Thuế đối ứng “Reciprocal Tariff”và thuế trên “hàng trung chuyển” của Mỹ hiện đang làm cho nhiều nước Á Châu lúng túng, đặc biệt là hai nước đông dân nhất thế giới: Ấn Độ và Trung cộng. Hàng hóa của cả hai nước đều cạnh tranh nhau để thu về rất nhiều phúc lợi từ thị trường tiêu thụ lớn nhất là Hoa Kỳ. Hiện nay Hoa lục được hưởng 90 ngày triển hạn cho mức thuế đối ứng mới, trong khi Ấn độ lại bị áp thuế đến 50%.
Với các nước vùng Đông Nam Á, tâm huyết ước vọng một ĐNÁ xích lại gần nhau chưa bao giờ bị xói mòn nghiêm trọng cho bằng giờ đây các lãnh tụ trong vùng đang chuyên cần thự thi tụng niệm “đồng tiền nối liền khúc ruột”, mong cho quốc gia mình khéo “luồn lách” để đàm phán với Mỹ nhằm có được “good geal” trong thỏa thuận thuế quan. Hiện tượng này có thể sẽ biến khu vực ĐNÁ thành vùng “ghen ăn tức ở” – GATO – lây lan “lủng củng” không chỉ về ngoại thương mà cả an ninh và chính trị.
Giữa các bên liên quan đến chuỗi cung ứng trong thương mại quốc tế, cho đến nay csVN là quốc gia duy nhất bị Mỹ áp thuế 40% cho hàng hóa trung chuyển (goods transshipped) nhằm né thuế. Mỹ nghi ngờ có số hàng hóa lớn nhập cảng dán nhãn xuất xứ Việt Nam, nhưng thực chất được sản xuất hoặc có nguồn gốc từ Trung cộng. Còn Thái Lan thì mới bị Mỹ đặt nghi vấn và điều tra tương tự trong các vụ việc chống bán phá giá và thuế.
Mỹ chưa đưa ra định nghĩa rõ ràng thế nào là hàng trung chuyển “goods transshipped”. Do vậy, các nhà xuất cảng thuộc vùng ĐNA vẫn còn do dự cho kế hoạch sản xuất dường dài, vì lo ngại các quy tắc về “goods transshipped” sẽ ảnh hưởng trên dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp.
Với mức thuế đối ứng 20% trên với hàng hóa Việt Nam bán sang Mỹ sẽ khiến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này giảm khoảng 11-12 tỷ Mỹ kim, tương đương gần 10% tổng giá trị hàng xuất cảng. Ngoài ra hàng hóa Việt Nam còn khó cạnh tranh với các nước có hàng hóa tương đồng như Malaysia, Indonesia, Campuchia và Thái Lan đều chịu mức thuế đối ứng của Mỹ là 19%, thấp hơn mức thuế của Việt Nam 1%.
Nền kinh tế Việt Nam dựa trên 70% nguồn vốn và sản xuất để xuất cảng từ các công ty đầu tư 100% vốn nước ngoài, Foreign Direct Investment (FDI). Riêng thị trường Mỹ, csVN lâu nay bán được nhiều hàng hóa cao gấp 8 lần số tiền bỏ ra mua hàng của Mỹ. Năm 2024, csVN bán hàng cho Mỹ thu về 119,5 tỷ Mỹ kim, trong khi chỉ mua của Mỹ có 15,1 tỷ Mỹ kim. Tình huống thuế đối ứng 20% này có thể được xem như rào cản ngoại thương khá lớn, khiến cho Ba-Đình khó mà đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP, mà Thủ Tướng Phạm minh Chính mới tái xác định là 8,3 – 8,5% cho năm 2025 và các năm kế tiếp lên (2) chữ số, tức 10% trở lên!
Hôm 11 tháng 8, Tổng Thống Donald Trump đã đi nước cờ mới vào thời điểm nhạy cảm trước mùa mua sắm cuối năm, nhằm “kéo dài” thêm nhiều vòng đàm phán thuế đối ứng với Bắc Kinh bằng cách gia hạn 90 ngày, tới 12 tháng 11 với mức thuế 30% hàng của Trung cộng bán sang Mỹ, 10% hàng của Mỹ bán sang Trung cộng. Nước cờ này nhằm tránh mức thuế quan ba chữ số, lần lượt giữa Mỹ – Trung là 145% và 125%, đồng thời mong làm giảm căng thẳng trong cuộc gặp gở giữa TT Trump và Chủ Tịch Tập cận Bình vào mùa Thu tới đây.
Hiên nay kinh tế Nga đang tăng trưởng chậm lại, ngân sách thâm thủng do Putin chủ trương xâm lăng Ukraine từ đầu năm 2022. Nhằm trừng phạt kinh tế, để đưa Nga đến bàn đàm phán đình chiến, TT Trump yêu cầu New Delhi ngưng hoặc giới hạn mua dầu từ Nga với mức thấp chỉ khoảng 2% như những năm 2021-2023, so với 92 triệu tấn trong năm 2024. New Delhi không đáp ứng, nên Mỹ đi đến quyết định hàng hóa Ấn Độ bán sang Mỹ phải chịu mức thuế 50%.
