Trong thời đại toàn cầu hóa, chúng ta sống cạnh những người thuộc nhiều tôn giáo khác nhau. Chúng ta có thể là hàng xóm, đồng nghiệp, bạn bè hoặc thậm chí cùng một gia đình. Vì thế, câu hỏi đặt ra là: Người Công giáo tôn trọng niềm tin của các tôn giáo khác có phải đang theo chủ nghĩa tương đối không? Nghĩa là tin đạo nào hay bất kỳ quan điểm nào đều đúng hết?
Câu trả lời ngắn gọn là: Không. Nhưng để hiểu rõ lý do, chúng ta cần phân biệt giữa tôn trọng và tương đối.
Chủ nghĩa tương đối luân lý là gì?
Chủ nghĩa tương đối luân lý (moral relativism) cho rằng không có tiêu chuẩn đạo đức khách quan. Mọi điều đúng hay sai chỉ tùy thuộc vào quan điểm cá nhân hoặc phong tục xã hội.
Ví dụ:
- Ở xã hội A, hôn nhân một vợ một chồng là đúng.
- Ở xã hội B, đa thê là bình thường.
Người theo chủ nghĩa tương đối sẽ nói: “Cả hai đều đúng trong bối cảnh của mình, không có chuẩn chung.”
Nghe qua có vẻ “bao dung,” nhưng thực chất, chủ nghĩa tương đối có một vấn đề nghiêm trọng: nó không thể phê phán những hành vi sai trái rõ ràng. Nếu tất cả chỉ là “quan điểm,” thì nô lệ, diệt chủng hay tham nhũng cũng có thể được biện minh.
Giáo hội dạy tôn trọng tôn giáo khác
Công đồng Vatican II, trong tuyên ngôn Nostra Aetate, khẳng định:
“Giáo Hội Công giáo không hề phủ nhận những gì là chân thật và thánh thiện nơi các tôn giáo ấy. Với lòng kính trọng chân thành, Giáo Hội xét thấy những phương thức hành động và lối sống, những huấn giới và giáo thuyết của các tôn giáo, dù có nhiều điểm khác với chủ trương và đề nghị của Giáo Hội, nhưng vẫn thường mang lại một tia sáng của chính chân lý đang chiếu soi tất cả mọi người. Tuy nhiên, Giáo Hội rao giảng và phải không ngừng rao giảng Chúa Kitô, Đấng là “đường, sự thật và sự sống” (Ga 14,6) trong Người, con người tìm được đời sống tôn giáo sung mãn và nhờ Người, Thiên Chúa giao hòa mọi sự với mình.” (số 2)
Điều này có nghĩa:
- Tôn trọng là công nhận quyền tự do tôn giáo, quyền tìm kiếm chân lý theo lương tâm, và những giá trị tốt đẹp nơi các tôn giáo khác.
- Tôn trọng không đồng nghĩa với việc cho rằng mọi tôn giáo đều đúng như nhau. Giáo hội vẫn khẳng định Đức Giêsu Kitô là đường, sự thật và sự sống (Ga 14,6), và nơi Ngài, chân lý được tỏ lộ trọn vẹn.
Tôn trọng ≠ Tương đối
| Tiêu chí | Tôn trọng Liên Tôn | Chủ nghĩa Tương đối |
| Quan điểm về chân lý | Có chân lý khách quan, nhưng nhìn nhận yếu tố chân thật nơi người khác | Không có chân lý tuyệt đối; mọi quan điểm đều ngang nhau |
| Thái độ | Đối thoại, lắng nghe, không áp bức | Không dám khẳng định điều gì là đúng/sai tuyệt đối |
| Mục tiêu | Chung sống hòa bình, cùng tìm kiếm chân lý | Duy trì “bình đẳng” giữa mọi quan điểm, kể cả quan điểm sai |
| Ví dụ thực tế | Người Công giáo có thể cầu nguyện chung vì hòa bình với Phật tử nhưng vẫn tin Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa | Nói rằng Đức Giêsu chỉ là một trong nhiều con đường cứu độ ngang hàng nhau |
Ví dụ thực tế: Đối thoại liên tôn
Năm 1986, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II mời lãnh đạo các tôn giáo thế giới đến Assisi, Ý, để cầu nguyện cho hòa bình.
- Điểm quan trọng: Mỗi tôn giáo cầu nguyện theo cách riêng, không hòa trộn nghi thức, không “pha” tín lý.
- Ý nghĩa: Sự kiện này gửi đi thông điệp rằng các tôn giáo có thể hợp tác vì mục tiêu chung (hòa bình, công lý) mà không phải từ bỏ niềm tin cốt lõi của mình.
Nếu theo chủ nghĩa tương đối, Giáo hội sẽ phải nói rằng “mọi tôn giáo đều đúng như nhau” và hòa trộn tín điều, nhưng thực tế Giáo hội không làm thế.
Kết luận
Tôn trọng tôn giáo khác là thái độ của tình bác ái và lòng khiêm nhường trong đối thoại. Nó xuất phát từ việc tôn trọng phẩm giá con người và quyền tự do lương tâm. Nhưng tôn trọng không bao giờ đồng nghĩa với việc bỏ niềm tin vào chân lý tuyệt đối mà mình đã nhận được.
Người Công giáo được mời gọi “sống theo sự thật và trong tình bác ái” (Ep 4,15):
- Tình yêu giúp ta lắng nghe và trân trọng người khác.
- Sự thật giúp ta không rơi vào chiếc bẫy của chủ nghĩa tương đối.
Con sóng nhỏ
Nguồn: Phải Làm Gì
https://phailamgi.com/threads/ton-trong-cac-ton-giao-ban-nhung-khong-duoc-danh-dong.5038/
