VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM

BS Nguyễn Trọng Việt

1. Bầu cử Quốc hội Do Thái (Knesset) khóa 26.

  • Ngày 27/10/26. Bầu cử Quốc hội Do Thái. Lần đầu từ năm 1988, quốc hội hoàn thành nhiệm kỳ 4 năm (không bị giải tán sớm).
  • 120 ghế.
  • Tình hình chính trị. Phân cực làm hai khối: ủng hộ và chống Netanyahu
    • Khối Liên minh cầm quyền (Ủng hộ Netanyahu / Cánh hữu):
      • Đảng Likud, 
      • Đảng Otzma Yehudit (Sức mạnh Do Thái). Cực hữu, Bộ trưởng Itamar Ben-Gvir lãnh đạo.
      • Đảng Do Thái giáo chính thống (Shas và United Torah Judaism)
    • Lực lượng đối lập. Chống Netanyahu / Trung dung và Cánh tả
      • Đảng Yashar: Do cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot dẫn dắt đang vươn lên mạnh mẽ.
      • Đảng Beyachat: Liên minh mới thành lập giữa cựu Thủ tướng Naftali Bennett và Yair Lapid. Lập trường an ninh cứng rắn và hiện tại đều bác bỏ giải pháp hai nhà nước.
      • Đảng The Democrats (Dân chủ): Hợp nhất từ đảng Lao động (Labor) và Meretz do Yair Golan đứng đầu, hiện là đảng lớn duy nhất của người Do Thái còn ủng hộ giải pháp hai nhà nước.
    • Các đảng Ả Rập: Các đảng đại diện cho cộng đồng người Ả Rập tại Israel (21% dân số).
  • Tương quan lực lượng qua các cuộc thăm dò. Dự đoán:
    • Không phe nào đạt được 61 ghế.
    • Khối Liên minh cầm quyền: 51 ghế. Khối đối lập: 55 ghế
    • Các đảng Ả Rập: thiểu số quyết định hình thành liên minh.
  • Khối nào sẽ thắng?
    • Bế tắc chính trị – Netanyahu làm Thủ tướng lâm thời?
    • Đại liên minh Netanyahu – Eisenkot ? 55% cử tri ủng hộ giải pháp này nếu bế tắc (luân phiên thủ tướng)

2. Bầu cử tổng thống tại Brazil (vòng 2).

  • Ngày 25/10. Vòng 2 của cuộc bầu cử tổng thống Brazil.
  • Đương kim Tổng thống cánh tả Lula da Silva và Thượng nghị sĩ cánh hữu Flávio Nantes Bolsonaro.
  • Kết quả vòng 1: Flavio: 47,18%; Lula: 44,98%
  • Hồ sơ tranh cử:
    • Lula: y tế công cộng, tạo việc làm và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ. Đối ngoại: đa phương, duy trì quan hệ gần gũi với TC và Nga (BRICS)
    • TNS Bolsonaro (45 tuổi): Chương trình nghị sự cánh hữu: cam kết chống tội phạm có tổ chức; giữ gìn trật tự xã hội. Về kinh tế: đề xuất giảm nợ công, hỗ trợ tái cơ cấu nợ cho người dân và hứa hẹn triển khai chương trình thúc đẩy dịch chuyển xã hội. Ngoại giao của Brazil theo hướng thân Mỹ và phương Tây. Cứng rắn hơn đối với các chính thể độc tài trong khu vực Mỹ.
  • Tình hình tranh cử vòng 2: Dự đoán?
    • Thăm dò: Flavio: 49%; Lula: 46%

3. Bất ổn xã hội nghiêm trọng tại Âu Châu

Bối cảnh:

