Theo một cựu chiến binh Việt Nam Cộng Hòa
SGN 9/5/97
Đầu năm 1972, đơn vị chúng tôi : Trung đoàn 44 Bộ Binh thuộc Sư đoàn 23BB, có nhiệm vụ bảo vệ an ninh trục lộ 19 Pleiku – Bình Định – Qui Nhơn. Tôi là 1 trong 4 Đại đội trưởng thuộc Tiểu đoàn 4/44 Bộ Binh. Chúng tôi có nhiệm giữ an ninh đèo Manjang. 1 địa danh mà thời Pháp thuộc đã xãy ra 1 cuộc phục kích của Việt Minh làm tiêu tan bao đơn vị và thiết giáp của quân Pháp. Ngày ngày, đại đội tôi lãnh trách nhiệm mở đường từ chân đèo này quan chân đèo kiạ Rồi chiến sự bùng nổ, miền Tân Cảnh, Võ Định : vùng đất mà mỗi năm đều có 1 trận ác chiến giữa quân CS Bắc Việt và Quân lực VNCH. Tin chiến sự dồn dập : Tân Cảnh, Võ Định thất thủ. Sư đoàn 22 Bộ Binh của VNCH bị tràn ngập; mấy Lữ đoàn Biệt động, mấy Tiểu đoàn Dù tan nát. Các chiến binh sống xót về tới An Khê, Bình Định cho chúng tôi hay súng M72 của mình bắn T54 của Liên xô không cháỵ Bắn vào chúng chẳng nhằm nhò gì, chúng cứ thản nhiên tiến ào ào vào vị trí tàn sát quân tạ Tư lịnh Sư đoàn 22BB bị bắt sống. Sư doàn này tan rã; tàn binh rút về Bình Định, Qui Nhơn để củng cố lại.
Tin súng M72 bắn thiết giáp CS không cháy làm chúng tôi bàng hoàng lo lắng. Vì trấn thủ miền Cao nguyên có 2 sư đoàn chính : Sư đoàn 22BB và Sư đoàn 23BB. Giờ đây Sư đoàn 22BB đã bị đánh tan, còn lại 1 là Sư đoàn 23BB với danh hiệu : Nam bình, Bắc phạt, Cao nguyên trấn. Chúng tôi được lịnh nhận nhiệm vụ mớị An ninh của quốc lộ 19 được giao cho 1 đơn vị khác. Đơn vị tôi chuyển về Pleiku : thành phố của lính, phố núi cao, phố núi đầy sương…đi 3 bước đã về chốn cũ. Pleiku vẫn nắng bụi, mưa lầỵ Nhưng trong cái nắng, cái bụi như đang mang mang 1 cái gì không yên, chứa đựng 1 cái gì bồn chồn lo âu trên mọi nét mặt từ dân tới lính. Dăm ba trái hỏa tiễn 122 ly của CSBV rớt vào Bộ tư lịnh Quân đoàn 2, càng tạo 1 không khí chiến tranh thực sự đã về sát Bộ tư lịnh Quân đoàn 2. 1 điều từ trước đến giờ không thể xảy ra được.
Đêm không vận:
Ngày N, 9g đêm, ba-lô súng đạn. Ngoài cấp số đạn bình thường, mỗi quân nhân còn được trang bị thêm 1 cây M72 chống chiến xạ Đơn vị được đoàn quân xa chở ra phi trường Pleikụ Từng chuyến C130 bốc chúng tôi đi trong đêm. Bây chừng nửa giờ, máy bay hạ cao độ đáp xuống phi trường. Trời tối đen, không 1 ánh đèn. Cả đại đội vội vã rời phi cợ Chiếc C130 cũng tất tưởi trở lại phi đạo, cất cánh mất hút vào đêm đen. Thình lình tiếng đạn rít lên…ầm ầm. Tiếng nổ rung động cả phi trường : địch pháọ Đó là những trái hỏa tiển 122 ly quân CSBV đang nã vào phi trường Kontum. Từ phi trường, đơn vị chuyển vào thị xã Kontum, tiến về hướng Bắc thị xã. Bây giờ là ngày N+1. Tảng sáng, chúng tôi nằm dọc quốc lộ 14 nối liền Tân Cảnh – Kontum, cách thị xã Kontum khoảng 2km.; nguyên Trung đoàn 44BB thành lập 1 tuyến phòng thủ chắn ngang quốc lộ 14. Đại đội tôi có nhiệm vụ làm lực lượng trừ bị cho Trung đoàn, đóng quân phía sau Bộ chỉ huy Trung đoàn, qua 1 thung lũng nhỏ khoảng cách chừng hơn 1km đường chim baỵ Từ vị trí đóng quân này, tôi nhìn qua thung lũng thấy rất rõ Bộ chỉ huy Trung đoàn.
