________________________

Trong con mắt truyền thông quốc tế và giới “hàn lâm kinh tế”, Tổng Bí Thư Tô Lâm, nhờ Công An mà “chiếm được Ngôi cửu trùng”, thành người quyền lực nhất nước. Để giữ được lợi quyền, ông “phải tự biến mình thành một nhà cải cách” coi trọng kinh tế tư nhân, mưu cầu uy tín để đảng csVN tiếp tục nắm quyền.

Trong lúc giới bất đồng chính kiến ở Việt Nam bị “bịt miệng” thì báo chí quốc doanh lại luôn ca tụng những quyết định của TBT Tô Lâm bằng ngôn từ biểu tượng: “bình minh sẽ chiếu sáng trên toàn cõi Việt Nam” – “kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của Dân Tộc Việt”!

Hai quốc gia Việt-Mỹ, hai khung trời cách biệt, Mỹ theo đuổi mục tiêu “Make America Great Again” (MAGA). Trong khi csVN theo đuổi mục tiêu thượng dẫn nhưng ẩn giấu dưới mô hình chiêu dụ gia tăng số lượng Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa (DNNVV) của tư nhân để vực dậy nền kinh tế. Trong thực trạng hoàn toàn khác sơ lược dưới đây, TBT Tô Lâm đang so tài với Tổng Thống Donald Trump để chạy tới đích:  

  • Phía csVN, sau 39 năm, thất vọng về mô hình kinh tế chỉ huy, đúng vào đầu mùa Hè, khi tiếng ve sầu réo gọi, thì csVN ban hành nghị quyết 68, thúc đẩy tăng gấp đôi, gấp ba khối kinh tế tư nhân – DNNVV. Trong suốt 20 năm DNNVV bị “lép vế” trước cảnh Chính Phủ ưu đãi hai khối: Quốc doanh và đầu tư nước ngoài Foreign Direct Investment (FDI). Khối quốc doanh được hưởng lợi lớn về nguồn lực tài nguyên, tín dụng, sức mạnh chính sách, và nhẹ nhõm về kiểm soát. Khối FDI hưởng chính sách “thảm đỏ” ưu đãi thuế, đất đai và thủ tục hành chính đơn giản.
  • Vì vậy, khối DNNVV cảm thấy như bị bỏ rơi, sau khi dốc hết tài sản ra đầu tư mà không biết chiêu trò “trên trải thảm, dưới rải đinh” của hệ thống quan đỏ, khiến cho năm 2024 có đến 197.900 phải rời thị trường, chỉ 5 tháng đầu năm 2025, có tới 111.600 doanh nghiệp khác cùng chung số phận; số còn lại thuộc nhóm siêu nhỏ như dịch vụ, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản thì thoi thóp, chờ “phó linh hồn”!
  • Phía Mỹ với truyền thống kinh tế thị trường, tin vào sự thịnh vượng quốc gia là do tư nhân góp sức qua tự do điều hành sản xuất, kinh doanh. Nay có thêm sự hỗ trợ từ chính sách “thuế đối ứng” của Nội Các Donald Trump đem thêm đầu tư vào Mỹ, gia tăng sản xuất nội địa nhằm giúp người dân Mỹ tăng thu nhập.

Điều khác biệt là TT Trump sẽ mãn nhiệm trong thời gian 3 năm 4 tháng nữa. Trong khi TBT Tô-Lâm đang thi hành nhiều toan tính sẽ áp dụng trong 4 tháng tới đây ở đại hội 14, nhằm giữ ngôi báu theo truyền thống “trường kỳ bám ghế” như các vị TBT tiền nhiệm ở mọi thể chế độc tài đảng trị.

Vậy, căn cứ vào đâu để dân chúng kiểm chứng thành quả của hai vị lãnh đạo quốc gia?

Phía Mỹ căn cứ vào Hiến định với Tam Quyền phân lập. Báo chí được tự do theo tu chính án thứ nhất, phân tích, khen tặng khi Chính Phủ thành công, chỉ trích khi sai trái. Tổng Thống vi phạm nghiêm trọng có thể bị Quốc Hội đàn hặc (impeachment), mất chức như chơi! Trường hợp Tổng thống Richard Nixon đã từ chức trước khi bị đàn hặc chính thức, vì ông biết chắc rằng nếu tiến trình tiếp tục, ông sẽ bị truất phế. Cuối cùng, nếu Tổng Thống của một chính đảng vụng điều hành đất nước, “à uôm” cho qua nhiệm kỳ thì sẽ bị dân chúng bất tín nhiệm bằng là phiếu, chẳng những mất ghế Tổng Thống mà còn bị thiểu số ở cả hai viện Quốc Hội.

