Bài 3 – Từ Chọn Lựa Chứng Tá Tới Đảo Lộn Bản Chất Cuộc Chiến
Trần Phong Vũ
I. Vài Dữ Kiện Trên Mạng, Trước Khi Trở Lại Chủ Đề
Trước khi tiếp tục luận bàn về phản biện của nhà văn Phạm Tín An Ninh (PTAN), người viết tóm tắt vài dữ kiện tìm thấy trên mạng cùng với hai sử liệu giá trị của TS Nguyễn Tiến Hưng* liên quan tới bộ phim The Viet Nam War.
Trong một bài viết trước khi phim được PBS chiếu lần đầu, 8 giờ sáng ngày 18-9-2017, Trương Huy San, một nhà báo trong nước cho hay, trong số các nhân vật phát biểu, ông đánh giá cao Bảo Ninh qua câu nói ngắn: “Chỉ có những người không thật sự đánh nhau mới bàn chuyện ai thắng, ai thua; không thắng thua gì ở đây, chỉ có tan nát, xác người Việt chồng lên người Việt”. Ông viết tiếp, “Bộ phim, theo tôi, đã cáo buộc gần như mọi tội cho Washington, đánh giá cao Hà Nội, coi thường Việt Nam Cộng Hòa”.
tác giả “Bên Thắng Cuộc” bị tù
30 tháng về tội “lợi dụng tự do”
Câu đáp của Bảo Ninh và lời bàn thêm của tác giả họ Trương cho chúng ta thấy hai điều. Khi xác định: không có ai thắng, ai thua trong cuộc chiến mà chỉ có hình ảnh “tan nát” với xác chết của người Việt, bất chấp mình là một nhà văn bên thắng cuộc, Bảo Ninh đã thẳng thắn vạch trần bộ mặt thật khát máu qua quyết tâm xua quân đánh chiếm miền nam bằng được của Hà Nội. Và Bảo Ninh đã gặt quả đắng vì lời nói thẳng của anh*. Phần Trương Huy San cũng vượt qua mọi dè dặt thường tình, can đảm đề cao Bảo Ninh và minh nhiên nói ra những gì ông suy nghĩ.
gạch chéo trên hình
Sau đây là lời bàn thêm của một bạn đọc ở cuối bài viết, Ông Nguyễn Việt Nam: “Chưa có Chính quyền nào giết dân nhiều như cộng sản Việt Nam (csvn) mà được tung hô. Chưa từng có nhân vật nào của csvn thảm sát dân tại Huế trong năm 1968 mà ăn năn hay bị ám ảnh về cuộc chiến. Điều đó nói lên sự man rợ của cộng sản hay Việt cộng là bản chất, luôn đếm thành công bằng máu và xác đồng bào”.
Mục “Thấy gì từ The Vietnam War tập 1?” trên trang mạng của tạp chí Mai (https//baomai.blospot.com), người đọc chú ý tới câu “dĩ Mỹ vi trung – lấy Mỹ làm trung tâm”. Người sáng tạo câu này là Peter Zinoman, Giáo sư Lịch sử và Đông Nam Á Học, thuộc Đại học Berkeley, CA, Hoa Kỳ, và được lặp đi lặp lại nhiều lần như muốn nhấn mạnh đây là cuộc chiến do Hoa Kỳ chủ động. Quan điểm thiên lệch này của nhóm làm phim không chỉ ngừng lại ở chỗ gán cho Mỹ ở vị thế chủ nhân ông. Hơn thế, nó còn được thể hiện rõ nhất trong việc đánh giá cao quá lố Hồ Chí Minh.
Mặt khác, còn cố tình dùng những lời lẽ khinh mạn, xem nhẹ đối với thành quả của quân/dân Việt Nam Cộng Hoà (VNCH) kể cả tổng thống Ngô Đình Diệm. Cụ thể trong phim, đã có những lời lẽ bất xứng gán cho vị sáng lập nền Cộng Hòa ở miền nam Việt Nam, là “kiêu căng – ngạo mạn”. Người ta đã cố tình bỏ qua thời vàng son trong gần 10 năm cầm quyền của ông. Tuồng như họ rất ít quan tâm tới việc người dân Việt ở miền nam Việt Nam nghĩ tốt ra sao về ông Diệm”.
