Hạ tuần tháng 11 tới – hiện tượng siêu El Niño lịch sử đạt đỉnh sẽ đưa khí nóng tới Thẩm Quyến – nơi “Tay Ba” Trump-Tập-Putin hẹn hò cạnh APEC-33. Nghị trình chính thức vẫn “chưa định đoạt”; trong khi mỗi “ông” đều thủ sẵn “bửu bối” của riêng mình . . . nhằm dồn đối phương vào “thế cờ bí”.
Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 sẽ diễn ra ở Thẩm Quyến, Trung cộng 2 ngày 18 và 19 tháng 11 năm 2026. Trong cuộc điện đàm với TT Trump hôm 9 tháng 10, TT Nga Vladimir Putin đề nghị thượng đỉnh ba bên với TT Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung cộng Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh APEC lần này, nhằm thảo luận việc chấm dứt chiến tranh Ukraine mà không có sự tham gia của Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky.
TT Trump cho biết sẵn sàng tham gia, nhưng muốn ưu tiên bàn về giải trừ vũ khí hạt nhân và phi hạt nhân hóa, lĩnh vực mà Washington từ lâu đã thúc đẩy Trung cộng tham gia cùng Mỹ và Nga.
Ưu tiên của Hoa Kỳ hoàn toàn phù hợp với lập trường của Tòa Thánh Vatican được vị Đại Diện cạnh Liên Hiệp Quốc, Đức Tổng Giám mục Christophe Z. El-Kassis, khẳng định tại phiên họp Liên Hiệp Quốc lần thứ 81 vào cuối tháng 9 vừa qua: “việc loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân là giải pháp ‘bền vững’ duy nhất trước những hiểm họa do chúng gây ra”.
Trong diễn biến quốc tế, ngày 21 tháng 10 năm 2026, đặc phái viên của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, ông Steve Witkoff, đã gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại St. Petersburg. Điện Kremlin xác nhận Nga “sẵn sàng, về nguyên tắc” nối lại các cuộc đàm phán an ninh ba bên Mỹ – Nga – Ukraine trong tháng 11.
Về phần Bắc Kinh chưa chính thức xác nhận vì vấp phải sự quan ngại từ nhiều quốc gia châu Âu do thiếu vắng đại diện của Ukraine trong tiến trình đàm phán. Ngoài ra cho đến hiên tại, Bắc Kinh chưa mấy “mặn mà” với các đề nghị kiểm soát vũ khí hạt nhân ba bên vì “nhìn vào kho khí tài của Trung cộng” nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga.
Trong thế trận tay ba có thể hình thành bên lề APEC-33 tại Thẩm Quyến cuối tháng 11, Nga và Trung cộng bước vào bàn cờ với hai “bửu bối” then chốt: giấc mơ mở mang bờ cõi và khả năng làm tê liệt chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung cộng nắm giữ huyết mạch của các ngành công nghiệp xanh và sản xuất dư thừa, cùng mạng lưới hạ tầng xuyên lục địa có thể “vô hiệu hóa” phần nào vòng vây đại dương của Mỹ. Nga sở hữu nguồn năng lượng và lương thực khổng lồ, kết hợp với sức răn đe hạt nhân và thực tế chiến trường Ukraine để tạo áp lực buộc Washington phải tính toán lại. Khi hai nước phối hợp theo mô hình “không giới hạn” – Trung cộng đỡ đòn kinh tế cho Nga, Nga nâng đỡ thế chiến lược cho Tầu – họ hình thành một khối Á‑Âu liền mạch có khả năng “đối kháng” nỗ lực bao vây từ bên ngoài của Mỹ.
Trong thế trận “tay ba” có thể hình thành tại Thẩm Quyến cuối tháng 11, con bài của Mỹ được Tổng thống Donald Trump phác họa rõ nét khi hồ sơ Cuba hoàn tất. Ngày 26 tháng 09 năm 2026, TT Trump tuyên bố tại Nhà Trắng rằng “Mỹ và Cuba sẽ đạt được một thỏa thuận” mà không cần dùng đến giải pháp quân sự, nhấn mạnh mục tiêu “mở cửa Cuba cho thế giới”. Đây là bước đi then chốt trong chiến lược “bao vây – siết chặt các điểm nghẽn” (choke‑point hegemony) nhằm bẻ gãy khả năng bành trướng toàn cầu của Nga–Tầu.