Về phía csVN, thì cho đến nay, điều 4 Hiến Pháp vẫn khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lương lãnh đạo duy nhất. [1] Không một hội đoàn hay đảng phái nào được phép hoạt động. Báo chí, chỉ được viết những gì đảng “gợi ý, cho phép”. Không cá nhân nào được phép chỉ trích đảng csVN, kể cả nói động đến hệ thống tham nhũng cũng bị gán cho tội phản động, bôi nhọ lãnh đạo, vi phạm luật an ninh mạng và các điều luật mù mờ: 109, 117, 331 của Bộ Luật Hình Sự 2015. . . [2]

Nếu kinh doanh không “ăn chia” hay không là “sân sau” của phe cánh đương quyền, sớm muộn gì DNNVV cũng chịu cảnh “vỗ béo xẻ thịt”. Cưỡng lại thì có nhà tù, cây súng, tịch thu tài sản. Kết quả là mất hết tài sản vẫn là may. Nhiều trường hợp mất cả tài sản và tù đầy, thậm chí có trường hợp mất mạng cùng với tài sản. Trong vụ csVN cướp đất của dân Đồng Tâm tháng Giêng năm 2020, cụ Lê đình Kình (1936), 57 tuổi đảng, bị Công An tấn công bắn chết ngay trong nhà; hai con trai của cụ Kình đến nay vẫn còn thọ án. Một số vụ đầu tư điển hình khác của Việt kiều bị mất sạch đã sơ tóm trong bài:  https://vanhoimoi.org/?p=25870

Cho đến tháng 7, mục tiêu của TT Trump theo đuổi đang đúng hướng: Nền kinh tế Mỹ hiện đang có những dấu hiệu khởi sắc rõ rệt, niềm tin tiêu dùng phục hồi và thâm hụt thương mại giảm mạnh, cho thấy triển vọng tích cực cho quý III và chu kỳ tăng trưởng mới. Theo ước tính sơ bộ do Cục Phân tích Kinh tế Hoa Kỳ công bố, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đã tăng 3,0% trong quý 2 năm 2025 (tháng 4, tháng 5 và tháng 6).

Kỳ vọng thu hút tới 10 ngàn tỷ Mỹ kim đầu tư trong tương lai gần nhằm mục tiêu “MAGA” đang trên đà đến đích. Cho đến nay, Mỹ có thêm 2,4 ngàn tỷ Mỹ kim từ nhiều quốc gia đầu tư cho sản xuất, tạo thêm rất nhiều việc làm. Ngoài ra, còn có nhiều Tập Đoàn kinh doanh tư nhân đã lên kế hoạch đầu tư tại Mỹ: Hyundai Motor (Hàn Quốc) đầu tư 21 tỷ Mỹ kim; Nvidia công bố kế hoạch trị giá hàng trăm tỷ Mỹ kim; SoftBank Nhật Bản có các dự án đầu tư 500 tỷ Mỹ kim trong lĩnh vực AI và hạ tầng kỹ thuật số. Các tập đoàn dược phẩm toàn cầu như Johnson & Johnson, Eli Lilly (Mỹ), Novartis và Roche (Thụy Sĩ) cũng cam kết đầu tư hàng chục tỷ Mỹ kim vào nghiên cứu, sản xuất và công nghệ sinh học tại Mỹ. Các tập đoàn công nghệ và điện tử như Samsung, LG, TSMC (Đài Loan) đang chuyển dịch sản xuất bán dẫn, thiết bị điện tử từ nước ngoài về Mỹ nhằm tận dụng các ưu đãi, tránh thuế quan và điều chỉnh chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chỉ số Purchasing Managers’ Index (PMI) do S&P Global theo dõi cho thấy, hoạt động kinh doanh tại Hoa Kỳ tăng trưởng nhanh hơn trong tháng 7 lên đến 54,6 điểm, so với 52,9 điểm của tháng trước. Số liệu vượt ngưỡng trung bình 50 điểm, ghi nhận khu vực tư nhân đang dần lấy lại đà tăng trưởng.