Trong bài viết nhan đề “The Vietnam War và khi Hoa Kỳ vào Việt Nam” gửi đăng trên BBC ngày 25-9-2017, TS Nguyễn Tiến Hưng cho hay: “Năm 1958, từ Đại học Virginia ở Charlottesville, chúng tôi đã theo dõi cuộc chiến Việt Nam từ lúc khởi sự thời Eisenhower tới lúc Mỹ đưa quân vào thời Kennedy, rồi leo thang thật nhanh, thời Johnson”. Tác giả “Khi Đồng Minh Nhảy Vào” và “Khi Đồng Minh Tháo Chạy”** cũng đã coi và tham gia phim Cuộc Chiến Mười Ngàn Ngày (The Ten Thousand Day War) của Michael Maclear được chiếu năm 1980. Bộ phim 26 giờ này còn dài hơn phim 18 giờ của Ken Burns và Lynn Novick.
(Stephanie Berger / Florentine Films)
Đề cập thái độ thiếu trung thực của hai đạo diễn này, TS Hưng viết: “Họ nói là ‘không phán xét’ nhưng thực ra là có phán xét một cách thầm kín. Thí dụ như đoạn phim Mỹ chiến đấu trong những năm 1966-1967 được lồng vào đoạn phim hình ảnh trong cuộc chiến khốc liệt của Pháp trong thập niên 40-50. Như vậy là coi người lính Mỹ cũng giống như người lính Pháp: áp bức, tàn bạo? Và rồi Mỹ cũng sẽ lặp lại những sai lầm của thực dân Pháp”?.
Chưa hết, vẫn theo TS Hưng, phim đã công khai phán xét về TT Ngô Đình Diệm: “Ông là con người tàn nhẫn, không tin ai ngoài gia đình… là “Đấng Cứu thế không có thông điệp”. Phán xét này ngược hẳn với đánh giá của tờ New York Times năm 1957, gọi ông Diệm là “một người giải phóng Á Châu”, hay tuần báo Life: “Con người cứng rắn và như phép lạ của Việt Nam”, hay Nghị sĩ Jacob Javits (tiểu bang New York): “Ông là một trong những anh hùng của thế giới tự do… TNS Mike Mansfield thì từng ca ngợi ông Diệm: “Là người có công ngăn chặn xâm lăng của Cộng sản ở Việt Nam, và vì vậy ở cả Đông Nam Á, là do sự quyết tâm, can đảm, trong sạch và chính trực của Tổng Thống Diệm. Năm 1961, Phó TT Johnson đi xa hơn, gọi ông Diệm là “Winston Churchchil của Đông Nam Á”.
Nếu cần phải ghi thêm, thì đây: Tổng thống Dwight Eisenhower, vị TT thứ 34 của Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ, người đã tới tận chân cầu thang máy bay đón TT Diệm dịp ông qua thăm Mỹ Quốc, được vinh dự lên tiếng tại lưỡng viện Quốc Hội, đã mệnh danh TT Ngô Đình Diệm, người sáng lập nền Cộng Hòa đầu tiên ở Đông Nam Á cho nam Việt Nam là “Con Người Thần Kỳ”. Ngoài ra, Phó TT của ông là Richard Nixon, sau này trở thành TT thứ 37 Hoa Kỳ cũng đã từng xưng tụng TT Ngô Đình Diệm là một “Tảng Đá Đỉnh Vòm”. Đây là cách nói ví ông như một khí cụ trung tâm tối thiết yếu để giữ cho một công trình kiến trúc lớn có đỉnh vòm vĩ đại trên cao, gánh chịu sức nặng tứ phía được đứng vững với thời gian, giữa phong ba bão táp. Lời khen này ở đây mang ý nghĩa đề cao tài trị quốc, an dân của ông Diệm, nhất là thời gian đầu phải tứ bề thọ địch.
Âm mưu trở lại của thực dân Pháp; giải quyết cảnh “thập Nhị Sứ Quân” giữa các Giáo Phái được Pháp trang bị võ khí mỗi phe hùng cứ một phương; sự lộng hành của Bảy Viễn (Bình Xuyên); làm sao thống nhất quân đội…, trong khi cùng một lúc phải lo công ăn việc làm, định cư ngót một triệu đồng bào miền Bắc dời cư vào Nam tìm tự do? (TPVũ: trích từ tác phẩm “Ngô Đình Diệm, Lời Khen Tiếng Chê” của nhà biên khảo Minh Võ).