Bằng việc “rút chốt” Caracas đầu năm 2026 và ép Havana xoay trục, Washington hiện nay đang hình thành một vòng cung bao vây toàn diện nhằm cô lập Trung cộng và triệt tiêu ảnh hưởng của trục Nga – Trung – Iran từ Tây Bán Cầu sang Á – Âu:
- Khởi đi từ cực Bắc, Mỹ củng cố các căn cứ không gian và hệ thống cảnh giới của Quân chủng không gian, lá chắn và Rada cảnh giác quét 240 độ, vây kín mặt Bắc; khiến Nga, Tầu không thể nhúc nhích Bắc Băng Dương. Đây là điểm chặn đầu nhằm vô hiệu hóa “Con đường Tơ lụa Băng giá” (Ice Silk Road). Khi Bắc Cực tan băng, Trung cộng kỳ vọng mở tuyến hàng hải mới đi qua phía Bắc nước Nga để tới thẳng châu Âu, rút ngắn gần một nửa thời gian so với đi qua ngả Malacca – Suez.
- Xuống phía nam, Washington siết chặt an ninh tại kênh đào Panama – tuyến đường thủy nhân tạo dài khoảng 82 km cắt ngang eo đất Panama tại Trung Mỹ, nối liền Đại Tây Dương và Thái Bình Dương của Trung cộng tại khu vực này bị kiểm soát chặt chẽ. Đồng thời gia tăng áp lực ngoại giao và kinh tế để “hất cẳng” Nga, Trung cộng và Iran ra khỏi Venezuela và Cuba.
- Vòng cung chiến lược này kéo dài sang Đông Nam Á, tập trung siết chặt gọng kìm tại eo biển Malacca và Chuỗi đảo thứ nhất, nhằm kiểm soát các tuyến hàng hải huyết mạch và ngăn chặn hoàn toàn tham vọng bành trướng đại dương của Bắc Kinh.
Đòn chiến lược này đánh thẳng vào “tử huyệt” giao thương của Bắc Kinh, tạo sức ép buộc Trung cộng phải đối mặt với nguy cơ bị cô lập khỏi không gian sinh tồn trên biển – đúng vào thời điểm Nga -Tầu đang tìm cách phá vòng vây bằng sức mạnh lục địa Á Âu. Malacca trở thành “nỗi ám ảnh” (Malacca Dilemma) của Bắc Kinh: Gần 80% lượng dầu nhập khẩu và phần lớn hàng hóa của Trung cộng đi qua đây để sang Ấn Độ Dương và Châu Âu. Kiểm soát được Malacca đồng nghĩa với việc Mỹ nắm giữ “công tắc” tắt/mở nền kinh tế Trung cộng trong trường hợp xảy ra xung đột.
Nhờ các thỏa thuận an ninh lâu năm với Singapore (từ 1990, mở rộng 2005 và 2019), cùng các thỏa thuận quốc phòng mới với Indonesia và Malaysia liên quan đến bảo đảm an ninh tại eo biển Malacca, Washington duy trì hiện diện hậu cần, chia sẻ tình báo và giám sát hàng hải tại tuyến vận tải chiến lược dài tới 800 cây số, nơi “yết hầu” (choke point) chỉ trên 2,8 cây số – quan trọng bậc nhất của châu Á.
Lợi thế của hiệp ước là tạo “lưới an ninh ba tầng”: giám sát liên tục, răn đe hành vi cưỡng ép, và khả năng phản ứng nhanh khi có khủng hoảng. Indonesia giữ vai trò trung tâm vì mọi tuyến tránh Malacca (Sunda, Lombok) đều đi qua vùng biển của họ.
