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh &#8211; T\u1ef1 do l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00f4 l\u1ec7 &#8211; S\u1ef1 ngu d\u1ed1t l\u00e0 S\u1ee9c m\u1ea1nh. \u201cWar is Peace; Freedom is Slavery; Ignorance is Strength\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c1984\u201d c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch tinh t\u1ebf (subtle), Orwell vi\u1ebft n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t <strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">d\u1ee5 ng\u00f4n v\u1ec1 s\u1ef1 to\u00e0n tr\u1ecb th\u00e1i qu\u00e1 c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a Stalin<\/span><\/strong> &#8211; nh\u01b0ng nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00e1ng nh\u1edb nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft l\u00e0 <strong><em>s\u1ef1 t\u00e0n \u00e1c c\u1ee7a tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng<\/em><\/strong>: s\u1ef1 x\u00f3a s\u1ed5 c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u00f4ng qua: &#8211; \u201c<strong><em>con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng con ng\u01b0\u1eddi\u201d<\/em><\/strong> (un-personing); &#8211; \u201cvi\u1ec7c x\u00f3a s\u1ed5 l\u1ecbch s\u1eed \u1edf B\u1ed9 S\u1ef1 th\u1eadt\u201d (the obliteration of history at the Ministry of Truth).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0 trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft 1984, t\u00ean \u0111\u1ea3ng vi\u00ean Winston b\u1eaft g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a <strong>Big Brother<\/strong> v\u00e0 <strong><em>nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em><\/strong> c\u1ea3m gi\u00e1c chi\u1ebfn th\u1eafng v\u00ec gi\u1edd \u0111\u00e2y anh \u1ea5y c\u1ea3m th\u1ea5y y\u00eau Big Brother. ..\u201d<em>N\u1ebfu \u0110\u1ea3ng c\u1ea7n x\u1eed d\u1ee5ng c\u00f9ng m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng t\u00e0i nguy\u00ean cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn nh\u01b0 \u0110\u1ea3ng \u0111\u00e3 chi cho Winston, th\u00ec \u0110\u1ea3ng s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eadp t\u1eaft ho\u00e0n to\u00e0n s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng trong \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 nh\u00e2n d\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Proles th\u1ef1c s\u1ef1 y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 y\u00eau qu\u00ea cha \u0111\u1ea5t t\u1ed5<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orwell \u0111\u00e3 v\u1ebd ra vi\u1ec5n c\u1ea3nh n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 v\u00e0o n\u0103m 1984. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 to\u00e0n tr\u1ecb b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5 sau khi b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng Berlin b\u1ecb x\u00f3a \u0111i!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, n\u0103m 2021 l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc Hoa K\u1ef3 v\u1edbi H\u00e0nh ph\u00e1p, L\u1eadp ph\u00e1p, T\u01b0 ph\u00e1p quy v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i, c\u1ed9ng th\u00eam nh\u1eefng b\u00f3ng ma quy\u1ec1n l\u1ef1c ng\u1ea7m c\u1ee7a nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i t\u1ef7 ph\u00fa y\u1ec3m tr\u1ee3 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ph\u00eda sau \u0111\u1ec3\u2026\u201dmu\u1ed1n gi\u1ea3m d\u00e2n\u201d to\u00e0n c\u1ea7u xu\u1ed1ng c\u00f2n\u20265 t\u1ef7 nh\u01b0 quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Bill Gates<\/em>. Vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn l\u00e0m ch\u00fang ta li\u00ean t\u01b0\u1edfng th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i l\u1edbn v\u1edbi \u201cTr\u1ea1i s\u00fac v\u1eadt\u201d(?), quy\u1ec3n s\u00e1ch Orwell vi\u1ebft n\u0103m 1948 tr\u01b0\u1edbc khi ra m\u1eaft cu\u1ed1n \u201c1984\u201d n\u0103m 1949.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00e2u n\u1ebfu ch\u00e1nh quy\u1ec1n hi\u1ec7n h\u1eefu c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 t\u1ed3n t\u1ea1i?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0, \u0111\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn, n\u1ed9i trong n\u0103m 2021, ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y r\u00f5 h\u01a1n <strong><em>ai l\u00e0 Winston<\/em><\/strong>, m\u00f4t \u0111\u1ea3ng vi\u00ean cu\u1ed3ng t\u00edn c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 to\u00e0n tr\u1ecb?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft, Winston ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng l\u00e0 Joe Biden, m\u00e0 l\u00e0\u2026<strong><em>Obris<\/em><\/strong>???)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>TS Mai Thanh Truy\u1ebft<\/strong><br><strong><em>Qua c\u01a1n m\u00ea \u201c1984\u201d<\/em><\/strong><br><strong><em>Th\u00e1ng ba g\u1ea7n m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, 2021<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u1eddi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft: Sau cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed ng\u00e0y 3\/11\/2020 \u1edf M\u1ef9, x\u00e3 h\u1ed9i Hoa K\u1ef3 c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh qu\u1ed1c gia t\u1eeb h\u00e0nh ph\u00e1p, l\u1eadp ph\u00e1p, v\u00e0 t\u01b0 ph\u00e1p \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn bi\u1ebft bao nhi\u00eau \u0111\u00e0m ti\u1ebfu trong d\u01b0 lu\u1eadn. H\u00e0nh ph\u00e1p<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/vanhoimoi.org\/?p=9296\">\u0111\u1ecdc ti\u1ebfp&#8230;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9302,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[12,53],"tags":[118,269,119,137,226],"class_list":["entry","author-ntviet","post-9296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-chuyenmuc","category-kinhte-chinhtri","tag-chinh-tri","tag-chu-nghia-xa-hoi","tag-hoa-ky","tag-ta-khuynh","tag-xa-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9296\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vanhoimoi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}