Tấm hình trên trong bài viết của TS Hưng ghi chú là Chụp lại hình ảnh, Nhóm làm phim The Vietnam War và các chính khách Hoa Kỳ từng tham chiến ở Việt Nam. Trong hình người ta nhận ra hai chính khách nổi tiếng là TNS/Ứng viên tranh cử TT John McCain và TNS/nguyên Ngoại Trưởng John Kerry (McCain thứ 3 và Kerry thứ 7, đếm từ trái qua phải). Cả hai đều là cựu chiến Binh Mỹ tại Nam Việt Nam. Riêng Kerry còn là một trong những tay trùm phản chiến, và cũng là người cùng TNS Joe Biden, (TT thứ 46 HK), từng là những người sắm vai “Ông Ác” chống lại việc viện trợ cho VNCH, cản trở Mỹ nhận người Việt tỵ nạn cộng sản sau 30-4-75!
II. Trở Lại Với Với Bài Phản Biện Của Nhà Văn Họ Phạm
Việc thực hiện một cuốn hay bộ phim tài liệu nhiều tập về lịch sử hoặc về một cuộc chiến, ngoài chuyện sưu tầm chứng liệu trong thư viện, văn khố các nước liên hệ, nhóm làm phim còn phải tận lực tìm kiếm, chọn lọc và khai thác các nhân chứng để phỏng vấn nhằm củng cố cho những mục tiêu của họ.
Theo nhà văn họ Phạm, những người được mời phỏng vấn có 3 thành phần:
– Những người Mỹ, một số cựu chiến binh tại Việt Nam, nhân viên của chính phủ, nhà báo, người có chồng, con tử trận tại Việt Nam, và có cả những người thuộc thành phần chủ chốt trong phong trào phản chiến trước đây.
– Những người Việt Nam trong nước hầu hết là những sĩ quan cao cấp, nhà văn nhà báo phục vụ chế độ cộng sản. Ai cũng hiểu rằng, khi những nhà làm phim muốn tiếp xúc với họ đều phải qua chính quyền CSVN sắp xếp, chọn lựa hay tối thiểu là phải có sự cho phép, và tất nhiên phải nói những điều có lợi cho sự tuyên truyền của họ.
– Những người miền Nam (VNCH) đang sống tại Mỹ. Một số cựu sĩ quan, viên chức ngoại giao, và một vài người thành công ở Hoa kỳ.
Vì thế, ở điểm 3 bài phản biện bộ phim “The Viet Nam War”, nhà văn Phạm Tín An Ninh (PTAN) đã nêu câu hỏi: The Viet Nam War đã phỏng vấn những ai? Từ câu hỏi ấy, tác giả đã phát hiện thái độ thiên lệch của họ khi chọn nhân chứng.
Theo ông, những ai đã theo dõi sát bộ phim của hai đạo diễn Ken Burns và Lynn Novick, đều nhận ra là có người được nói rất ít. Trái lại, có người nói khá nhiều. Nếu khán thính giả là người có kiến thức, giao thiệp rộng có dịp tiếp xúc và tìm hiểu thẳng với người được mời phỏng vấn, sẽ biết thêm nhiều sự thật phũ phàng.
Sau khi bộ phim được công chiếu, trong số những nhân sĩ Việt quốc gia được phỏng vấn đã phàn nàn là họ nhận được nhiều câu hỏi với phần trả lời khá dài. Nhưng khi chiếu lại chỉ có một đoạn ngắn ngủi. Được hỏi về chuyện khiếu nại với tổ hợp làm phim để tìm nguyên nhân, phần lớn tìm cách thoái thác. Có nhiều lý do. Trong đó vì mặc cảm tự ti hoặc vì trở ngại ngôn ngữ.