Nhưng Malacca cũng mang rủi ro lớn: chỉ cần một sự cố hay phong tỏa vài ngày, thương mại và năng lượng châu Á có thể tê liệt, kéo theo biến động giá dầu và gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, các nước ven biển vừa hợp tác với Mỹ, vừa cố giữ cân bằng để tránh biến Malacca thành điểm đối đầu trực diện giữa các cường quốc.
Trọng tâm của kế hoạch là tuyến đường bộ – đường ống dài hơn 3.000 cây số từ cảng nước sâu Gwadar xuyên dãy Karakoram lên Tân Cương, nhằm “giảm lệ thuộc vào eo biển Malacca” và rút ngắn tới gần 80% hành trình vận tải từ Trung Đông và châu Phi. Bắc Kinh coi đây là một “van an toàn” phối hợp với các tuyến Myanmar, Trung Á và Nga để phân tán rủi ro nếu xung đột lớn nổ ra.
Để phá thế bao vây hàng hải của Washington, Bắc Kinh đang đẩy mạnh “cửa thoát hiểm” chiến lược qua Pakistan bằng Hành lang Kinh tế China-Pakistan Economic Corridor (CPEC) – một dự án tốn kém đến mức trở thành gánh nặng trong lúc kinh tế Trung cộng gần như đứng lại.
Nhưng để mở được lối thoát này, Bắc Kinh phải trả “một cái giá khổng lồ”. Tổng vốn cam kết cho CPEC đã vượt 62–65 tỷ Mỹ kim, bao gồm các siêu công trình như đường cao tốc Karakoram ở độ cao gần 5.000m, nâng cấp tuyến đường sắt ML‑1 và toàn bộ đặc khu kinh tế quanh Gwadar. Chi phí an ninh cũng leo thang: tuyến CPEC đi qua vùng Balochistan đầy bất ổn, nơi các nhóm vũ trang liên tục tấn công kỹ sư Trung cộng. Pakistan phải duy trì lực lượng đặc nhiệm hơn 15.000 quân, chỉ để bảo vệ đường ống và công trường, trong khi Bắc Kinh phải bơm thêm hàng tỷ Mỹ kim cho an ninh, giám sát và thiết bị AI.
Thách thức kỹ thuật càng làm đội chi phí: bơm dầu ngược dốc qua dãy núi cao thứ hai thế giới, đòi hỏi điện năng khổng lồ và bảo trì tốn kém, khiến giá mỗi thùng dầu vận chuyển qua CPEC “đắt hơn đáng kể” so với đường biển truyền thống.
Nói cách khác, để “mở vòng vây” của Mỹ, Bắc Kinh đang phải đốt một núi tiền và chấp nhận rủi ro xương máu – từ thời gian khởi công tháng 4 năm 2015, mong đợi đến năm 2030 mới sử dụng được thì ngay lúc này 2026, lại vấp phải nền kinh tế nội địa không còn dư địa tăng trưởng mạnh như trước.
Bên lề APEC-33 có thể diễn ra “thượng đỉnh tay ba rất lạnh lùng”: Mỹ siết đại dương, Tàu xẻ núi băng rừng, Nga “mở mang bờ cõi”. Ba nước ba thế cờ mong “ngã gía chiến lược”.
Cho đến khi bài này kết thúc, tham mưu của ba nước vẫn đang toan tinh thiệt hơn. . . “Ba Vua” chưa hẳn đã gặp nhau, nhưng các nước nhỏ đang lo “gánh hậu quả chẳng lành”.
Trần nguyênThao
Oct 24-2026
Tham khảo:
+ https://www.vaticannews.va/vi/vatican-city/news/2026-10/toa-thanh-lien-hiep-quoc-christophe-el-kassis-vu-khi-hat-nhan.html
+https://www.reuters.com/world/europe/putin-hosts-trump-envoy-new-ukraine-peace-talks-frees-us-citizen-held-russia-2026-10-21/?utm_source=copilot.com
+ https://www.reuters.com/world/americas/trump-predicts-cuba-us-will-make-deal-2026-09-26/