Tình trạng mới này khiến hàng hóa của Ấn Độ không thể cạnh tranh với hàng hóa tương đồng của Trung cộng tại thị trường Mỹ, ít nhất là trong khoảng 3 tháng trước mặt, do thuế đối ứng của Ấn Độ cao hơn Trung cộng 20%.
Thông tín viên Côme Bastin tường trình trên RFI, từ Bangalore, thuộc Miền Nam Ấn Độ: New Delhi muốn tránh leo thang căng thẳng với đối tác thương mại hàng đầu là Hoa Kỳ, nơi có cộng đồng người Ấn lớn nhất. Tuy nhiên, sau nhiều tháng đàm phán, mọi nỗ lực đều không đem lại kết quả.
Hôm mùng 06 tháng 08, khi tuyên bố “add up” thuế đối ứng của Ấn Độ lên gấp đôi thành 50%, TT Mỹ đã phá vỡ hoàn toàn niềm tin giữa hai cường quốc. Xuất cảng dược phẩm, ô tô và trang sức của Ấn Độ sang Hoa Kỳ bị đe dọa trực tiếp.
Mô tả về phản ứng “dữ dội” của Thủ Tướng Ấn Độ, Narendra Modi, người theo chủ nghĩa dân tộc, Reuters cho biết: Ấn Độ tính toán sẽ đóng băng kế hoạch mua vũ khí từ Mỹ và hủy chuyến thăm quốc phòng cấp cao tới Washington.
New Delhi còn “trêu ngươi” thêm Hoa Kỳ, bằng các cuộc điện đàm với hai nhà lãnh đạo, Tổng thống Nga, Vladimir Putin và Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva – nhằm báo hiệu sự liên kết đậm đà hơn trong khối BRICS, do Bắc Kinh dẫn đầu với mục tiêu lập ra đồng tiền BRICS thay thế đồng Mỹ Kim – khơi dậy kế hoạch đã “chết lâm sàng” không được đưa vào nghị trình hội nghị của khối BRICS mới diễn ra hồi tháng 7 vừa qua tại Rio de Janeiro, nơi từng là Thủ Đô của Brazil.
Cả hai nước Ấn độ và Trung cộng đều là thành viên “sáng lập” của khối kinh tế BRICS, nhưng “có mối quan hệ song phuong phức tạp”. Hàng hóa của cả hai quốc gia khổng lồ ở Á Châu này đều bán tại thị trường Mỹ với số lượng trên gấp 3 lần mua hàng của Mỹ, thu về rất nhiều Mỹ kim.
Cả thế giới từng nghe, chính Ngân Hàng Trung Ương Brizil công khai nhìn nhận, không thấy bất kỳ triển vọng thực tế nào về việc các quốc gia mới nổi trong khối kinh tế BRICS có khả năng tạo ra thị trường đủ lớn để lật đổ sự thống trị của đồng Mỹ kim trong vòng 10 năm tới. [1]
Do vậy, Nội Các Donaild Trump yên tâm tập trung vào việc triển hạn, cắt giảm thuế, thiết lập mức thuế quan và “mở cửa” để tiền tỷ Mỹ kim ồ at đổ vào đầu tư ở Hoa Kỳ như công luận đang chứng kiến. . . https://vanhoimoi.org/?p=26049
Mối ưu tư lớn nhất của TT Trump hiện phải tìm cách khắc phục những hậu quả ban đầu của “Reciprocal Tariff” phối hợp với tài khéo “xoay xở” cách nào ghép những mảnh lớn nhất còn lại “vừa khít” vào chương trình nghị sự kinh tế để tiến tới “tất cả cho sản xuất nội địa” – dẫn đến thời “vàng son” (Golden Era) của nước Mỹ, Make America Great Again (MEGA).
Tổng doanh thu từ thuế quan và thuế tiêu thụ đặc biệt của Mỷ trong cả năm 2024 chỉ có 98 tỷ Mỹ kim, trong khi mới đến giữa tháng 8 năm 2025 kho bạc Hoa Kỳ đã thu về qua thuế quan khoản tiền 124 tỷ Mỹ kim, tăng 131% so với cùng kỳ năm trước. Dự đóan rất lạc quan của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã cho thấy doanh thu từ thuế quan có thể đạt 300 tỷ Mỹ kim cho năm 2025. [2]
Số liệu và dự đoán lạc quan trên được mô tả như “đòn bẩy” để giới phân tích tin rằng đây là một phần giúp ông Trump thi khai triển “nghệ thuật đàm phán”, nhằm tạo áp lực và mở đường cho các thỏa thuận thương mại mới với nhiều triển vọng!
Trần nguyên Thao
[1] https://www.msn.com/en-us/money/economy/no-brics-asset-pile-big-enough-to-rival-dollar-brazil-central-bank-director-says/ar-AA1F5hx0?ocid=BingNewsSerp
[2] https://www.kpbs.org/news/politics/2025/08/11/trumps-tariff-revenue-has-skyrocketed-but-how-big-is-it-really