Trong bài phản biện, chính nhà văn PTAN cũng cho rằng:
“Tất nhiên các nhà làm phim tìm họ để phỏng vấn, không phải chỉ để hỏi một đôi câu ngắn ngủn như thế, nhưng chắc chắn những lời nói của họ đã bị cắt bỏ, chỉ còn lại một vài câu có lợi theo quan điểm của người làm phim. Ngoại trừ bà Dương Vân Mai Elliott, là nhân vật được xuất hiện nhiều lần và phát biểu lâu nhất. Bà là nhà văn, tác giả cuốn sách ‘The Sacred Willow’ được đề cử giải Pulitzer, trong đó nói về bốn thế hệ sống trong một gia đình Việt Nam. Bà gốc người Bắc, thân phụ Bà làm việc cho Pháp. Năm 1954 cả gia đình di cư vào Nam, ngoại trừ người chị cả ở lại cùng chồng tham gia kháng chiến. Năm 1960 bà được học bổng, sang Mỹ học về ngành ngoại giao. Năm 1964, khi 23 tuổi, bà lập gia đình với người chồng Mỹ cùng ngành và sau đó cả hai vợ chồng cùng làm việc cho Rand Corporation ở Sài gòn từ 1964 đến 1967. Với thân thế như vậy, nên bà Dương Vân Mai Elliott hiểu biết khá tường tận về tình hình chính trị và quân sự ở miền Bắc Việt Nam trước 1954, cũng như ở miền Nam sau 1954. Tuy nhiên về sau này, từ giữa thập niên 1960, dường như bà đã có cái nhìn về cuộc chiến Việt Nam dưới lăng kính của một người Mỹ cấp tiến”.
Vẫn theo tác giả PTAN, “Một người đặc biệt nữa là ông thẩm phán Phan Quang Tuệ. Ông là con trưởng của Ông Phan Quang Đán, người sáng lập Đảng Dân Chủ Tự Do, luôn quyết liệt chống đối chính phủ Ngô Đình Diệm và tham gia cuộc đảo chánh bất thành ngày 11.11.1960 (với vai trò ủy viên chính trị và cố vấn), nên bị bắt cầm tù. Thời đệ nhị Cộng Hòa, ông ra tranh cử cùng liên danh với ông Phan Khắc Sữu, trong chức vụ Phó Tổng Thống, nhưng bị thua liên danh Nguyễn Văn Thiệu-Nguyễn Cao Kỳ. Do đó trong The Vietnam War, con trai ông, Phan Quang Tuệ, đã phát biểu tiêu cực về chế độ Ngô Đình Diệm cũng như các chính quyền miền Nam sau này với lòng hận thù, thay vì với lương tâm của một người trí thức”.
The Vietnam War hay Chiến tranh Việt Nam là một bộ phim tài liệu truyền hình của Mỹ do Geoffrey C. Ward viết kịch bản và Ken Burns cùng Lynn Novick đạo diễn, được thuyết minh Anh ngữ bởi Peter Coyote, gồm 10 tập với thời gian 18 tiếng mô tả khá chi tiết về cuộc chiến tranh Việt Nam. Mãi về sau này mới có thêm phụ đề Việt ngữ.
III. Không Chính Xác Từ Cách Gọi Tên Cho Cuộc Chiến
Ken Burns gọi cuộc chiến Việt Nam là “nội chiến”. Điều này không đúng với sự thật, cụ thể là đối với vai trò và vị trí của Việt Nam Cộng Hòa. Theo nhà văn PTAN, nếu là một cuộc nội chiến thì đã không có 58.220 người Mỹ đã chết trong chiến tranh Việt Nam. Chính vì sự méo mó này, mà trong suốt cuốn phim, không thấy đề cập nhiều đến các nước Cộng sản, đặc biệt là Liên Xô và Trung Cộng luôn là những quan thầy của CSVN và hỗ trợ hết mình để mang thắng lợi cho cộng sản miền Bắc.
Theo tài liệu của Google, có một thời điểm số binh lính cộng sản Trung Hoa có mặt tại Bắc Việt Nam lên tới 320.000 Trong khi Hoa Kỳ đã nhảy vào Nam Việt nam và xem miền Nam như là một tiền đồn của Thế Giới Tự Do, nhằm ngăn chặn làn sóng đỏ Cộng sản bành trướng xuống Đông Nam Á. Hơn nữa, quân đội Nam Việt Nam (VNCH) chưa hề đưa quân tấn công ra Bắc, họ chỉ bảo vệ miền Nam để xây dựng một thể chế dân chủ tự do, không Cộng sản. Còn cái gọi là MTGPMN cũng chỉ là đám cộng sản nằm vùng, được cài lại miền Nam sau 1954, hoặc xâm nhập từ miền Bắc sau này, được CSBV nặn ra nhằm lừa bịp quốc tế.