Bộ trưởng Tài Chính Mỹ, Scott Bessent lạc quan rằng, chính phủ “đang đi đúng hướng để đạt được 300 tỷ Mỹ kim trong năm nay, tương đương gần 1% GDP và cải thiện thảm cảnh ngân sách thâm hụt”. Qua dẫn thuật của AP, do thuế quan mới, bộ Tài Chính đã thu về kho bạc khoảng 100 tỷ Mỹ kim kể từ đầu năm, hơn gấp đôi so với quý I/2024.

Nhìn sang phía csVN: Từ quá khứ, do chế độ sử dụng tới 70% ngân sách để chi thường xuyên, vì vậy, TBT Tô Lâm đưa ra quyết tâm “tinh gọn” guồng máy công quyền để “phát triển” đất nước, mà theo ông phải “vừa chạy vừ xếp hàng” làm cho nhanh, không phản biện, không “bùi lan=bàn lui” gì cả!

Cuối tháng 7, TBT Tô Lâm đã công bố thành quả tinh gọn: Giảm 4 Bộ trong Chính Phủ; 63 tỉnh, thành giảm xuống còn 34. Bỏ cấp Huyện; sáp nhập xã, phường. Tuy nhiên số lượng cán bộ thượng tầng vẫn giữ nguyên! Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa 14 dự kiến vẫn còn 200 ủy viên (180 chính thức và 20 dự khuyết), trong đó có 17-19 ủy viên Bộ Chính trị và 11-13 ủy viên Ban Bí thư. Số ủy viên Bộ Chính Trị đương nhiệm là 18 người.

Tổng số người làm việc trong Chính Phủ giảm khoảng 150.000 nhân viên, cán bộ các loại, giúp tiết kiệm “đến hàng ngàn tỷ đồng”. Tuy nhiên, khoản tiền “nghỉ hưu sớm” cũng lên tới hàng tỷ đồng mỗi trường hợp. Như thế, ngân sách phải chi thêm cho 150 ngàn người nghỉ hưu sớm, mỗi người khoảng 1 tỷ đồng.  Ngoài ra, công ốc dư dôi, chất lượng cán bộ hay việc giữ chân người tài ở lại, cũng là những vấn đề “khá trăn trở” chưa có giải pháp.

Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng – Manufacturing Purchasing Managers’ IndexTM (PMI®) ngành sản xuất Việt Nam do S&P Global theo dõi, đạt kết quả 52,4 điểm trong tháng 7, tăng so với 48,9 điểm của tháng 6 và nằm trên ngưỡng 50 điểm lần đầu tiên trong suốt 4 tháng qua. Kết quả này cho thấy sự cải thiện rõ nét về tổng thể sản xuất, ghi nhận mức tốt nhất trong gần một năm qua.

Nghị quyết 68 mới ban hành được 2 ngày, thì tỷ phú Bất Động Sản (BĐS), Phạm nhật Vượng trình Chính Phủ đề án đại công ty VinSpeed đề nghị đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam, trị giá hơn 67 tỷ Mỹ kim, với 20% vốn, vay nhà nước 49 tỷ Mỹ kim không lãi trong 35 năm, xin khai thác 26 dự án BĐS quanh các nhà ga trong 99 năm. . . Gần 1 tuần sau, Chính phủ đã quyết đinh giao công ty VinSpeed chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính hoàn thiện hồ sơ phương án đầu tư. Sự thể này là chỉ dấu làm dấy lên “sự hoài nghi” của giới quan sát thời sự kinh tế về mục tiêu của nghị quyết 68.

Giáo sư Vũ Tường, Đại học Oregon, Hoa Kỳ nêu quan điểm về chính sách kinh tế tư nhân mới nhất của csVN: “Khi xem vào chính sách cụ thể thì có vẻ như là việc dựa vào kinh tế tư nhân chỉ là khẩu hiệu, mà những chính sách thực tế là dựa vào những tập đoàn lớn, những tập đoàn này trước giờ phát triển là nhờ kinh doanh BĐS chứ không phải là do họ tạo ra những sản phẩm có nhiều giá trị cho xã hội”. [3]

Căn cứ vào các diễn tiến thượng dẫn, độc giả có thể đoán biết, hai nguyên thủ quốc gia: TBT Việt Nam, Đại Tướng Tô Lâm hay TT Donald Trump của Hoa Kỳ, vị nào đạt ước vọng đem lại hạnh phúc cho dân chúng.

Trần nguyên Thao

[1]https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_4_Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Vi%E1%BB%87t_Nam

[2] https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/does-the-government-really-listen-to-the-people-05042020114325.html

[3] https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c80d5988ngeo