  • Tháng 10/2026. Làn sóng bất ổn xã hội nghiêm trọng. Các cuộc biểu tình phản đối dân sinh đã nhanh chóng biến thành bạo động đường phố, đụng độ với cảnh sát, đốt phá công sở và cướp bóc hàng loạt cửa hàng kinh doanh, gây thiệt hại lên tới hàng trăm triệu euro.
  • Thực trạng tại:
    • Pháp. 550 ngàn người xuống đường
      • Hỗn loạn tại Paris, Marseille, Bordeaux, Lyon ..  Hơn 2.500 người bị bắt giữ, hàng nghìn nhân viên an ninh bị thương và khoảng 1.500 cửa hàng bị đập phá/hôi của.
      • BT Nội vụ Nunez từ chức.
    • Ý. giống như Pháp: Bạo loạn lan rộng, đập phá hôi của tại các trung tâm thương mại lớn.
    • Lan rộng sang Albania, Bỉ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha
  • Nguyên nhân chính:
    • Áp lực kinh tế và Khủng hoảng chi phí sinh hoạt: Lạm phát tăng, thu nhập trì trệ; khủng hoảng nhà ở tại Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha
    • Bất cập dịch vụ công: Nhất là giáo dục. Học sinh xuống đường phản đối tình trạng hệ thống giáo dục công lập xuống cấp: thiếu hụt giáo viên nghiêm trọng, lớp học quá đông và cơ sở vật chất rách nát.
    • Di dân và dịch vụ xã hội suy đồi
    • Chính phủ: Khủng hoảng quản lý và bế tắc chính trị, đặc biệt là Pháp
    • Khủng hoảng văn minh Phương Tây?
  • Giải pháp:
    • Cấp thời: Ổn định an ninh: thiết quân luật; 
    • Xã hội: Xoa dịu áp lực kinh tế. Hạ nhiệt giá năng lượng; tái đầu tư khẩn cấp cho giáo dục công (thỏa hiệp ngân sách/ thất bại trước đây)
    • Chính trị:
      • Pháp: Đảng Tập hợp Quốc gia (RN) cực hữu của bà Marine Le Pen đang nắm giữ cơ hội lớn nhất từ trước đến nay để thay thế chính phủ hiện tại và giành quyền lãnh đạo nước Pháp.
      • Ý: TT Giorgia Meloni vẫn hoàn toàn làm chủ tình hình tại Ý, kiểm soát tình hình bất ổn nhanh chóng và hiệu quả hơn. Liên minh bảo thủ của bà Meloni (gồm đảng Huynh đệ nước Ý, đảng Liên đoàn của ông Matteo Salvini và đảng Forza Italia) vẫn duy trì được thế đa số vững chắc.
  • Ngày 24/10: Bãi khóa toàn Âu châu. Đe dọa?

4. Ngoại trưởng Rubio công du đến các quốc gia Trung Á.

  • Ngày 19/10. Hội nghị Bộ trưởng C5+1: Ông Rubio đã gặp gỡ ngoại trưởng 5 quốc gia Trung Á gồm Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan. 
  • Kinh tế: Hơn 200 lãnh đạo doanh nghiệp và tập đoàn hàng đầu Hoa Kỳ tháp tùng.
  • Các hồ sơ:
    • Tiếp cận tài nguyên: Các bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác toàn diện về giao thông vận tải, an ninh và chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu.
      • tập đoàn ReElement Technologies, Traxys và Trafigura đã ký kết các thỏa thuận hợp tác về thăm dò địa chất, chuyển giao công nghệ khai thác tiên tiến và thiết lập chuỗi cung ứng dài hạn cho các loại khoáng sản thiết yếu và đất hiếm của vùng Trung Á.
    • Đầu tư:
      • Hàng không và Giao thông Vận tải: GE Aerospace (cung cấp động cơ máy bay), Wabtec (cung cấp các đầu máy tàu hỏa hiện đại, xây dựng hệ thống bảo trì công nghệ cao)
    • Hành lang Trung tuyến (Middle Corridor), tên chính thức là Tuyến vận tải quốc tế xuyên Caspi (Trans-Caspian International Transport Route /TITR): mạng lưới logistics đa phương thức (gồm đường sắt, đường bộ và cảng biển) kết nối giao thương giữa Đông Á/Trung Quốc với châu Âu, dài 4,700 Km.
      • Không đi qua lãnh thổ Nga.
      • các quốc gia dọc tuyến như Kazakhstan, Azerbaijan, Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ.
    • Địa chính trị:
      • Biến Trung Á thành vùng đệm kinh tế tự chủ hơn, khiến ảnh hưởng của Nga và Trung cộng suy giảm. Khai thác “khoảng trống” do Nga để lại vì sa lầy ở Ukraine.
      • Nguồn khoáng sản thiết yếu (đất hiếm, uranium) để đảm bảo chuỗi cung ứng công nghệ của Mỹ.
      • Tạo ảnh hưởng để kiểm soát đối thủ.
  • Nhận định.

Loading