Với chủ trương đánh tráo khái niệm về bản chất cuộc chiến, nhóm thực hiện bộ phim The Viet Nam War đã trắng trợn phủ nhận hoàn toàn tính chính danh của Việt Nam Cộng Hòa. Tệ hơn nữa, chúng còn khiên cưỡng nâng cái gọi là Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam, một thứ con rơi của Hà Nội, lên ngang hàng với một chính quyền hợp pháp, có Hiến Pháp với tam quyền phân lập Nam Việt Nam, từng một thời được hầu hết các cường quốc thế giới công nhận. Điều này đã trở thành một tai họa lớn cho chính quyền miền Nam Việt Nam trong suốt mấy năm thương thảo ở vị thế bất lợi về mọi mặt cho đến khi kết thúc hiệp Định Paris năm 1972.
Miền nam California, Hoa Kỳ, Thứ Sáu 28-2-2026
Trần Phong Vũ
_______________________________________
*Trước những lời nói thẳng thừng của nhà báo Bảo Ninh trả lời cuộc phỏng vấn của Việt Nam War, một tôi mọi của Ba Đình hoặc chỉ là một thứ Dư Luận Viên tép riêu Nam Nguyen đã lên tiếng mạt sát Bảo Ninh với những lời lẽ du côn, hạ đẳng qua địa chỉ trên mạng:· sonpodSertr2ui490gect0tc04m128 6gh1beu5ma6,16l f7Dimge5c326t. Trước bút danh quen thuộc Bảo Ninh, Nam Nguyên kèm tên thật hoặc bút danh khác của ông là Hoàng Ấu Phương Bảo Ninh.
Phụ họa với Nam Nguyên, một Dư Luận Viên khác, xưng tên Đoàn Vũ viết: Văn chương của Mày! Là loại loạn thần..! Vứt luôn vào sọt rác. (Người đưa thuyền cũng là Dân, người lật thuyền cũng là Dân!) Người đủ tài năng Đức! Trí !Dũng! Đưa Dân tộc Việt Nam có ngày hôm nay chỉ có (Bác Hồ kính yêu! Chủ tịch Hồ Chí Minh) Chúng Mày! Phản bội công lao của Dân tộc, công lao của Bác Hồ kính yêu! Chúng Mày sẽ bị trả giá! Dân tộc Việt Nam sống rất có tình, có nghĩa nhưng Cũng không tha, những kẻ nào có tư tưởng ăn cháo đái bát như chúng Mày!
Ghi thêm của người viết: Câu do Đoàn Vũ để trong ngoặc đơn (Người đưa thuyền cũng là Dân, người lật thuyền cũng là Dân!) Nhìn dấu chấm than (!) ở cuối, cá nhân tôi nghĩ có lẽ đương sự đã trích trong câu Bảo Ninh trả lời phỏng vấn của nhóm làm phim, một câu quen thuộc thường được dùng để ám chỉ sức mạnh của Nhân Dân, của quần chúng vốn có khả năng đưa một chế độ, một chính quyền lên, đồng thời cũng có thể hạ bệ chế độ hay chính quyền ấy, khi nó có hành vi phản lại nguyện vọng Nhân Dân, quần chúng, ví với ngọn sóng có thể nâng con nguyền lên, nhưng cũng có thể vùi con thuyền xuống đáy biển sâu.
Dù đã có dịp coi qua bộ phim vào thời gian tôi ra mắt tác phẩm “Việt Nam, Nỗi Đau & Niềm Hy Vọng”, do tủ sách Tiếng Quê Hương xuất bản cuối năm 2018, nhưng nay, với tuổi 94, trí nhớ ngày một suy giảm, tôi không nhớ. Nếu độc giả nào đã coi phim và chuyện này có hay không, xin vui lòng cho biết.
** “Khi Đồng Minh Nhảy Vào” và “Khi Đồng Minh Tháo Chạy” là tiêu đề hai tác phẩm thời danh của Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng.
